Nico de Boer Teksten

Nico de Boer Teksten

Beweeg over de plank met de pijltjes op het toetsenbord, of zoek direct op een titel of auteur:

Ariane Schluter: ‘Dat eiblauwe oog hoorde er gewoon bij’

Ariane Schluter (1966) staat op de set voor de film ‘Terug naar de kust’, waarin ze naast Linda de Mol speelt. Tegelijk begint ze bij Het Nationale Toneel aan de tournee van ‘Lange dagreis naar de nacht’. Een zware moederrol, die, zoals ze zelf zegt, van een ‘ondraaglijke lichtheid’ is vergeleken met die van Medea waarin ze onlangs schitterde.

 

Medea, de moeder uit de gelijknamige Griekse tragedie die haar kinderen doodt om haar ontrouwe man Jason een hak te zetten, was een loodzware rol, zowel emotioneel als fysiek. De hoogblonde actrice is voor die prestatie inmiddels genomineerd voor de Theo d’Or, de toneelprijs voor de beste actrice, die ze al twee keer won.

 

,,Hoezeer ik ook van die rol en die voorstelling hield, het was uitputtend”, zegt Ariane Schluter, die met Carice van Houten tot de beste Nederlandse actrices van dit moment gerekend wordt. ,,Ik heb tijdens ‘Medea’ zoveel blessures gehad. Ik heb een enorm eiblauw oog gehad, een gekneusde rib en een gebroken teen. Alsof het aan het stuk kleefde. Tijdens de try-out was ik tegen Peter Blok (Jason) op geknald. Het zwol bij mijn oog meteen op. En maar door spelen. Het hoorde er op de een of andere manier gewoon bij. Ik was aan het eind niet moe van het spelen, maar van de intensiteit ervan. Bij de laatste voorstelling dacht ik wel, hè hè, zonder verdere brokken hebben we de tournee afgemaakt.’’

 

‘MEDEA’S DAAD BLIJFT ONBEGRIJPELIJK’

 

Ariane Schluter verstaat de kunst om een rol geheel naar haar hand te zetten en een voorstelling te laten zinderen van leven.

 

,,Toch was het lastig om me die rol eigen te maken, om te achterhalen wat Medea drijft, om je voor te stellen wat onvoorstelbaar is, want haar daad blijft onbegrijpelijk. Het was een gevecht om dat uit te vinden. Uiteindelijk ben ik ongelooflijk van de rol én van de voorstelling gaan houden.’’

 

De tragedie van Euripides blijft al 2500 jaar fascineren. Ook nu weer in een voorstelling die in de regie van Johan Doesburg kristalhelder was.

 

,,Die tekst is nog steeds actueel. Daarover hebben wij ons ook verbaasd. Ik ben ook helemaal verliefd geworden op de Griekse tragedies. Ik hield er al wel van, van die grote hartstochten, van die grote oervragen, maar dat is alleen maar sterker geworden. Euripides verwoordt het allemaal ook zo scherp. Hij heeft een groot psychologisch inzicht. Freud is er niks bij.”

 

Maar het is goed dat ze nu even iets anders doet, vindt ze. ,,Je moet sommige dingen gewoon niet te lang doen. Afwisseling is goed. Filmen is zo iets anders, dat relativeert de zwaarte van Medea.” Ze verwijst hierbij naar de opnamen dezer dagen voor de film ‘Terug naar de kust’, geregisseerd door Will Koopman (bekend van ‘Gooische vrouwen’), waarin ze speelt naast Linda de Mol. De film wordt in het najaar in de bioscoop verwacht.

 

OPPASSEN DAT SPELEN EEN TRUCJE WORDT

 

Voor Ariane Schluter wijkt toneelspelen in de kern niet af van acteren in een film. ,,Het ligt in elkaars verlengde. Moeilijk met filmen vind ik als je alleen maar moet langskomen voor jouw rol, om even ‘je ding’ te doen, dan wordt het zo gauw een trucje. In ‘Terug naar de kust’ heb ik gelukkig een rol waarin je echt je klauwen kan zetten. Dat vergt eenzelfde voorbereiding als bij toneel.’’

 

,,Het is tegelijk heel anders. Als zo’n crew heel dicht op je huid zit, voelt dat heel intiem. In het theater zit de eerste rij toch vijf meter van je af. Dat is anoniemer en tegelijk leeft zo’n zaal helemaal mee. Bij toneel kun je de avond naar je hand zetten. Het publiek is daarbij een extra speler. Dat merk je vooral bij een komedie, als er veel wordt gelachen. Bij ‘Medea’ was het tijdens een uitvoering een keer zo stil. Dat was zo’n luidruchtige stilte, dat was geweldig. Je zat allemaal tegelijk in dezelfde intimiteit. Dat is bij film niet mogelijk. Je draait ook niet chronologisch. Dat vergt een heel andere concentratie. Je draait een scène en dan moet je weer twee uur wachten. Bij film ben je veel meer een klein radertje in een groter geheel.’’

 

‘JE BENT TOT JE AFKOMST VEROORDEELD’

 

Terug naar de kust’ is een psychologische thriller naar het gelijknamige romandebuut van Saskia Noort. ,,Het gaat over zussen, dat je niet loskomt van waar je vandaan komt. Je bent tot je afkomst veroordeeld.’’

 

Daarin ziet ze raakvlakken met het stuk van de Amerikaanse Nobelprijswinnaar Eugène O’Neill (1888-1953), waarin ze bij haar vaste gezelschap Het Nationale Toneel de rol van moeder Mary speelt. De voorstelling, die het Nationale Toneel eind vorig seizoen al met succes in het eigen theater speelde, steekt geraffineerd in elkaar, zodat de toeschouwer een helder beeld krijgt van hoe de gezinsleden zich tot elkaar verhouden. Hoe is het om zo’n stuk te hernemen? ,,Ik ben de teksten nu aan het ‘herleren’. Ik kijk er weer fris tegenaan.”

 

Net als Medea speelt ze ook in ‘Lange dagreis’ de zware moederrol:

,,Toch zijn ze absoluut niet met elkaar te vergelijken. Het zijn zulke verschillende vrouwen. Mary heeft een kind verloren. Daar is ze nooit overheen kunnen komen. In alles ziet ze zichzelf als schuldige. En omdat die schuld onverdraaglijk is, is ze aan de slaapmiddelen geraakt en aan de morfine, zodat ze niet werkelijk die pijn ervaart. Haar man is aan de drank geraakt. Hij is een acteur op leeftijd die zijn leven lang voor zichzelf gekozen heeft om één rol te spelen waarmee hij furore heeft gemaakt, maar waarmee hij nooit de grote artistieke doorbraak heeft kunnen maken.”

 

,,Bij O’Neill wordt er zo veel gepraat, het gaat maar door. Tegelijk – en dat vind ik zo mooi aan dit stuk – wordt er om de hete brij heen gedraaid. De morfineverslaving van de moeder is een groot taboe in het gezin. Het geeft wel aan wat voor spanning er heerste in het gezin O’Neill, want geen stuk van hem leunt zo sterk op zijn eigen leven als ‘Lange dagreis naar de nacht’. Iedereen probeert zich de hele tijd te verontschuldigen. Mary voelt zich zo schuldig over wat er gebeurd is in het verleden. Maar tegelijk deelt ze de meest gemene opmerkingen uit, om die vervolgens meteen weer te ontkrachten. Toch houden de gezinsleden van elkaar. Ze proberen goed te doen voor elkaar, maar doen het daardoor steeds weer fout. Er is niemand die moedwillig kwaad wil doen, er is alleen nog onvermogen.’’

 

,,De rol van Mary is een heel andere dan die van Medea. Die is zwaar, daar moet ik zo de kar trekken omdat ik in de hele voorstelling door op het toneel sta. Dat kost enorm veel emotionele energie. In het stuk van O’Neill zit een heleboel lucht, veel humor ook. Mary gaat ook steeds meer terug naar haar verleden. Als ze aan de piano plaatsneemt wordt ze weer het meisje van vroeger. Dan wordt ze blijmoedig en verdringt ze even alle problemen. Daardoor heeft het ook iets lichts bij het spelen.”

 

EEN MOEDER INEEN NOODLOTSDRAMA

 

‘Lange dagreis’ is een noodlotsdrama, verwant aan de Griekse tragedie. ,,Het gaat over hoe het leven anders had kunnen lopen. Mary leeft zo in het verleden. Steeds keert ze terug naar het moment waarop ze had kunnen besluiten een andere weg in te slaan. Geen vrede hebben met hoe het leven gegaan is. Daar gaat dit stuk over.’’

 

Ariane Schluter is zelf ook moeder, van twee jonge kinderen. Komen zulke rollen dan niet heel dichtbij?

,,Acteren gaat over verbeelding. Over je verplaatsen in andere werelden. Dat is het leuke en het spannende ervan. Dat heeft verder niets met je eigen leven te maken, wel met de persoon die ik ben, niet met mijn anekdotische leven, dat ik moeder van twee kinderen ben. Het mooiste is als je rollen zo persoonlijk mogelijk kunt maken zonder dat ze autobiografisch zijn, maar dat het wel jóuw Medea en jóuw Mary worden.’’

 

Wat trekt haar zo in acteren? ,,Ik wilde vanaf mijn twaalfde al naar de toneelschool. Ik weet niet precies wat het is. Ik vind het nog steeds het meest opwindende beroep dat je kunt bedenken. Je kan zo ver in je hoofd reizen, zo veel werelden ingaan. Ik hou er ook nog steeds van om op tournee gaan, reizen door Nederland in een busje, en dan weer met z’n allen terug naar huis. Net een familie. Tijdelijk dan, en na een paar maanden neem je weer afscheid van elkaar. Dat is ook heel gezond. Ja, ik vind het een heerlijk beroep.”

 

Voorstelling ‘Lange dagreis naar de nacht’ van Eugène O’Neill. Regie Maaike van Langen; vertaling Tom Kleijn. Met Ariane Schluter, Tijn Docter, Jaap Spijkers, Vincent Linthorst en Rosa Mee. www.nationaletoneel.nl

 

Februari, 2009

 

ARIANE SCHLUTER

IN VOGELVLUCHT

 

Ariane Schluter, de jongste van vijf dochters van een huisarts uit Leidschendam, speelde na de toneelschool in allerlei stukken, van Tsjechov tot Shakespeare, en deed aanvankelijk kleine tv-rollen. Haar grote doorbraak kwam met ’06’, over een jonge vrouw die de eenzaamheid probeert te verdrijven met telefoonseks, eerst in het toneelstuk in de regie van Johan Doesburg, daarna in de film van Theo van Gogh. Onder regie van Alex van Warmerdam speelde ze in ‘De jurk’, ‘Kleine Teun’ en ‘Ober’. Ze speelde verder in Paul Ruvens experimentele film ‘Enigma’, in de tv-serie ‘Zwarte sneeuw’ van Maarten Treurniet, en de film ‘De verstekeling’ van Ben van Lieshout. In de theaters excelleerde ze onder andere in ‘Eden’ van toneelgezelschap Het Groote Hoofd en in ‘Strange interlude’ van Het Nationale Toneel. Voor beide rollen ontving ze de Theo d’Or, de prijs voor de beste vrouwelijke actrice. Bij Het Nationale Toneel speelde ze vorig seizoen naast Gijs Scholten van Aschat in ‘Liaisons dangereuses’ de geslepen markiezin de Merteuil. Ze schitterde daarna in de rol van ‘Medea’. 

UA-37394075-1