Nico de Boer Teksten

Nico de Boer Teksten

Beweeg over de plank met de pijltjes op het toetsenbord, of zoek direct op een titel of auteur:

Barry Atsma en Roeland Fernhout gaan los als vrienden

Barry Atsma en Roeland Fernhout zijn in ‘Husbands’ na de dood van hun vriend van God los. Toneelgroep Amsterdam speelde de voorstelling over de escapades van drie losgeslagen vrienden in 2012 eerst in enkele grote Europese steden voordat het ‘circus’ in de Amsterdamse Stadsschouwburg neerstreek.

Filmmakers Paul Cohen en Martijn van Haalen volgden het maakproces van de theaterproductie op de voet in hun documentaire ‘Bloot – een film over acteren’.

Deze film werd speciaal gemaakt ter gelegenheid van het 25-jarig bestaan van Toneelgroep Amsterdam en is dinsdag 26 februari 2013 in de docureeks Het Uur van de Wolf te zien op Nederland 2. ‘Bloot’ volgt de acteurs Roeland Fernhout en Barry Atsma en Halina Reijn en Hans Kesting om erachter te komen wat de essentie is van acteren, van het kunstenaarschap en de menselijke behoefte aan verbinding.

 

Hieronder het vraaggesprek met Atsma en Fernhout, in 2012, over ‘Husbands’, een voorstelling die Toneelgroep Amsterdam op haar repertoire houdt:

 

In Lissabon speelde ’s lands toonaangevende toneelensemble de voorstelling ‘Husbands’ in een oogstrelend theater voor een razend enthousiast publiek. In Berlijn reageerden de bezoekers wisselend. ,,Ik geloof dat er in elke stad wel iets gewijzigd is. Er zit een sterke ontwikkeling in”, zegt Roeland Fernhout in de Stadsschouwburg, een klein uur voordat hij en Barry Atsma op moeten in de megaproductie ‘De Russen!’, een van de vele voorstellingen die Toneelgroep Amsterdam nu en dan herneemt.

Atsma is iets verlaat vanwege een haperende motorfiets op de snelweg tussen zijn woonplaats Utrecht en Amsterdam. Eenmaal aangeschoven kijkt ook Atsma met genoegen terug op het eerste deel van de Husbands-tournee in het kader van het Prosperoproject van de Europese Unie: ,,Ik heb nog nooit zoveel uitersten meegemaakt. In elke cultuur gebeurt iets anders. Duitsers zijn vooral bezig met wat je met zo’n stuk wilt zeggen, terwijl ‘Husbands’ laat zien hoe mensen zichzelf in een knoop kunnen draaien. Het stelt meer vragen dan het antwoorden geeft.”

De voorstelling ‘Husbands’ is gebaseerd op de gelijknamige film van John Cassavetes en dateert van 1972. Toevalligerwijs, of niet, is dat het geboortejaar van de beide acteurs. Ook de hoofdrolspelers in ‘Husbands’ zijn om en nabij de veertig. En Fernhout viert uitgerekend op de Nederlandse première zijn veertigste verjaardag: ,,Ik verheug me erop om dit te spelen op mijn verjaardag, waarbij ook veel mensen van wie ik houd in de zaal zullen zitten.”

 

‘Het is typisch voor mannen om te zeggen:

hij was een clown én een beetje een charlatan.’

 

‘Husbands’ gaat over een mannenvriendschap. Na het overlijden van hun vriend Stuart leven de anderen zich uit in Londen. ,,Om voor even of voor altijd uit de band te springen.” Over de overleden vriend kom je niet zoveel te weten. Hoe sterk is die vriendschap? ,,Ze kennen elkaar van haver tot gort, dat maakt het stuk dynamisch, maar ook grimmig. Eigenlijk was die overleden vriend een beetje een klootzak”, zegt Fernhout. ,,En toch ook weer niet, je komt er niet helemaal achter.” En dat puberale gedrag? ,,Je kunt je afvragen of ze daar ooit uít geweest zijn.”

Atsma: ,,Het is typisch voor mannen om te zeggen: hij was een clown én een beetje een charlatan. Maar ze missen hem ook. In daden gaan ze totáál los. In woorden zijn ze soms wat lomper. Er komen veel emoties los. Dat geeft aan hoe belangrijk Stuart voor ze is. Dat is ook het mooie aan het stuk, onderhuids gebeurt er veel.” Fernhout: ,,Ik heb niet de indruk dat ze erg goed hebben nagedacht over hun leven. Het overkomt ze. En door de dood van Stuart vragen ze zich ineens af, hé, waar sta ik nu eigenlijk?”

Zorgt de dood van hun vriend voor een loutering? Fernhout: ,,Ze komen er niet uit, maar berusten in hun lot. Sommigen gaan terug naar hun gezin. Sommigen, want ik wil niks verklappen, gaan niet meer terug.” Atsma: ,,Het idee is dat je van de dood, van een begrafenis, iets leert. Dat je een ontwikkeling doormaakt. Je kunt je afvragen of dat inderdaad het geval is. Je bent drie dagen heel gevoelig voor grote levensvragen. En dan sijpelt het weg. Zit je weer midden in de waan van de dag.”

 

‘Content zijn met wat je hebt en daar de

waarde van inzien, is ook wat waard.’

 

Zitten die vrienden dicht op hun eigen huid? Atsma: ,,Ze zijn van onze leeftijd. Je wordt zelf ouder, maakt een ontwikkeling door, je leert een hoop. Maar als je heel eerlijk bent, ben je ook gewoon weer wie je altijd al was en maak je dezelfde soort fouten. Alleen kleurt het anders. Ziet het er net iets anders uit.” Fernhout: ,,Het is heel makkelijk om vanuit een soort romantiek te zeggen: je moet je ontwikkelen en wees maar lekker dapper. Maar content zijn met wat je hebt en daar de waarde van inzien, is ook wat waard. Het stuk raakt aan een midlifecrisis. Berust je daarin of kom je er tegen in verzet? Wil je meer, wil je iets anders? Durf je risico te nemen om voor iets beters te gaan en met minder te eindigen? Dat is de angst die je tegenhoudt.”

John Cassavetes (1929-1989), vooral bekend van ‘A woman under the influence’, had een grote liefde voor zijn (vaste) acteurs met wie hij in zijn films ‘het menselijk tekort’ probeerde te vangen. Voor regisseur Ivo van Hove, tevens directeur van Toneelgroep Amsterdam, was Cassavetes een soort leermeester. Eerder maakte hij de memorabele theaterproducties ‘Koppen’ en ‘Opening night’ naar films van de Amerikaan. Atsma: ,,Onze voorstelling is in Cassavetes’ stijl. Het komt allemaal aan op de sfeer en de energie van de acteurs.” Fernhout: ,,Er zit een cameraatje op ons hoofd gelijmd.” Atsma: ,,Je ziet letterlijk hoe er op een ander gereageerd wordt. De zinnetjes zijn soms schijnbaar luchtig, maar in de mix van goed uitgedachte video, muziek en theater krijg je die als toeschouwer heel direct binnen.”

Volgens de acteurs is deze voorstelling, waarin ze sterk op elkaar zijn aangewezen, anders dan anders. Atsma: ,,Het is een van de meest persoonlijke en intieme processen voor ons allemaal geweest. Normaal gesproken ben je als acteur vooral de uitvoerende. Hier moet heel veel van onszelf komen. Ivo wist op een zeker moment niet meer wat tekst was en wat van ons. Hij dacht dat we écht ruzie met elkaar hadden.”

 

Voorstelling: ‘Husbands’ naar John Cassavetes door Toneelgroep Amsterdam. Regie: Ivo van Hove. Met Barry Atsma, Roeland Fernhout, Hans Kesting, Alwin Pulinckx, Halina Reijn. www.tga.nl

 

Barry Atsma: ‘Na

spelen smaakt

biertje heerlijk’

 

Barry Atsma (1972) speelde (tot en met 2012) sinds 2003 bij Toneelgroep Amsterdam, maar is vooral bekend van publieksfilms als ‘Komt een vrouw bij de dokter’, waarvoor hij een Gouden Kalf kreeg. Hij speelde in ‘De storm’ en ‘Loft’ en te zien in ‘Quiz’ en ‘Taped’. ,,Ik heb het gevoel dat je als acteur op het toneel je echt kunt ontwikkelen. Je bent, oneerbiedig gezegd, als filmacteur toch snijmateriaal voor de editor. Behalve dan voor een film als ‘Taped’, waarin shots soms acht minuten duren. Dan kom je op een interessante combinatie van film en theater, waarvoor je als acteur veel verantwoordelijkheid krijgt. Daar ben ik trots op.” In 2013 speelt hij de hoofdrol in de verfilming van Jan Siebelinks bestseller ‘Knielen op een bed violen’ in de regie van Ben Sombogaart.

In zijn laatste seizoen bij zijn theatergroep was hij te zien in de reprises ‘Hedda Gabler’, ‘De Russen!’ en ‘Angels in America’,  ‘Husbands’ en ‘Kat op een heet zinken dak’. In het theater vindt hij als acteur de diepgang, bij film krijgt hij een ‘fijn speeltuingevoel’. ,,Bij toneel kun je dichter bij jezelf blijven, tegelijkertijd is het ook je eigen gevangenis. Toneelspelen is steeds een worsteling. Maar na een avond spelen is het biertje heerlijk, terwijl je na een filmdraaidag denkt: morgen verder, je weet niet hoe het er uiteindelijk uit komt te zien.”

 

Roeland Fernhout

is ‘erg vertoneeld’

 

Roeland Fernhout (1972) werd in 1995 bij het grote publiek bekend door zijn rol in de film ‘Zusje’. Hij speelde onder andere in de televisieseries ‘All Stars’ en ‘Annie MG Schmidt’ en was presentator van RTL Travel en Cinemania (VPRO). Hij speelde onder meer bij het Zuidelijk Toneel en sinds 1999 is hij vaste kracht bij Toneelgroep Amsterdam. Dit seizoen speelt hij in ‘Hedda Gabler’, ‘Kreten en gefluister’, ‘Al mijn zonen’, ‘De Russen!’, ‘Angels in America’ en in de nieuwe producties ‘Husbands’ en ‘Macbeth’. Hoewel hij als acteur ‘van alles’ doet, noemt hij zich ‘erg vertoneeld’. ,,Ik vind het belangrijk om dingen ernaast te doen, ik ben veel te nieuwsgierig en onrustig, maar toneelspelen vormt het hart.”

 

April, 2012

UA-37394075-1