Nico de Boer Teksten

Nico de Boer Teksten

Beweeg over de plank met de pijltjes op het toetsenbord, of zoek direct op een titel of auteur:

Bracha van Doesburgh in haar element als ‘heerlijk vals loeder’

,,Het is een vals loeder en ik vind het heerlijk om haar te spelen”, zegt actrice Bracha van Doesburgh over haar rol van Regan, een van de drie dochters van koning Lear. Het Toneel Speelt opent het theaterseizoen 2012-2013 met de klassieker onder de klassiekers in een regie van Jaap Spijkers in een topbezetting, met Mark Rietman in de titelrol.

 

Shakespeares koning Lear wil, kort door de bocht, zijn rijk op een eigengereide wijze verdelen onder zijn drie dochters en blijft uiteindelijk alleen in een woeste leegte achter. De veelzijdige Bracha van Doesburgh, bekend van tv (‘S1ngle’), films (‘De eetclub’) en toneel, speelt Regan, de middelste van Lears drie dochters, aan wie de koning beurtelings vraagt hoeveel ze van hem houden.

 

Regan en de oudste Goneril praten hun vader naar de mond en worden beloond. Cordelia, de jongste, de oprechtste en de lieveling van Lear, weigert en wordt verstoten. ,,De twee oudste dochters lijken het meest op Lear zelf”, zegt de actrice tussen de repetities door. ,,Ze hebben het best gekeken hoe hij in zijn tirannie tekeer kan gaan. Regan is een giftige vrouw. Een machtswellustelinge, opportunistisch. Ze kan net als Goneril hard zijn tegen haar vader.”

 

Lear is de centrale figuur, hij is een schofterige slechterik, maar omdat hij zoals alle grote personages bij Shakespeare een karakter is met vele kanten, krijg je door de erbarmelijke omstandigheden waarin hij door eigen schuld komt te verkeren toch mededogen met hem. Aan het slot zegt de koning in zijn waanzin wijze dingen: de waanzin maakt hem gek genoeg bewust waardoor hij eindelijk met twee voeten op de grond komt te staan. Zijn oudste dochters zijn aan hem gewaagd. Bracha van Doesburgh:

 

,,O zeker. Net als hij beheersen ze de mechanieken van de macht. Ze gaan over lijken. Regan is heel gewiekst en kan gemakkelijk schakelen. Ze bezit een soort van compassie die, als er bij haar een grens wordt overschreden, meteen ophoudt. Dan heeft ze geen enkel mededogen meer. Dat maakt haar echt heel gruwelijk.”

 

Hoe is het om zo’n personage te spelen? Bracha van Doesburgh:

 

,,Het is een stuk waarin de meest nare dingen gebeuren. Het is heel leuk om een vals loeder te spelen. Ik heb wel eerder personages gespeeld waaraan randjes zaten, maar zo naar heb ik ze nog niet gespeeld. Daarom verheug ik me er ook zo op. Zo’n personage probeer je je eigen te maken. Dan ga je na hoe dat in familie, bij zusters gaat. Daar ontstaat ook een patroon, waarin de middelste haar plek moet bevechten. Je kunt daarbij ook goed merken dat Shakespeare zelf acteur was. Het stuk is zó rijk. Het heeft zijn gruwelijke maar ook zijn humoristische kanten.”

 

SHAKSPEARE FILEERT EVEN VOLKS ALS VERHEVEN

Shakespeare schreef ‘King Lear’ rond 1600, in de tijd van de Reformatie, de opkomst van het protestantisme. In ‘King Lear’ fileert de Engelse bard even volks als verheven de hele samenleving in al haar chaos en onrecht, machtswellust en bloeddorst. Ook de wereld van nu komt op dat schouwtoneel angstwekkend dichtbij. Van Doesburgh:

 

,,De eeuwige machtsstrijd, wat de mens zichzelf en de anderen aandoet. Het materialistische. Hoe hij alles kapot maakt, hoe hij uiteindelijk tot inzicht komt. De zin van het leven. Dat we daar nog steeds niet over uit zijn. Dat is heel herkenbaar, dat speelt nu ook een grote rol. De thema’s in het stuk blijven actueel. Dat maakt de stukken van Shakespeare spannend en nog steeds de moeite waard om te spelen.”

 

GESCHMINKT OP STRAAT

Toneelspelen zat er bij de kleine Bracha al vroeg in:

 

,,Volgens mijn ouders liep ik als klein meisje geschminkt op straat van alles te spelen. Zelf dacht ik dat het later was gekomen, op de middelbare school, waar ik samen met Marieke de Kleine, die nu in ‘King Lear’ Goneril speelt, na school op zolder sketches ging doen, of mensen nadeed en toneelstukjes opvoerde. Toen het modellenwerk kwam ben ik veel gaan reizen. Toen het toch weer begon te kriebelen ben ik in New York toneellessen gaan volgen.”

 

In New York woonde ze, vanaf haar achttiende, in een appartement met studenten van de acteursopleiding van Lee Strasberg:

 

,,Ik vond het er fantastisch, een van de fijnste plekken om te zijn. Ik vind het nog steeds een geweldige stad. Ik wilde toneel fulltime gaan doen en ben toen in Amsterdam op de toneelschool aangenomen, want in New York kon ik zo’n opleiding niet betalen.”

 

Amerikanen kijken soms hun ogen uit als ze het moderne Nederlands toneel zien, weet ze:

 

,,Op dat vlak zijn ze wat ouderwetser. Dat zie je ook op Broadway waar het toneel soms nog heel truttig geënsceneerd kan worden. Of ik terug wil? Als je daar niet naar toegaat om een film op te nemen maar begint zoals je hier van de toneelschool komt, kom je tussen zoveel mensen terecht, dat zou ik nu niet doen. Bovendien heb ik hier nu een fijne carrière en kan ik mooie rollen spelen. Ik heb met Paula van der Oest in Londen gedraaid. Engeland ligt misschien nog wel dichter bij mijn hart, zeker wat de humor aangaat.”

 

WE ZIJN GEEN TYPES DIE ONS ISOLEREN’

Bij Het Toneel Speelt, dat met ‘King Lear’ voor het eerst in zijn bestaan een niet-Nederlands stuk brengt, speelt ze nu met haar partner Daan Schuurmans, met wie ze vorig jaar trouwde. Is dat niet lastig?

 

,,We hebben één keer eerder samen gespeeld. Aan Daan werd netjes gevraagd of hij er bezwaar tegen zou hebben als ik ook in het stuk zou spelen en toen hij daar geen bezwaar tegen had, hebben ze mij gebeld. Ik vond het meteen erg leuk. We fietsen samen naar de repetitie. Het gaat heel natuurlijk. Als het nu maar niet ineens raar wordt, dacht ik nog even, maar dat was het eigenlijk meteen níet. We zijn ook geen types die heel erg op elkaar gaan zitten of ons gaan isoleren. Daarbij hebben we een ontzettend leuke cast.”

 

Naast het toneel is ze actief in de modewereld, voorheen als model, nu als ontwerpster. Ze presenteert in samenwerking met Maison de Bonneterie haar eigen kledinglijn.

 

,,Het is iets waar ik al langer mee bezig ben. Ik heb er geen opleiding in gehad, maar heb wel veel ideeën. Een keer liet ik van een tekening een jurkje maken. Mijn agente moedigde me aan om die uit te werken. Ik ben daarmee naar Maison de Bonneterie gegaan omdat het erg paste bij het warenhuis, om de allure van weleer een beetje terug te brengen. Ik heb net de derde collectie gefotografeerd, tussendoor, want het is nu erg hectisch door het repeteren. Maar ik ben er erg blij mee, het is heel mooi geworden. Half september hangt de wintercollectie in Den Haag en Amsterdam. We moeten afwachten hoe dit ontvangen wordt, maar het is wel mijn intentie om ermee door te gaan.”

 

Voorstelling: ‘King Lear’ van William Shakespeare, in een vertaling naar de versie van Evert Straat uit 1969. Regie: Jaap Spijkers. Met Mark Rietman (Lear), Bracha van Doesburgh (Regan), Marieke de Kleine (Goneril), Fockeline Ouwerkerk (Cordelia), Daan Schuurmans (Edmond), Jules Croiset (Gloster), Tijn Docter (Edgar), Fabian Jansen (nar), Dries Smits (Kent), Lykele Muus (Albany), Tarikh Janssen (Cornwall), Simon Heijmans (Oswald).

 

Doopceel van Bracha van Doesburgh gelicht

 

Bracha van Doesburgh (1981) geniet bekendheid door (hoofd)rollen in films (‘Vet hard’, ‘Het Schnitzelparadijs’, ‘De eetclub’). Ze speelde op tv in de populaire serie ‘S1ngle’, gebaseerd op de strip van Hanco Kolk en Peter de Wit, over drie vrijgezelle vriendinnen, van wie zij de goedmoedige Fatima speelde. Bij Het Nationale Toneel schitterde ze in ‘Midzomernachtsdroom’, ook van Shakespeare.

 

,,Ik houd van de afwisseling. Bij film en tv repeteer je weinig. Je moet vrijwel meteen draaien, je gaat op en laat het weer los. Toneel is ook wat de tekst betreft rijker. Zeker bij ‘King Lear’ heb je materiaal waar je wekenlang over door kan blijven denken. Als je het speelt is het elke avond anders, waardoor je steeds nieuwe inzichten blijft krijgen.”

 

Ze zat in de film ‘The Domino Effect’ van Paula van der Oest (‘Zus & zo’, ‘Black butterflies’) uit en in de familiefilm ‘De groeten van Mike’. In deze magere tijden, waarin ook de toneelwereld niet gespaard wordt, is haar agenda voorlopig goed gevuld. ,,Ja, het ziet er goed uit”, zegt ze. ,,Ik ben erg blij dat ik werk heb. Zeker nu.”

De actrice, woonachtig Amsterdam, groeide op in Enschede:

 

,,Mijn ouders zijn na dertig jaar net naar Hilversum verhuisd. Mijn moeder komt oorspronkelijk uit Amsterdam. Mijn vader uit Haarlem, maar omdat mijn vader huisarts was, is hij dertig jaar geleden in Enschede gaan wonen.”

 

Augustus, 2012

UA-37394075-1