Nico de Boer Teksten

Nico de Boer Teksten

Beweeg over de plank met de pijltjes op het toetsenbord, of zoek direct op een titel of auteur:

Bernardo Bertolucci en de jeugd

Laatst was de Italiaanse filmregisseur Bernardo Bertolucci (72) te gast in ‘College Tour’. De meester was tóch in Nederland, op het Filmfestival in Rotterdam, waar zijn jongste film ‘Io e te’ de officiële première beleefde.

Wij zagen de film in Cinema Oostereiland in onze woonplaats Hoorn, die hier vooraf werd gegaan door een trailer van ‘Cesare deve morire’ van de Italiaanse gebroeders Paolo en Vittorio Taviani, een film die zich afspeelt in een gevangenis (het toeval wil, of niet, dat Cinema Oostereiland is gevestigd in een fraai verbouwde gevangenis, die in de volksmond De Krententuin wordt of werd genoemd).

De trailer zet in een paar oneliners van de hoofdrolspelers, gevangenen van wie enkelen levenslang hebben gekregen, meteen aan het denken: Shakespeare is zó goed en zo universeel en tijdloos dat hij over eeuwen en eeuwen, en volgens de Taviani’s ook over duizenden jaren, hoogstwaarschijnlijk nog gespeeld zal worden. Oók in de nieuwe imperia die dan zullen zijn ontstaan en óók in de talen die onze nazaten zullen spreken en die nu nog bedacht of gevormd moeten worden.

Terug naar Bertolucci. Bij presentator Twan Huys en zijn studenten zag hij er broos uit, hij was dovig, verder goedgemutst: hoed op, sjaal om, opzichtige oranje sokken en rode schoenen aan; gezeten in een rolstoel (waarin hij terecht is gekomen na een ongelukkige val). De jenever smaakt hem opperbest. Hij vertelde dat hij wroeging had nadat hij Maria Schneider indertijd onvoorbereid de anale verkrachtingsscène in ‘Last tango in Paris’ liet spelen.

Ik herinner me de films die ik van de meester heb gezien, lang, lang geleden, ‘Il conformista’, naar het boek van Alberto Moravia, ‘The last emperor’, ‘The sheltering sky’, naar het boek van Paul Bowles, maar ik herinner me vooral het meeslepende ‘Novecento’. Vergeleken met dat historische epos is ‘Io e te’ een intiem psychodrama over de 14-jarige Lorenzo (Jacopo Olmo Antinori, de acteur moet in werkelijkheid beslist ouder zijn) en zijn oudere, verslaafde halfzus Olivia (Tea Falco).

Beiden hebben zich teruggetrokken uit de wereld, maar allebei om een andere reden. Lorenzo is mensenschuw en bang voor het leven, hij maakt moeilijk contact, zijn artistiek begaafde halfzus is door de heroïne afgedreven van de wereld waarin ze succes had. Lorenzo trekt zich terug in de kelder van zijn ouderlijk huis, terwijl zijn moeder denkt dat hij met zijn schoolklas een week op wintersport is. Olivia komt langs en er volgen vijf dagen waarin ze in een spel van aantrekken en afstoten tot elkaar komen. Sterker, waar de psycholoog er niet in slaagt om Lorenzo los te weken uit zijn kleine wereld, treedt na de dagenlange afzondering en het hernieuwde contact bij beiden een soort loutering op.

‘Io e te’ is geen grote of grootse film. Dat pretendeert hij ook niet te zijn. Zonder zich zo nodig te moeten bewijzen of zelf op de voorgrond te treden, laat Bertolucci de jeugd zien, zonder moralistische bijbedoelingen. Meer dan onderhoudend en intiem is de film niet, maar daarin weet hij nu en dan wel te ontroeren, bijvoorbeeld als de wonderlijke Italiaanse imitatie van ‘Space Oddity’ klinkt en broer en zus in een innige omhelzing aarzelend wat schuifelpasjes maken. Bij de aftiteling weerklinkt als toetje het origineel van David Bowie dat na de film nog een poosje met de smaak van melancholie soezerig in het hoofd blijft hangen.

 

Februari, 2013

UA-37394075-1