Nico de Boer Teksten

Nico de Boer Teksten

Beweeg over de plank met de pijltjes op het toetsenbord, of zoek direct op een titel of auteur:

‘Anne Frank liet zich niet het zwijgen opleggen’

Anne Frank is nooit weg uit de belangstelling. Eerder dit jaar was er commotie over een uitlating van tienerster Justin Bieber. Het schrijversechtpaar Jessica Durlacher en Leon de Winter is nu bezig aan een nieuwe toneelversie van het beroemde dagboek. ,,Het is de grootste uitdaging van onze carrières.’’

 

Anne’ is de eerste nieuwe toneelbewerking van het dagboek sinds 1955. Het Anne Frank Fonds in het Zwitserse Basel, eigenaar van de dagboekteksten, vindt het na bijna zestig jaar de hoogste tijd voor een nieuwe, eigentijdse bewerking van ‘Het Achterhuis’.

Op deze manier wil het ‘een van de belangrijkste teksten van de twintigste eeuw’ onder de aandacht brengen van een nieuw publiek. Het accent van de voorstelling, die volgend jaar in Nederland haar wereldpremière beleeft, komt te liggen op Annes ideeën, dromen en emoties. Producent van ‘Anne’ is Robin de Levita, bekend van de succesvolle musical ‘Soldaat van Oranje’.

 

Het Anne Frank Fonds, in 1963 opgericht door vader Otto Frank en zijn tweede vrouw, ziet in Jessica Durlacher en Leon de Winter de ideale schrijvers om het beroemde dagboek opnieuw in drama te vertalen. Het schrijversechtpaar beschouwt de opdracht van het Anne Frank Fonds als ‘de grootste uitdaging van onze carrières’.

Dat zij ervoor zijn gevraagd is niet vreemd. Beiden zijn niet alleen bij ons maar ook in het Duitstalige gebied bekende schrijvers. Daarbij komt dat hun beide joodse families in de oorlog een vergelijkbaar lot als de familie Frank trof. Jessica Durlacher is de dochter van schrijver G.L. Durlacher. Hij overleefde het concentratiekamp en getuigde daarvan in indrukwekkende boeken als ‘Strepen aan de hemel’ en ‘Drenkeling’.

 

Symbool

 

Anne Frank is hét symbool van een diepe wond in de recente wereldgeschiedenis. Haar lot staat voor de gevolgen van de angst en haat jegens de vreemdeling en de onderwerping aan de barbarij. Haar dagboek blijft geliefd omdat het zich niet beperkt tot de oorlogsgeschiedenis en de onderduik. Ze was een scherp observator en schreef met humor over gewone dingen, tienerleed, verliefdheid en lichamelijkheid.

 

,,We proberen haar in ons stuk zo authentiek mogelijk over te brengen’’, aldus Leon de Winter: ,,Anne Frank was een enorm talent. Toen ze vijftien werd, was ze al een volleerd schrijver. Zoals in het stuk ook ergens wordt gezegd, ‘schreef ze zich de volwassenheid in’.’’ Hij noemt het dramatiseren ervan ‘een van onze grootste zorgen’ bij het schrijven.

,,In het stuk willen wij de hele ontwikkeling van Anne Frank laten zien, van meisje naar jonge vrouw die als begenadigd schrijver niet zomaar het zwijgen kon worden opgelegd’’, voegt Jessica Durlacher eraan toe. ,,De omstandigheden dwongen haar om zichzelf te begrijpen en te analyseren. Ze voelde de behoefte om de wereld te vertellen wat ze dacht en voelde. Als je het dagboek nu leest is het nog even hartverscheurend als toen.’’

 

Icoon

 

Anne Frank is wereldwijd een icoon, nog altijd, zowel bij jong als oud. Je kunt van tienerster Justin Bieber zeggen wat je wilt, maar zijn ongelukkige opmerking na een bezoek aan het Anne Frank Huis (dat Anne Frank als ze nu leefde mogelijk een ‘Belieber’ was), pakte uiteindelijk helemaal niet slecht uit. Talrijke Amerikaanse kinderen blijken nu nieuwsgierig naar het dagboek. Al bestaat er in conservatieve kringen in de VS alweer commotie over een passage in het dagboek, waarin Anne beschrijft waar de ‘kittelaar’ zit.

In haar dagboek vond Anne Frank zichzelf al schrijvend uit. Zo schrijft ze: ‘Ik weet dat ik kan schrijven, een paar verhaaltjes zijn goed, mijn Achterhuis-beschrijvingen humoristisch, veel uit mijn dagboek spreekt, maar of ik werkelijk talent heb, dat staat nog te bezien.’ Anne Frank noteerde dat op haar veertiende, op 5 april 1944. Vier maanden later werd zij met haar familie gedeporteerd naar het concentratiekamp, waar zij kort voor de bevrijding stierf.

 

Anne Frank in het theater

 

De artistieke bewerkingen van ‘Het Achterhuis’ hebben een lange geschiedenis. Het Amerikaanse echtpaar Frances Goodrich en Albert Hackett ontving voor zijn stuk ‘Het dagboek van Anne Frank’ uit 1955 de prestigieuze Pulitzerprijs. Otto Frank, de vader van Anne, gaf zijn goedkeuring aan hun toneelbewerking, al wijkt het stuk op enkele plaatsen af van het dagboek.

Veel succes had de Nederlandse vertaling en bewerking van Mies Bouhuys, met regisseur Jeroen Krabbé in de rol van vader Otto Frank. Jip Wijngaarden maakt een droomdebuut als Anne Frank. Ook is er tamelijk recent een musical over Anne Frank gemaakt. ‘Je Anne’, naar het Amerikaanse origineel ‘Yours, Anne’.

Twee jaar geleden toerde de Nederlandse versie van regisseur Frank van Laecke langs de schouwburgen. Gevreesd werd dat de musical smakeloos zou zijn, maar het resultaat viel alleszins mee, met Abke Bruins als Anne en Thom Hoffman als vader Otto. Filmproducent Paul Ruven heeft plannen voor een Nederlandse speelfilm, die voor de 70e sterfdag van Anne Frank in première moet gaan.

 

Mei, 2013

 

Dit artikel verscheen eerder in een al dan niet bekorte versie in kranten van De Persdienst.

UA-37394075-1