Nico de Boer Teksten

Nico de Boer Teksten

Beweeg over de plank met de pijltjes op het toetsenbord, of zoek direct op een titel of auteur:

Anne Vegter: ‘Ik wil dat mijn poëzie mensen raakt’

Anne Vegter heeft er zin in. De nieuwe Dichter des Vaderlands wil gedichten schrijven die de mensen raken. En ze wil met een positieve instelling naar plekken toe waarvan ze denkt: ,,Hier kunnen ze wel een shot poëzie gebruiken.”

 

Ramsey Nasr eindigde zijn termijn eind januari met een ode aan de poëzie. Anne Vegter (1958) opende de hare met ‘Gebed voor iedereen’. Een pleidooi voor de vrijheid in de poëzie en het vrije denken. De lyrische stem is verruild voor de even nuchtere als speelse stem van een eigengereide en veelzijdige dichter met een associatieve geest wier poëzie, net als haar toneel, proza en kinderboeken, alom geprezen is.

Haar voorganger was opgelucht dat hij het ambt eervol kon overdragen. De druk was groot. Hoe kijkt Anne Vegter daartegenaan? ,,Ik voel het niet als een juk op mijn schouders. Nee, hoor, ik voel me vrij.” Nasr ontving bovendien vier jaar lang veel haat- en dreigmails. ,,Dat is ook bij mij al gebeurd. Ik heb er even met een schuin oog naar gekeken. Ik dacht, kom op, jongens, hou toch op. Ik ben niet van plan om dat allemaal naar binnen te laten komen. Ik heb van mezelf een positieve instelling, .en die is echt hoor, niet geforceerd.”

Anne Vegter moet vlak voor het gesprek ‘nog een beetje opwarmen’. Ze stond de nacht tevoren om twee uur ’s nachts nog op het podium in het Belgische Kortrijk tijdens het literaire theatercircus ‘Saint Amour – Behoud de begeerte’, dat begin dit jaar door de lage landen toert en Hugo Claus eert die vijf jaar geleden overleed.

Verrassing

Eind vorig jaar werd Anne Vegter onder valse voorwendselen naar een café in haar stad Rotterdam gelokt. Het verzoek kwam als een verrassing. Ze zei geen ja of nee. ,,Ik zei enkel, wow. Ik kon de grootheid of kleinheid of weidsheid ervan nog niet goed inschatten.” Ze moest het eerst op zich laten inwerken. ,,Ik heb geleerd dat ik mezelf in de nesten werk als ik gelijk ja roep, ik ben nogal snel enthousiast te krijgen voor ideeën. Echt heel snel.”

Ze heeft een gezin en voorzag direct dat de functie de komende jaren effect zal hebben op haar leven en werk. ,,Ik heb een gezin met opgroeiende kinderen, drie zoons, die zitten straks in een eindexamenjaar. Het leek me verstandig om het eerst thuis te bespreken.”

Daar werd het nieuws met geestdrift ontvangen. ,,Niemand zat er mee. Ik heb ook wel vreselijk lieve mensen om me heen die elkaar echt veel gunnen. Ze waren alleen maar trots. Nu vind ik trots een moeilijk gegeven. Net als eer. Ik ben me erg bewust van mijn verantwoordelijkheden, ik ben nogal gewetensvol opgegroeid. Ik vind het normaal dat als je iets gaat doen je het goed doet. Anders moet je het laten.”

,,Dichter des Vaderlands wordt als een eervolle positie gezien. Je staat in de voorste linies. Ik vind het spannend om na te denken over hoe je fricties die ik waarneem in de maatschappij kan thematiseren. Misschien kan ik er een heel klein beetje beweging in brengen. Misschien kan ik er iets mee veroorzaken wat je in een gewoon dichterschap niet zou kunnen.”

Ambassadeur

De Dichter des Vaderlands, die voor vier jaar is benoemd, schrijft niet alleen gedichten die al dan niet inhaken op de actualiteit. Zij is ook een ambassadeur van de poëzie. En Anne Vegter bulkt van de ideeën die nog wel verder ontwikkeld moet worden. De organisatie – de Koninklijke Bibliotheek, NRC Handelsblad, NTR, Poëzieclub en Poetry International – staat haar daarin bij. Ze is ambitieus en heeft plannen om via sociale media mensen te mobiliseren om op onverwachte plekken haar klankgedichten als spreekkoren te laten klinken om een onderwerp dat in de samenleving leeft onder de aandacht te brengen. Ze wil ook het land in en denkt aan allerlei activiteiten op scholen. ,,Mijn projecten liggen op maatschappelijke vlak. Ik denk dat de tijd is gekomen om kunst in te zetten en terug te brengen in het maatschappelijk discours. Het gaat al jarenlang goed met de poëzie in die zin dat dichters veel op het podium staan. Het gaat níet goed met de geschreven poëzie, helemaal niet.” Jaarlijks daalt de verkoop van gedichtenbundels, en die was al zo bescheiden.

,,Maar ik ben in de eerste plaats dichter, ik moet goeie gedichten maken. Als ik alleen maar ideeën heb schiet ik mijn doel voorbij. Ik wil wel dat mijn poëzie vragen oproept.” Zo heeft ze zich voorgenomen om bij de inhuldiging van koning Willem-Alexander een gedichtencyclus te schrijven.

Kwaliteit

Dat zij de eerste vrouwelijke Dichter des Vaderlands is, is voor haar geen issue. ,,Ik ben als dichter gevraagd. Minstens een op de vijf dichters is vrouw, inmiddels wel meer in Nederland, denk ik. Het is eerder raar dat niet eerder een vrouw Dichter des Vaderlands is geworden. Doordat ik nu ben benoemd en het competitieve eruit is gehaald is de kans daarop explosief gegroeid. Bij de keuze, heb ik begrepen, was het geen onderwerp. Mijn vrouw-zijn, of hét vrouw-zijn, was niet een soort filter. Er is naar kwaliteit gekeken, en dat lijkt me terecht.”

Haar voorganger vatte het ambt heel serieus op. Hij vervulde het op zijn manier. Anne Vegter zal het op háár manier doen. ,,Poëzie hoort bij het leven. Ik vind poëzie heel belangrijk maar de effectiviteit ervan wordt soms een tikje overschat. Ik wil deze functie een beetje spelenderwijs doen. Ik wil het doen met een beetje zelfspot. Ik wil niet doen alsof ik het nationale geweten ben. Dat ben ik helemaal niet. Dat kan ik ook helemaal niet waarmaken. Ik wil ook mijn erotische gedichten schaamteloos gaan voordragen, zoals ik dat nu doe bij ‘Saint Amour’.”

Ze wil niet in een soort ceremonieel keurslijf gedrongen worden. ,,Dat past ook helemaal niet bij mij.” Toch zag ze er bij haar aantreden in het Amsterdamse Paradiso majesteitelijk uit toen ze de scepter van Ramsey Nasr overnam. ,,Ja, dat was mooi. Op zulke momenten past enig ceremonieel vertoon. Maar dan ben ik nog altijd daarin en daarna Anne Vegter. Wil ik gewoon vrijheid.”

 

Februari, 2013

Gepubliceerd in de kranten van De Persdienst

UA-37394075-1