Nico de Boer Teksten

Nico de Boer Teksten

Beweeg over de plank met de pijltjes op het toetsenbord, of zoek direct op een titel of auteur:

Alleen de keizer wist hoe laat het was

Zeldzame speelklokken en gepassioneerde klokkenmakers, botsende culturen en dreigende censuur. Ze komen samen in ‘Klokken van de keizer’ in de documentaireserie Het uur van de wolf. In het digitale tijdperk is het ouderwetse uurwerk op zijn retour, maar hier speelt hij de hoofdrol.

 

In ‘Klokken van de keizer’ volgt filmmaker Pieter Fleury, bekend van zijn documentaire over Ramses Shaffy, het uitwisselingsproject tussen het Utrechtse museum Speelklok en het Palace Museum in de Verboden Stad in Peking. Deze monumentale bezienswaardigheid beschikt over zo’n 1500 veelal zeldzame klokken uit de collectie van de 18e-eeuwse keizer Qianlong, waarvan de meeste in het depot stof staan te vergaren.

 

Doel van het project is om acht zeldzame speelklokken met vernuftige mechaniekjes – waaronder een pagodeklok en een orgelklok die muziek van Händel produceert – naar de Domstad te halen om ze in oude glorie te herstellen. Met als kroon op de culturele missie de expositie ‘SingSong, Schatten uit de Verboden Stad’ in museum Speelklok (die afgelopen zaterdag door prinses Máxima is geopend).

 

ZELFS FILMEN IN DE VERBODEN STAD

Niets lijkt die droom in de weg te staan. Het is Fleury bovendien oogluikend toegestaan om het hele proces te filmen, ook in China, zelfs in de Verboden Stad, de vroegere residentie van de Chinese keizers. Toch wringt er iets. En de camera ontgaat niets. Bij de eerste ontvangst van de Utrechtse delegatie in de Verboden Stad reageert de toezichthouder, die wat afzijdig staat, argwanend. ,,Waarom moet dit alles gefilmd worden?” mokt hij binnensmonds. ,,Waarom willen ze restaureren? Stel dat de klokken kapotgaan? Dat er niets terugkomt?”

 

MOEITE, GEDULD, OVERTUIGINGSKRACHT

Boeiend is te zien hoeveel moeite, geduld en overtuigingskracht het de afvaardiging van Speelkolk kost om de missie te laten slagen. ,,We proberen de klokken zo te restaureren dat ze weer klinken als 200 tot 250 jaar geleden. Dat het uurwerk het weer doet, dat ie weer muziek maakt. Dat de pagodes weer op en neer kunnen,” licht conservator Bob van Wely toe.

 

De Chinezen horen het stoïcijns aan. Ze vinden het maar overdreven. Bewaren en conserveren is toch genoeg? De klokken hoeven echt niet als goud te blinken. Maar als de Chinese gasten een jaar later het eerste resultaat van de restauratie inspecteren, kijken ze hun ogen uit als de speelklokken schitteren, het mechaniek is hersteld en de muziek fris klinkt. De Utrechtse klokkenmakers stralen.

Fleury zit met zijn camera intussen bovenop het restauratieproces.

 

DE TIJD KRIJGT EEN STEM

Hij zoomt in op de kostbare uurwerken, geeft de tijd een stem en schiet terloops oogstrelende plaatjes van de Verboden Stad bij zonsondergang en in de sneeuw. Ook laat hij Chinese wetenschappers aan het woord, die de herkomst, het belang en het nut van de keizerlijke klokken toelichten. De Zoon des hemels ontleende er zijn goddelijke macht en mysterieuze krachten aan. ,,Alleen de keizer kende de tijd. Het gewone volk wist niet hoe laat het was.”

 

VERTROUWEN IS EEN GEVAARLIJK WOORD’

Echt spannend wordt het als de strenge woordvoerster van de delegatie, die zich al eerder stoorde aan de camera, haar ergernis niet langer kan bedwingen en Wely erop aanspreekt. ,,Ik ben een museumman,” reageert deze even laconiek en diplomatiek als altijd. ,,Ik weet iets van klokken. Hij is de filmer. Wij vertrouwen hem.”

,,Weet u,” repliceert de Chinese bureaucrate licht smalend, ,,vertrouwen is een zeer gevaarlijk woord. Wij zijn afhankelijk van contracten.” Censuur dreigt als ze ook regisseur Fleury op de vingers tikt: ,,Jullie westerlingen hebben altijd redenen en uitleg nodig. Voor oosterlingen, Chinezen en Japanners, werkt het totaal anders. Regels zijn regels.”

 

Oktober, 2010

UA-37394075-1