Nico de Boer Teksten

Nico de Boer Teksten

Beweeg over de plank met de pijltjes op het toetsenbord, of zoek direct op een titel of auteur:

Ann Patchett: ‘Adoptie hoeft niet rampzalig te zijn’

Met haar bestseller ‘Bel-Canto’ bond de Amerikaanse schrijfster Ann Patchett (1963) wereldwijd veel lezers aan zich. Ze bracht een bliksembezoek aan Amsterdam om haar nieuwe roman ‘Familie’ te promoten.

 

,,In Amsterdam’’, zegt ze ontspannen in haar hotel, ,,kan ik even tot rust komen. Toen ik twintig was liftte ik hier rond. En wat ik toen vond vind ik nog steeds: Amsterdam is een mooie stad. Heel anders dan Londen waar ik net vandaan kom. Die stad maakt me op de een of andere manier hypernerveus.’’

 

Ann Patchett oogt een beetje flets, maar wie met haar praat, merkt weldra dat ze het tegendeel is van een muffe huisvrouw uit de Amerikaanse staat Tennessee. Als karakter kan ze zo uit haar jongste roman ‘Familie’ zijn gestapt, waarin ze schrijft over de moeizame verhoudingen in een adoptiegezin. Het is een boek vol kwetsbare, complexe karakters in een winters, koud oord.

 

,,De personages zijn verstrikt geraakt in hun levens. De sneeuw zorgt voor nog meer verwarring. Als ‘Familie’ een warm boek is, zoals men zegt, is dat op emotionele gronden. Dat hoort bij me, ik ben niet geïnteresseerd in kille verhalen of geweld.’’

 

EEN ONVERKWIKKELIJKE AFFAIRE

 

Familie’ – of ‘Run’ zoals de oorspronkelijke titel luidt die zich om het boek recht te doen moeilijk laat vertalen – vertelt het verhaal van de familie Doyle. Bernard Doyle is een voormalige burgemeester van Boston die moest opstappen vanwege een onverkwikkelijke affaire. Hij is weduwnaar. Zijn vrouw Bernadette, een Ierse katholieke schoonheid, sterft op jonge leeftijd nog voordat het boek goed en wel is begonnen. Hij blijft met drie kinderen achter, een eigen zoon en twee zwarte, geadopteerde kinderen (Tip en Teddy). ‘Familie’ begint met de wonderbaarlijke geschiedenis van een Mariabeeld.

 

De toon verandert als de Doyles – de jongste zonen zijn inmiddels student – een politieke bijeenkomst met Jesse Jackson bezoeken. Na afloop zet een auto-ongeluk alle verhoudingen op scherp. Tip wordt ‘gered’ door een zwarte vrouw die daarbij zelf zwaar gewond raakt. Haar elfjarige dochter Kenya blijft achter en wordt door de Doyles schoorvoetend mee naar huis genomen.

 

Patchetts keuze voor een blank echtpaar dat twee zwarte kinderen adopteert is ‘politiek gekleurd’.

 

,,Er is in Amerika veel te doen over familiewaarden. Daarbij wordt vooral gekeken naar mensen met dezelfde genen. Het idee van familiewaarden moeten we veel ruimer zien. We hebben ook te maken met de gemeenschap waarin we leven. In Amerika zijn de mensen echter vooral met zichzelf bezig. Als we het zelf maar goed hebben, is de instelling. Ze denken niet of weinig na over de samenleving waarvan ze deel uitmaken, laat staan dat ze stilstaan bij de rest van de wereld. Maar onze verantwoordelijkheid is groter dan die voor het eigen kringetje alleen.’’

 

Denkt Patchett dat geadopteerde kinderen en hun ouders iets van haar boek kunnen opsteken?

 

,,Adoptie hoeft beslist niet rampzalig uit te pakken. Het is in Amerika nu wel buitengewoon moeilijk om een kind te adopteren. Een moeder die haar kind afstaat heeft op het moment dat de papieren worden getekend twee jaar bedenktijd om op haar beslissing terug te komen. Wie een baby adopteert en daar voor zorgt als was het z’n eigen kind loopt de kans dat na twee jaar de moeder haar kind komt opeisen onder het mom: ik was jong en nog niet in staat om de juiste beslissing te nemen. Dat is afschuwelijk. Daardoor adopteren steeds meer mensen kinderen uit andere landen, vooral uit China en Korea, meestal meisjes.’’

 

NATUUR, OPVOEDING EN AFKOMST

 

Patchett is geïntrigeerd door de vraag in hoeverre natuur, opvoeding en afkomst van invloed zijn op de ontwikkeling van een mens.

 

,,Een vriendin heeft een kind geadopteerd uit Oeganda. Aan die gezinnen zie je dat meteen. Het begint bij ons steeds gewoner te worden. Tip en Teddy uit mijn boek lijken absoluut niet op hun vader. Desondanks hebben ze dankzij zijn zorg en opvoeding veel van hem meegekregen.’’

 

Familie’ gaat daarnaast over het patriarchaat, over wat vaders willen met hun zonen en wat de zonen daar tegenover willen of kunnen stellen. ,,Enerzijds willen zonen enerzijds voldoen aan de verwachtingen van hun vader. Anderzijds zetten ze zich daar juist tegen af, willen ze hun eigen weg gaan. Daar zet ik het matriarchaat tegenover, de sterke invloed van de moeder op de dochter maar ook op die van de zoon.’’

 

Patchetts favoriete personage is Tip, die ichthyology (leer van de vissen) studeert en zich afzet tegen zijn vader die voor zijn zonen een mooie politieke toekomst in gedachten heeft. ,,Toen ik in Harvard studeerde ontmoette ik zo’n jongen. Hij was bezeten van alles wat met dode vissen te maken had. Hij stond model voor Tip die emotioneel moeilijk grijpbaar is omdat zijn passie gefixeerd is op iets waarvan de meeste anderen weinig begrijpen.’’

 

IK HOUD VEEL VAN MIJN STIEFOUDERS’

 

Ann Patchett, geboren in Los Angeles en opgegroeid in Nashville, Tennessee, waar ze nog steeds woont, heeft voor haar roman royaal kunnen putten uit eigen ervaringen. ,,Mijn ouders scheidden toen ik nog klein was. Ze zijn kort daarop ieder hertrouwd, met mensen die ik erg graag mag. Mijn ouders wonen vlakbij, het is gemakkelijk om ze te bezoeken. Ik houd veel van mijn stiefvader en stiefmoeder. Nooit denk ik: wat jammer dat mijn ouders niet getrouwd zijn, nooit. Het heeft met je instelling te maken. Ik heb een zuster, verschillende stiefbroers en –zusters. We kunnen het allemaal heel goed met elkaar vinden.’’

 

,,Ik denk dat ik een heel evenwichtig leven leid. Ik heb zelf geen kinderen. Mijn man, een arts, gaat ’s morgens naar zijn werk. Ik dwing mijzelf om thuis te blijven zodat ik kan schrijven, maar ook om het huis schoon te houden, te koken en gasten te ontvangen. Ik leid een heel gemiddeld leven. Het is fijn om geen financiële zorgen te hebben, maar het succes heeft mij niet veranderd. Het zijn de kleine dingen die het doen. Zoals laatst toen een vriend mij vroeg om een van mijn romans te signeren om deze aan de school van zijn kinderen te schenken.’’

 

Ann Patchett: ‘Familie’ (‘Run’), roman, uitgeverij De Bezige Bij, 335 blz.

 

Oktober, 2007

UA-37394075-1