Nico de Boer Teksten

Nico de Boer Teksten

Beweeg over de plank met de pijltjes op het toetsenbord, of zoek direct op een titel of auteur:

Bram van der Vlugt: ‘Liefst speel ik iemand met wie iets mis is’

Bij het grote publiek is hij vooral bekend als de ‘raadsman van Sinterklaas’ en van tv-series als ‘Keyzer & de Boer Advocaten’. In het theater speelt Bram van der Vlugt nu een van de twee gesjochten broers in ‘Oude meesters’, een nieuw toneelstuk van Ger Thijs. ,,Verschrikkelijk als mensen zo slecht met elkaar omgaan, elkaar het leven zo zuur maken.”

 

Bram van der Vlugt staat voor het eerst op het toneel met zijn vakbroeder Joost Prinsen. ,,Dat is leuk,” vertelt hij in het kantoor, in Amsterdam, van de producent van het stuk, Hummelinck Stuurman Theaterproducties. ,,We zijn twee totaal verschillende mensen. Maar stellen allebei hoge eisen en kunnen godzijdank allebei nog goed leren. Dat is een beetje de voorwaarde, zeker als je zo’n grote rol hebt. Het is een hoop woorden. In een voorstelling van een uur en drie kwartier. En Never a dull moment”, zegt de oude meester, kort na de repetitie. Bram van der Vlugt (Den Haag, 1934) zit ontspannen aan tafel, oogt patent en veroorlooft zich tijdens het gesprek herhaaldelijk een kwinkslag.

‘Oude meesters’ is van regisseur en toneelschrijver Ger Thijs, die het stuk speciaal voor de twee oudgedienden heeft geschreven. Van der Vlugt en Prinsen spelen daarin twee acterende broers wier carrières in het slop zijn geraakt. Het is een stuk met een droste-effect, naar het befaamde cacaoblikje van Droste, waarop de illustratie in verkleinde vorm telkens terugkeert.

Of in de woorden van Van der Vlugt: ,,Het is een ingewikkeld verhaal. Joost en ik zijn twee oude acteurs die geen broers zijn. Wij spelen twee oude acteurs die wel broers zijn, die in dat stuk ‘Oude meesters’ gedwongen zijn om een stuk te gaan spelen, ‘Mijn broeders hoeder’ geheten, over twee broers die géén acteurs zijn. Maar de relatie tussen de twee broers die wel acteurs zijn komt sterk overeen met de relatie van de twee broers in het stuk ‘Mijn broeders hoeder’. Er is beide gevallen sprake van een behoorlijke haat-liefdeverhouding.”

‘Oude meesters’ speelt in acht kleedkamers: acht scènes die verschillende momenten van de productie ‘Mijn broeders hoeder’ laten zien. De scènes verbeelden de eerste lezing van het stuk, de repetities, de première, de maandag van de slechte recensies, de tournee, een wurgscène en het slot. ,,In de vijfde scène, halverwege de tournee, zit mijn ex in de zaal, die ik tien jaar niet heb gezien. In de zesde gebeurt er iets tussen die twee mannen in ‘Mijn broeders hoeder’ waardoor een van de acteurs even het bewustzijn verliest. Te hard geknepen. In de zevende besluiten we de rollen om te draaien. Ben ik degene die wurgt en de ander degene die gewurgd moet worden.”

De broers in ‘Oude meesters’ hebben geen al te broederlijke band, blijkt uit de exposé die Van der Vlugt geeft. ,,Ze hebben elkaar lang niet gezien. Ze hebben verschillende carrières gevolgd. De broer die Joost speelt, is altijd de talentvolle broer geweest, met een enorme handigheid en flair. Hij heeft zijn talent vergooid in de entertainment en commercie. De broer die ik speel was altijd een beetje tweede plan geweest. Ze hadden een heel dominante acteursvader die tegen de ene zoon zei: jij moet geen toneelspeler worden. Om verschillende redenen hebben ze allebei geen werk. Een producent biedt ze een wat ordinair, thrillerachtig stuk over de oorlog aan. Uit geldgebrek zijn de broers gedwongen om dat stuk te gaan spelen.”

 

‘Wat er gebeurt is zo schrijnend

dat je er evengoed om moet lachen’

 

In ‘Oude meesters’ wordt de relatie tussen de twee broers nog verder op scherp gezet. ,,Wat er gebeurt, is zo schrijnend en gruwelijk dat je er evengoed om moet lachen. Het is voor toneelspelers heel herkenbaar omdat het in kleedkamers speelt. Het is voor mensen die een broer of zuster hebben met wie het niet botert heel herkenbaar. Verschrikkelijk als mensen zo slecht met elkaar omgaan, elkaar het leven zo zuur maken. Daar moet je tegelijk ook wel om lachen. Dat vind ik met toneel het mooiste, dat het zo erg is dat je erom moet lachen. Het moet schuren. Dat mensen denken: het kan blijkbaar nóg erger.”

In hoeverre lijken de ‘oude meesters’ op de echte oude meesters? ,,Joost en ik zijn acteurs,’ zegt Van der Vlugt eenvoudig. ,,We schelen acht jaar. Het verschil tussen de broers die we spelen is vijf jaar. Verder raakt het stuk niet aan de werkelijkheid. Joost en ik hebben geen hekel aan mekaar, we hebben mekaar niet levenslang getreiterd en gepest. Zijn toneelcarrière loopt ook helemaal niet parallel met de man die hij speelt. Hetzelfde geldt voor mij. Tenminste, dat hoop ik maar, want ik speel een acteur die nooit verder is gekomen dan keurige tweederangsrollen. Hij krijgt ineens na vier jaar niet-spelen een grote kans dankzij de enorme televisiebekendheid van de ander. Dat gaat hem ook niet goed af, gezien alle slechte kritieken die ze krijgen. Hij zegt ook niet voor niets tegen zijn broer: ‘Ik sleep je mee omlaag naar mijn tweesterrenniveau’.”

 

‘Leuker is als er onverwachte kanten aan een rol zitten.’

 

Ger Thijs is bekend van zijn Couperusbewerkingen en schrijver van succesvolle stukken als ‘Beneden de rivieren’, ‘Raak me aan’, ‘Het licht in de ogen’ en ‘De kus’. Hij is niet alleen de auteur van ‘Oude meesters’, ook de regisseur. ,,Ik had een enorm vooroordeel tegen schrijvers die hun eigen stuk regisseren,” erkent Van der Vlugt. ,,Hebben ze niet genoeg afstand? Hebben ze niet te veel moeite om hun darlings te killen? Maar dat blijkt volstrekt onjuist te zijn in het geval van Ger Thijs. Hij luistert en kijkt heel goed en heeft er geen enkel probleem mee om coupures aan te brengen, om dingen te veranderen.”

Bram van der Vlugt heeft uiteenlopende rollen gespeeld, waaronder veel autoriteiten en gezaghebbende figuren, zoals de rol van wetenschapper Bohr in de toneelvoorstelling ‘Kopenhagen’. Daarvoor ontving hij in 2000 de Louis d’Or, de toneelprijs voor de beste acteur. ,,Ja, je kunt zeggen: hij heeft vooral juristen, advocaten, architecten, gezaghebbende figuren gespeeld. Maar de ene architect is de andere niet. Typecasting heeft niets te maken met de inhoud van de rol. Niets. Ik heb ook heel wat losers gespeeld, van wie je dat aan de buitenkant misschien niet zo zag.”

Wat is leuker om te spelen, een loser of een autoriteit? ,,Leuker is als er onverwachte kanten aan een rol zitten. Als er wat mis is met iemand. Dat maakt het spannend. Leuk is ook als er goede, spitse dialogen geschreven zijn, zodat er wat te lachen valt. Ger Thijs heeft heel mooie, spitse dialogen geschreven.”

 

‘Ik heb meer tijd nodig om de rol in te studeren dan vroeger.’

 

Inmiddels staat Van der Vlugt al meer dan vijftig jaar op het toneel. Hij was verbonden aan Toneelgroep Studio en Toneelgroep Sater, speelde bij vrijwel alle grote theatergezelschappen en vrije producenten. ,,Ik deed in 1961 eindexamen op de toneelschool. Ik heb daarvoor ook wel gespeeld, maar ’61 geldt als het begin.” Om zich een rol eigen te maken is het hard werken, zegt hij. ,,Een tekst uit het hoofd leren is één. Dat die beklijft is twee. Het komt nu vaker voor dat ik denk: ik ken de tekst, ik ken het een uur, ik ken het een dag. En dan is het weer weg. Er zijn bepaalde overgangen die ik níet kan onthouden. Dan kan ik allerlei ezelsbruggetjes verzinnen, het komt niet. Ik heb er meer tijd voor nodig dan vroeger. Het hangt er ook vanaf hoe moe je bent.”

De oude meesters hebben een lange tournee voor de boeg. Ze spelen drie keer in de week. Geen vijf of zes keer in de week, zoals gebruikelijk is. ,,Producent Hummelinck Stuurman ontwikkelt zich tot de koning van wat ik noem het bejaardentoneel. Ze hadden er een paar jaar geleden onder te lijden dat acteurs van wat hogere leeftijd geen zin meer hadden om vijf keer in de week in een bus te zitten. Hij raakte zo steeds meer de oude garde kwijt. Ik doe dat ook niet meer. Als je ’s avonds moet spelen, of dat nu in Haarlem of Delfzijl is, staat die dag zodra je opstaat in het teken van die voorstelling. En wij zijn toe aan wat meer vrije tijd en wat meer rust. Toen heeft hij ToneelPlus bedacht, speciaal gericht op de oude acteur die nog wel kan en wil spelen en een tekst kan onthouden. Kijk, dan wordt het interessant.”

 

‘Ze wilden iemand met enige

uitstraling, nou vooruit, huppetee.’

 

Hij stond in bioscoopfilms als ‘Pastorale 43’, ‘De smaak van water’, ‘Pervola’ en ‘Familie’. Op televisie was Van der Vlugt onder andere te zien in ‘Medisch Centrum West’, ‘De Fabriek’ en ‘Keyzer & de Boer Advocaten’. Vanaf januari 2013 is hij te zien in de politieserie ‘Moordvrouw’, met Wendy van Dijk. Bram van der Vlugt speelt haar vader, die zelf bij de politie heeft gewerkt. ,,Die man is alleen en besluit bij zijn dochter in de buurt te gaan wonen. Bemoeit zich met haar leven. Die rol geeft meer kleur aan de figuur die Wendy speelt. Ik ben heel blij met die rol. Ze wilden iemand met enige uitstraling, nou vooruit, huppetee. Ze gaan ook een derde seizoen draaien. En wie komt daar dan óók weer in voor?” Hij wrijft zich glimlachend in de handen.

Veel plezier beleefde hij ook aan zijn rol in de nieuwe telefilm ‘Nooit te oud’, voorjaar 2013 bij omroep Max te zien. ,,Die gaat ook over oudjes, ja, het stikt van de oude mensen. Kitty Courbois, Petra Laseur, Frits Lambrechts, Aart Staartjes… en verder jonkies als Kasper van Kooten en Georgina Verbaan. Het speelt in een verpleeghuis. Daar breekt dan een opstand uit.”

 

‘Raadsman van de goedheiligman’.

 

Hij is twee jaar geleden gestopt als ‘de raadsman van de goedheiligman’. Bent u tevreden met uw opvolger, Stefan de Walle? ,,Zeker. Hij is goed. En ik mis het absoluut niet. Dit jaar heb ik wel een boek geschreven over vijfentwintig jaar raadsman van Sinterklaas, ‘Sinterklaas bestaat’. Tienduizend exemplaren zijn ervan verkocht. Ik heb veel gesigneerd. Was een heel leuke tijd.”

Wordt u nog vaak herkend? ,,Ja, hoor, iedere dag.” Verdraait zijn stem: ‘Hé, Sinterklaas!’ ,,In de trein, in de winkels, overal. Dat blijft. Het heeft blijkbaar nogal wat impact gehad. Ik vind het leuk. Behalve als ze aan me zitten.”

 

Voorstelling: ‘Oude meesters’ door Hummelinck Stuurman Theaterproducties. Tekst en regie: Ger Thijs. Met Bram van der Vlugt en Joost Prinsen. www.hummelinckstuurman.nl

 

december, 2012

UA-37394075-1