Nico de Boer Teksten

Nico de Boer Teksten

Beweeg over de plank met de pijltjes op het toetsenbord, of zoek direct op een titel of auteur:

Bram Vermeulen langs de grenzen van Turkije: ‘Grenzen zijn weer helemaal terug’

,,Turkije is voor mijn gevoel de spin in het web van grote veranderingen in deze regio”, zegt correspondent Bram Vermeulen vanuit zijn standplaats Istanboel. ,,Ik word hier ’s ochtends wakker met de gedachte: waar zal ik vandaag naartoe gaan. Naar Athene? Of zal ik toch maar naar de Syrische grens gaan? Het is aan beide kanten raak. Daarom is het een heel fascinerende plek om te zitten op dit moment.”

 

Bram Vermeulen (1974), afkomstig uit het Land van Maas en Waal, doet onder meer voor de NOS en NRC Handelsblad verslag op locatie en vanuit Istanboel over de ontwikkelingen in Turkije en omgeving. De correspondent – in 2008 tot Journalist van het Jaar verkozen – laat in de vierdelige VPRO-reportageserie ‘Langs de grenzen van Turkije’ zien hoe de nieuwe machtsverhoudingen rond de Middellandse Zee zich ontwikkelen. Met aan de ene kant Europa in crisis en aan de andere kant wankelende regimes in de Arabische wereld, en een groeiende rol voor Turkije.

De grenzen in Europa ondergaan door de vluchtelingenstromen. Nu een soort ‘renaissance’. ,,In Europa hebben we de binnengrenzen opgeheven, de Berlijnse Muur viel, het ijzeren gordijn werd neergehaald. In Turkije zelf werden alle grensblokkades weggehaald de afgelopen jaren, met name naar het Midden-Oosten toe om er meer handel mee te drijven. Maar de grens is weer helemaal terug van weggeweest. Als je nu naar de Turkse televisie kijkt, zie je vrachtwagens vol met tanks naar de grenzen worden gereden, de barricaden worden weer verhoogd.”

 

,,Turkije is in alle opzichten een grensland. Een bufferzone tussen Europa en het Midden-Oosten.”

 

Bram Vermeulen maakte eerder de tv-serie ‘In Turkije’ (2011). ,,Dat was een soort introductie voor mijzelf en de kijker tot dit land nadat ik zeven jaar als correspondent in zuidelijk Afrika had gezeten. Ik ging op een soort ontdekkingstocht door Turkije om te achterhalen wat dit precies voor land is en wat ik er allemaal niet van begreep. Deze tweede serie laat zien dat dit land in alle opzichten een grensland is. Een bufferzone tussen Europa en het Midden-Oosten.”

Noodzaak

Ook was er noodzaak, zegt hij, om te laten zien dat de Turkse grenzen ‘ook ónze grenzen’ zijn. ,,De grenzen van Europa beginnen in Turkije. Turkije is het stootkussen tussen de roerige werelddelen in, maar als je de hele serie hebt gezien, zul je ontdekken dat de mensen nu Syrië ontvluchten niet alleen maar naar Turkse vluchtelingenkampen gaan. Ze reizen door tot aan de Griekse grens, totdat ze in Europa zijn. We volgen het pad van die vluchtelingen terug. Waar komen ze vandaan, waarom kunnen ze daar niet blijven. Ik wil dit niet alleen vertellen omdat ík dat interessant vind, maar omdat het alles met ons te maken heeft.”

 

,,Dit is een gebied dat altijd al een plek was van massale volksverhuizing.”

 

De eerste aflevering ‘Poort naar Europa’ gaat over de vluchtelingen, over de scheiding tussen het rijke Europa en een wereld vol armoede, oorlog en geweld. De beelden van de vluchtelingenstromen spreken vaak voor zich. Ze zijn behalve informatief soms ontluisterend en aangrijpend. Opvallend is dat veel Grieken in de grenszone begrip voor de vluchtelingen hebben. ,,Je hoort veel gemopper. Tegelijk is er sympathie. Dat komt omdat daaronder een geschiedenis speelt. De mensen die op de veranda zien hoe vluchtelingen de grens oversteken, zijn zelf de kinderen of misschien zelf wel vluchtelingen van 1923 toen de grenzen van Turkije werden getrokken. Het is ook hun eigen geschiedenis. Dit is een gebied dat altijd al een plek was van massale volksverhuizing. Nu zorgen de oorlogen in Syrië, Afghanisten en Irak daarvoor. Negentig jaar geleden was het de oorlog tussen Griekenland en Turkije.”

 

,,Als ik thuiskom met mijn rolkoffertje gooi ik mijn kleren in de wasmachine. Tegen de tijd dat ze droog zijn en soms zelfs voordat ze echt droog zijn, gaan ze de koffer weer in.”

 

De explosieve situatie van nu zorgt ervoor dat Vermeulen voortdurend op pad is. ,,Ik ben weinig thuis. Als ik thuiskom met mijn rolkoffertje gooi ik mijn kleren in de wasmachine. Tegen de tijd dat ze droog zijn en soms zelfs voordat ze echt droog zijn, gaan ze de koffer weer in. Afgelopen twee maanden was dat letterlijk zo. Het is soms heel vermoeiend, maar tegelijk heel inspirerend. Voor het journaal en de krant breng ik vooral het snelle nieuws. De meerwaarde van zo’n tv-serie is dat je verbanden kunt gaan leggen tussen al die grenzen, waardoor je een groter verhaal kunt vertellen.”

Riskant

Geregeld doet hij verslag van de ontwikkelingen aan de Turks-Syrische grens. Hoe riskant is het daar nu? ,,Het is voor iedereen riskant. Ik noem mezelf geen oorlogsverslaggever. Ik ben hier correspondent en dat kun je niet zijn als je niet af en toe in gebieden gaat kijken die grote invloed hebben op dit land. Heel af en toe steek ik de grens over met Syrië om te gaan kijken hoe het is. Soms is dat redelijk eenvoudig. Vorige week zaterdag sloeg er een mortiergranaat in, ongeveer twintig meter van ons vandaan. Die had ons net zo goed kunnen raken. Op dat moment dacht ik wel: wat doe ik hier?”

,,Je hoeft in een rustig en vredig Turkije met zijn grote shoppingmalls en geasfalteerde wegen maar even de grens over te steken om vijfhonderd meter verder in een compleet andere wereld te staan. Waar alles is vernietigd, waar het onveilig is. Dat is het fascinerende van grenzen. Terwijl het vaak niet meer zijn dan fictieve, verzonnen streepjes op een kaart, het werk van bureaucraten en politici.”

 

Oktober, 2012

UA-37394075-1