Nico de Boer Teksten

Nico de Boer Teksten

Beweeg over de plank met de pijltjes op het toetsenbord, of zoek direct op een titel of auteur:

Bernlef over verlies en rouw

Alle herinnering is gezichtsbedrog, een licht vliesje van innerlijke beelden dat breekt zodra je er de volle aandacht op richt.’ Dat overpeinst de 65-jarige Stijn Bekkering, de hoofdpersoon in de nieuwe roman ‘Buiten is het maandag’ van de in 1937 in Sint Pancras geboren Bernlef (de J. heeft hij laten vallen).

 

Na de sterke verhalenbundel ‘Verbroken zwijgen’ verrast de schrijver met een mooie roman over verlies en rouw, over herinnering en mensen die verdwijnen en niet zijn voor wie men ze houdt.

 

ALLE HERINNERING IS GEZICHTSBEDROG

 

Stijn Bekkering is een uit Obdam afkomstige zoon van een meubelmaker, die in zijn nadagen zo’n beetje alles en iedereen kwijtraakt. Hij verliest zijn vrouw bij een auto-ongeluk, zelf raakt hij daarbij in coma. Als hij bijkomt en zijn vrouw reeds is begraven, blijkt er een gat in zijn geheugen te zijn geslagen. Kort daarop verdwijnt zijn 40-jarige zoon Harry Bekkering spoorloos. Deze tamelijk gesloten makelaar in onroerend goed laat van de een op de andere dag zijn vrouw Sandra en zijn puberzoon verweesd achter in Alkmaar. (Toevalligerwijs is Harry Bekkering ook de naam van een nog levende Nijmeegse letterkundige die lid van de jury was die de schrijver in 1994 de P.C.Hooftprijs voor de literatuur toekende. Maar volgens Bernlef berust dit op zuiver toeval.)


IN ALLE EENZAAMHEID

De oude Bekkering verwerkt in alle eenzaamheid het verlies van zijn vrouw van wie hij geen afscheid had kunnen nemen: ‘Geesje zat nu alleen nog in mij, wilde niet vertrekken omdat ik haar niet had zien verdwijnen uit dit leven.’ Zijn radeloze schoondochter Sandra gaat heel anders met haar verdriet om. De spullen van haar verdwenen man laat ze angstvallig op de plaats liggen waar hij ze het laatst had achtergelaten: ‘Alsof Harry, als hij terugkwam, gewoon zou kunnen doorgaan met waar hij het laatst mee bezig was geweest.’


Harry wordt dankzij het internet opgespoord. Hij blijkt, met zijn kortstondige nieuwe liefde Tracey, hoog in Canada te zitten. Vader Stijn volgt zijn zoon naar het einde van de wereld en speelt vooral een bemiddelende rol. De 20-jarige Tracey, die hem aan zijn overleden vrouw doet denken, blijkt dan een nog groter mysterie te zijn dan zijn zoon. De oude Bekkering blijft als handelaar in tweedehandsmeubelen in Canada, waar de tijd niet lijkt te bestaan, en verzoent zich met het leven.

IJZIG EN UITGESTREKT CANADEES LANDSCHAP
‘Buiten is het maandag’ speelt deels in Noord-Holland (Alkmaar en Obdam), deels in een ijzig en uitgestrekt Canadees landschap. Het verhaal verspringt voortdurend van tijd en plaats. Het boek doet voor Bernlef-lezers vertrouwd aan en herinnert aan andere romans van zijn hand, zoals het klassieke ‘Hersenschimmen’ uit 1984, ‘Sneeuw’ en ‘Onder ijsbergen’.

 

Herinnering en (de onbetrouwbaarheid van het) geheugen, mensen die verschimmen en herinneringen die vervagen, verlies, dood en rouw, ruimte en licht – het zijn bekende motieven in Bernlefs werk. In die zin is deze nieuwe roman weinig verrassend. Bernlef gaat door voor een weinig kleurrijk schrijver van eentonig proza, iemand die vooral in grijstinten ‘schildert’. Maar daarmee wordt hij geen recht gedaan.

 

‘Buiten is het maandag’ (en binnen, in het hoofd van verteller Stijn, lopen heden en verleden door elkaar) is allerminst saai. Het boek is vernuftig gecomponeerd, de spanning wordt langzaam opgevoerd en de apotheose is sterk. De toon is aangenaam licht, waardoor het boek nergens bezwijkt onder de loodzware thematiek. Het is weliswaar ingetogen en afstandelijk geschreven, toch weet Bernlef in die lome cadans en ogenschijnlijk bleke stijl veel los te woelen.

 

Oktober, 2004

 

UA-37394075-1