Nico de Boer Teksten

Nico de Boer Teksten

Beweeg over de plank met de pijltjes op het toetsenbord, of zoek direct op een titel of auteur:

Frans Pointl: ‘Ik word altijd op die kip vastgepind’

Schrijver Frans Pointl overleed op 1 oktober 2015 op 82-jarige leeftijd. Jaren geleden sprak ik hem voor de GPD-kranten, toen er een nieuwe ‘kattenbundel’ van hem was verschenen. Hij had praats voor tien. (meer…)

Joost Zwagerman volgde zijn nieuwsgierigheid, zijn interesses en zijn hartstochten

Enkele keren had ik de eer om schrijver en dichter, essayist, bloemlezer en (kunst)criticus Joost Zwagerman (1963-2015) te mogen interviewen. Ik trof tijdens die ontmoetingen niet alleen een bevlogen en erudiet man, maar ook een aimabele, hartelijke persoonlijkheid, met wie ik nog lang na het ‘officiële gesprek’ door boomde over alles wat ons bond, in de eerste plaats de literatuur, niet zozeer de Nederlandse maar vooral de Angelsaksische, en verder de politiek, de kunsten, de media en de kop van Noord-Holland, zijn Alkmaar en mijn Hoorn, om het in perspectief te blijven zien. (meer…)

Een saluut aan grande dame Ellen Vogel

Ellen Vogel, de grande dame van het Nederlandse toneel, overleed woensdag 5 augustus 2015 op 93-jarige leeftijd. (meer…)

Günter Grass, een controversieel, groot schrijver met verbluffende verbeeldingskracht

Niet alleen de Nederlandse naoorlogse literatuur kende een Grote Drie (Hermans, Reve, Mulisch). Ook Duitsland kende zo’n driemanschap: Heinrich Böll, Siegfried Lenz en Günter Grass. Van die drie was Grass, die in 1999 de Nobelprijs voor de literatuur ontving, misschien wel de grootste schrijver, in elk geval de meest controversiële. (meer…)

Demis Roussos, imposante stem, imposant postuur

In Nederland zal Demis Roussos (1946-2015) vooral herinnerd worden als de zanger met een imposante stem, een imposant postuur en ruige zwarte baard. De Griekse zanger zong zijn liefdesliedjes bij voorkeur gekleed in een kleurrijke kaftan en droeg daarbij een enorme ketting van dierlijke tanden om zijn hals. (meer…)

Joe Cocker, een gepijnigde stem, een podiumbeest

Joe Cocker (1944-2014) had een stem als een misthoorn. Rauw, doorleefd en gepijnigd. Daarmee zong hij veel covers die in zijn uitvoering klassiekers werden. (meer…)

Nobelprijswinnaar Patrick Modiano zegt veel met weinig woorden

Bij de bookmakers stond Patrick Modiano (1945) tamelijk hoog genoteerd, toch mag het een verrassing heten dat de Nobelprijs voor de literatuur 2014 naar deze Franse schrijver gaat. (meer…)

Seth Gaaikema wilde zijn publiek een hart onder de riem steken

Seth Gaaikema (1939-2014) was bij het grote publiek vooral bekend als de cabaretier die zich graag bediende van woordspelingen. Hij brak eind jaren zestig door met een oudejaarsconference, waaraan zich indertijd alleen de allergrootste cabaretiers waagden, onder wie Wim Kan die de traditie ooit inzette. Gaaikema was daarnaast ook tekstschrijver en een geprezen vertaler van musicalliedjes. Begin 2014 nam hij na een carrière van een halve eeuw afscheid van het theater met de voorstelling ‘Wat ik nog graag zou willen’. (meer…)

Gerrit Kouwenaar – Levenslang de tijd stilzetten

 Gerrit Kouwenaar (1923-2014) was niet alleen een van onze grootste moderne dichters, hij was ook een van de meest gelauwerde. Hij wilde na de dood van zijn vrouw Paula nog één mooie bundel maken. Dat boek werd ‘Totaal witte kamer’ (2002), een hoogtepunt uit een groot dichterschap. (meer…)

Geboren verhalenverteller Gabriel García Márquez smachtte naar liefde

Zijn oeuvre is groots en meeslepend, maar Gabriel García Márquez (1927-2014) zal vooral de geschiedenis ingaan als de schrijver van ‘Honderd jaar eenzaamheid’. De roman bezorgde hem niet alleen de Nobelprijs voor de literatuur. Het boek maakte hem in korte tijd rijk en beroemd en verschafte hem veel politieke invloed. De Colombiaanse schrijver en Nobelprijswinnaar overleed kort voor Pasen 2014 op 87-jarige leeftijd in zijn woonplaats Mexico-Stad. (meer…)

Paul Biegel, een klassiek sprookjesschrijver

Paul Biegel (1925-2006) is bijna acht jaar dood, maar zijn werk is springlevend. Vandaag (25 maart) op ‘Biegeldag’, op de geboortedag van een van ’s lands beste jeugdboekenschrijvers ooit, wordt de vijftigste verjaardag gevierd van zijn beroemdste en misschien meest (voor)gelezen boek: ‘Het sleutelkruid’. (meer…)

Leo Vroman had ‘liever heimwee dan Holland’

Leo Vroman (1915-2014) was een van Nederlands grootste dichters. Geen geringe prestatie voor iemand die het grootste deel van zijn leven buiten zijn (eerste) vaderland sleet en zichzelf daarom wel gekscherend ‘de dichter des buitenlands’ noemde.  (meer…)

Willem Jan Otten, een zoekende, gelovige schrijver

Willem Jan Otten is bekroond met de P.C. Hooftprijs 2014, ’s lands hoogste literaire onderscheiding. Het werk van Otten (1951), schrijver van poëzie, beschouwingen, romans en toneelstukken, onderscheidt zich door een originele en scherpe manier van waarneming. (meer…)

Kees Brusse: naturel en onderkoeld acteur voor wie film ‘het allermooiste’ was

Meer dan zestig jaar was acteur en filmmaker Kees Brusse een vertrouwd gezicht in de Nederlandse huiskamers en theaters. Hij overleed maandag 9 december op 88-jarige leeftijd in het Rosa Spier Huis in Laren. (meer…)

J.D. Salinger, een wereldberoemde kluizenaar

J.D. Salinger (1919-2010) schuwde een halve eeuw de publiciteit. Desondanks werd de Amerikaanse schrijver van een bescheiden maar groots oeuvre met de dag beroemder. Drie jaar na zijn dood is de glans nauwelijks verbleekt, integendeel. (meer…)

Tom Clancy, thrillerschrijver als merknaam

Tom Clancy was een schrijver en een merknaam. De Amerikaanse bestsellerauteur werd wereldberoemd met boeken over spionage en de Koude Oorlog. Gisteren overleed hij, op 66-jarige leeftijd. (meer…)

J.J. Cale, een inspirerende stoïcijn

Lome, aanstekelijke muziek en een raspende stem. Onverstoorbaar, laconiek en onderkoeld. Het was J.J. Cale (1938-2013) ten voeten uit. De gitarist en songschrijver, die veel andere muzikanten inspireerde, schreef onder meer de popklassiekers ‘After midnight’ en ‘Cocaine’. (meer…)

Michel van der Plas, chroniqueur van ‘het rijke roomse leven’

Michel van der Plas (1927-2013) was een productief religieus dichter en een prominent chroniqueur van het ‘rijke roomse leven’. Maar Van der Plas zal vooral de geschiedenis ingaan als tekstschrijver van (klassiek geworden) cabaretteksten die hij schreef voor onder anderen Wim Sonneveld, Wim Kan, Frans Halsema en Gerard Cox. (meer…)

J.L. Heldring: conservatief, scepticus en gezaghebbend

Een gezaghebbend scepticus. Dat was columnist J.L. Heldring. Hij was met 67 jaar de langst schrijvende columnist uit de Nederlandse persgeschiedenis. Begin dit jaar ontving hij nog De Tegel, de oeuvreprijs voor de Nederlandse journalistiek. (meer…)

Louis Couperus, ‘een reus op wiens schouders veel moderne auteurs staan’

Ooit was Louis Couperus (1863-1923) onze meestgelezen en meest gevierde schrijver. Het naar hem genoemde genootschap grijpt dit jubileumjaar aan om een van ’s lands grootste schrijvers ooit uitbundig te eren. Maar wordt hij nog gelezen? En wat is zijn betekenis voor ons cultureel erfgoed? (meer…)

Aya Zikken – Altijd een Indisch meisje

Aya Zikken (1919-2013) behoorde met Hella S. Haasse, Margaretha Ferguson en Helga Ruebsamen tot de laatste generatie auteurs met een Nederlands-Indisch verleden. De schrijfster werd vooral bekend door de roman ‘De atlasvlinder’, die tot de beste boeken uit de ‘Indische bellettrie’ gerekend wordt. (meer…)

Rascha Peper, een fijnzinnig vertelster

Schrijfster Rascha Peper (1949-2013) wist dat ze niet lang meer te leven had. Desondanks bleef ze tot op het laatst doorgaan met verhalen schrijven en getuigen van een opmerkelijke levenslust. (meer…)

Godfried Bomans en de verbleekte roem van een fluwelen duivel

Ooit was Godfried Bomans (1913-1971) razend populair. Lezers laten hem nu links liggen, maar zijn verbleekte roem zal dit jaar, in zijn honderdste geboortejaar, worden opgepoetst tijdens de campagne Nederland leest! (meer…)

A.F.TH. van der Heijden: erkenning voor meesterschap

De schrijver A.F.Th. van der Heijden krijgt de P.C. Hooftprijs 2013 voor zijn gehele oeuvre. Een daad van rechtvaardigheid, want eigenlijk had een schrijver van zijn allure ’s lands belangrijkste literaire prijs allang moeten krijgen. (meer…)

Jeroen Willems 1962-2012 Veelzijdig acteur, betrokken mens

Een veelzijdig acteur en een betrokken mens. Dat was Jeroen Willems die gisteren tijdens een repetitie voor het 125-jarig jubileum van Carré op vijftigjarige leeftijd bezweek aan een hartstilstand. Het gala werd vanwege zijn dood afgelast.

(meer…)

Will van Kralingen 1951-2012 Een gepassioneerd actrice vol twijfels

Will van Kralingen was een veelzijdig en gepassioneerd actrice voor wie theater een feest moest zijn. Toneel was haar grote liefde, maar daarnaast was ze geregeld op tv en in films te zien. (meer…)

Tonnus Oosterhoff: een bewonderde kluizenaar

Van Tonnus Oosterhoff wordt wel eens gekscherend gezegd dat hij meer literaire prijzen heeft dan lezers. (meer…)

Wislawa Szymborska 1923-2012 Wat ze schreef was altijd raak

Wislawa Szymborska schreef ‘poëzie met een kwinkslag’, die in haar bedrieglijke eenvoud toch heel diep ging en nooit vrijblijvend was.  (meer…)

André van Duin – Een aardige gekke bekkentrekker

Iedereen kent André van Duin. Maar wie is de mens achter de volkskomiek die in 1947 in Rotterdam werd geboren als Adrianus Marinus Kyvon? Han Peekel schetst in een lang filmportret een beeld van het leven en werk van deze komiek, acteur, tekstschrijver en zanger die een halve eeuw artiest is. (meer…)

Johan Cruijff, een jongensboek

Ter ere van Johan Cruijffs vijfenzestigste verjaardag kijkt Studio Sport in een filmportret terug op de gloriejaren van een fenomeen, volgens velen ’s lands beste voetballer ooit. (meer…)

A.L.Snijders heeft ‘geen ambitie, geen zitvlees’

A.L. Snijders schrijft zeer korte verhalen, ofwel zkv’s. Vreemd is dat niet. Hij heeft geen zitvlees en geen ambitie maar omdat hij het schrijven niet kan laten, heeft hij van de nood een deugd gemaakt. De documentaire ‘A.L. Snijders, een handige dromer’ portretteert deze onafhankelijke geest en schrijver van een bijzonder oeuvre. (meer…)

Doeschka Meijsing 1947-2012, De mens is reddeloos alleen

Doeschka Meijsing schreef eigentijdse tragedies over vriendschap, verraad en liefde. Gemakkelijk maakte ze het zichzelf niet, want ‘schrijvers willen moeilijke dingen zeggen’. (meer…)

Ellen Vogel: ‘Acteren is toveren’

Negentig is ze. Ellen Vogel. De koningin van het toneel, zoals wijlen Hugo Claus haar ooit liefkozend noemde. De actrice staat zelf niet meer op het toneel, maar het Nederlandse toneel volgt ze nog op de voet.

 

Op 1 januari 2012 zat ze vief en vitaal op een van de voorste rijen bij de première van de nieuwe ‘Gijsbrecht van Amstel’ in de Amsterdamse Stadsschouwburg. En genoot. In de jaren vijftig en zestig stond ze tijdens de ‘Gijsbrecht’ meestal zelf op toneel, onder anderen als Badeloch, Gijsbrechts vrouw. ,,Iedereen denkt dat het barokke voorstellingen waren”, zei ze desgevraagd. ,,Maar het decor was net zo sober als nu.”

Ellen Vogel (26 januari 1922), dochter van de ooit befaamde voordrachtskunstenaar Albert Vogel, debuteerde meteen na de oorlog, in 1945, bij haar leraar Cor Hermus. In de tijd dat schrijver Simon ‘Kronkel’ Carmiggelt over toneel schreef, noteerde hij: ‘Voor het stuk hoeft u niet te gaan, maar ga toch maar, want dan kunt u tenminste later zeggen dat u het debuut van Ellen Vogel hebt meegemaakt.’ Toen de grande dame van het Nederlandse toneel daar ruim een halve eeuw later mee geconfronteerd werd, reageerde ze nóg verrukt. ,,Ach, het is toch heerlijk voor een jonge actrice, dat meteen zó over haar wordt geschreven? Beter kun je toch niet beginnen?’’

Een halve eeuw geleden maakte ze deel uit van een generatie getalenteerde toneelspelers, onder wie illustere acteurs als Mary Dresselhuys en Ko van Dijk, die in het Nederlandse theater jarenlang de toon zette. Ze speelde van alles. Van tragedie tot blijspel, van klassiek tot eigentijds. In 1961 ontving ze de Theo d’Or voor de beste actrice van dat seizoen, in 1967 werd ze uitgeroepen tot actrice van het jaar en twee jaar geleden ontving ze de Blijvend Applaus Prijs 2009. Ze speelde van meet af aan met allure. Geen actrice van het grote gebaar, maar een die tot een karakter weet door te dringen. Dat geldt ook voor haar rollen in films (‘Het mes’, ‘De tweeling’) en op tv (‘De kleine zielen’, ‘Van oude mensen, de dingen die voorbijgaan’, ‘Willem van Oranje’).

Ruim tien jaar geleden speelde ze haar laatste grote toneelrol. In haar flat, hartje Amsterdam, woonden heel wat grote namen uit de theater- en amusementswereld, onder wie Ank van der Moer, Simon Carmiggelt, Willy Walden en Ko van Dijk. ,,Ik ben’’, zei ze bij haar toneelafscheid met gevoel voor drama, ,,de laatste der Mohikanen.’’

Van het toneel mag ze dan afscheid hebben genomen, nu en dan vertolkt ze nog wel een rol in een tv-serie. Niet zo lang geleden was ze te zien als de oude Juliana in de tv-dramaserie ‘Bernard, schavuit van Oranje’ en die rol vervulde ze opnieuw met flair in ‘Beatrix, Oranje onder vuur’. Ellen Vogel is een veelzijdige actrice, maar toneel gaat haar boven alles. ,,Toneel is intensiever”, weet ze. ,,Het is ook veruit het moeilijkst. Het is de basis van alles. Neem filmsterren als Jeremy Irons en Meryl Streep, die vinden het toch belangrijk om nu en dan op het toneel te staan.”

Op haar 88ste gaf ze haar laatste grote, openhartige tv-interview over haar leven, sprak over mooie en pijnlijke momenten, en haar eigen dood. Niet alles gaf ze prijs, want privé is privé: ,,Ik vind nog steeds dat ieder mens recht heeft op een eigen wereld waarvan de mensen niet zoveel hoeven weten te weten.” En nee, zei ze, het is niet erg om, in redelijke gezondheid, oud(er) te worden. ,,Het enige vervelende aan ouder worden is dat zoveel mensen op wie je gesteld was verdwenen zijn.”

Ellen Vogel beschouwt haar leven min of meer als volbracht. Ze heeft niets meer te wensen. De gedachte dat van haar roem na haar dood niet veel zal beklijven (‘Zodra het doek valt, verdwijnt de illusie’), stemt haar evenmin droef. ,,Toneelspelen is toveren. Uit het niets zet je een figuur neer. Niets is dooier dan een dooie acteur. Het gaat er ook niet om of jíj blijft of niet, maar dat je tussen acht en elf uur ’s avonds iets maakt wat de mensen bereikt.’’

 

Januari, 2011

 

Rudy Kousbroek – het verloren paradijs van een beroepsmopperaar

Rudy Kousbroek (1929-2010) had een hekel aan geestelijke luiheid en de culturele vervlakking die hij overal in Nederland bespeurde. Hij beschouwde liefdeloosheid en middelmatigheid als een bedreiging van de beschaving. (meer…)

Tjitske Jansen en de martelgang van moeilijke jeugd

Tjitske Jansen was de verrassende winnaar van de Anna Bijns Prijs 2009. Ze kreeg onderscheiding voor haar gedichtenbundel ‘Koerikoeloem’, waarin ze de martelgang van een moeilijke jeugd beschrijft. (meer…)

J.M.Coetzee: schuw, verlegen en omstreden

De Zuid-Afrikaanse schrijver J.M.Coetzee (1940, Kaapstad), wiens oeuvre in oktober 2003 door de Zweedse Academie is bekroond met de Nobelprijs voor literatuur, is geen lachebekje. (meer…)

Willem Brakman – Schrijven op het kompas van de verbeelding

Willem Brakman (1922-2008) debuteerde betrekkelijk laat op 39-jarige leeftijd. Vervolgens werd hij een productief schrijver van romans vol elegant en barok proza, alsof hij de ‘verloren’ jaren moest inhalen. (meer…)

Sacha Bulthuis, een actrice die diep kon ontroeren

Sacha Bulthuis (1948-2009) was een van de beste Nederlandse toneelspeelsters van deze tijd. Van elke rol wist ze iets bijzonders te maken. Ze was een actrice die een voorstelling kon drágen. (meer…)

Maarten Biesheuvel en de bezweringen van een angstkunstenaar

,,Verbaasd, verwonderd, verbijsterd ga ik door het leven.’’ Het is een treffend citaat uit het verhaal ‘Reis door mijn kamer’ uit 1984 van de schrijver Maarten Biesheuvel (Schiedam, 1939), aan wie de P.C.Hooftprijs voor 2007 is toegekend. (meer…)

Simon Vinkenoog: Een oude jongen met ongeremde levenslust

Simon Vinkenoog (1928-2009) was dichter, schrijver, journalist en daarnaast een moderne sjamaan met een ongeremde levenslust. Maar hij zal vooral de geschiedenis ingaan als de pleitbezorger van de Vijftigers.  Vinkenoog genoot van elke dag, ,,omdat ik weet hoe kwetsbaar het leven is’’. (meer…)

Schrijversportretten van Siegfried Woldhek: Nootebooms kop als een landkaart

Harry Mulisch zit als een god te dobbelen. Het opgeblazen gezicht van A.F.Th. van der Heijden schiet als een donderwolk onder het plaveisel vandaan terwijl zijn romans hem als straatklinkers om de oren vliegen. Gerard Reve wordt gewiegd door de Heilige Maagd terwijl de Meedogenloze Jongen naakt en vroom voor beiden neerknielt. (meer…)

Charlotte Mutsaers: de grillige fantasie van een nachtzwaluw

Het is bij Charlotte Mutsaers (1942) alles of niets. De excentrieke schrijfster, bekroond met de P.C. Hooft-prijs 2010 voor haar verhalend proza, is een multitalent. Ze schrijft en schildert, bespeelt de accordeon en beschikt over talloze andere opmerkelijke talenten. (meer…)

Tomas Tranströmer: een ober die iedereen tegelijk bedient

Dat de Zweed Tomas Tranströmer in 2011 de Nobelprijs voor de literatuur kreeg, ’s werelds belangrijkste literaire onderscheiding, kwam als een verrassing. (meer…)

H.J.A. Hofland: een jongensachtige senior

Henk Hofland staat te boek als de nestor van de Nederlandse journalistiek. Op de drempel van het nieuwe millennium werd hij al gebombardeerd tot de Journalist van de Eeuw. (meer…)

Judith Herzberg: versluierende omwegen

Judith Herzberg (1934) is een van de meest gelezen Nederlandse dichters. Een publiciteitsschuwe persoonlijkheid wier poëzie en toneelwerk niet los van elkaar te zien zijn. Vriend Frans Weisz: ‘Ik begrijp wel waarom ze soms lastig is.’ (meer…)

Arnon Grunberg: arrogante pestkop of aardige vent

Voor de een is hij een arrogante pestkop, voor de ander een aardige vent zonder kapsones. Maar wie zijn bezwaren tegen de persoon opzij zet, moet erkennen dat Arnon Grunberg een uitzonderlijk schrijver is. (meer…)

Mo Yan: rauw, zintuiglijk en magisch

Voor menigeen is de nieuwe winnaar van de Nobelprijs voor de literatuur, Mo Yan, een grote onbekende. Alsof de Zweedse Academie die de prijzen verdeelt, het zoveelste konijn uit de hoge hoed heeft getoverd. (meer…)

Hella S. Haasse 1918-2011 Een rijk en bewust leven in de taal

Hella S. Haasse laat een omvangrijk oeuvre na, waaronder ‘Oeroeg’. Een klassieker uit de rijke Indisch-Nederlandse romanliteratuur die de kiem vormde van al die andere boeken die ze in ruim zestig jaar schreef. Op hoge leeftijd noemde ze het ‘een ongelooflijk geluk’ dat haar werk zoveel weerklank had gevonden. (meer…)

F. Springer 1932-2011 Een kosmopoliet die overal de grap van inzag

De schrijver-diplomaat Carel Jan Schneider alias F.Springer was een kosmopoliet. Als diplomaat in dienst van het Koninkrijk reisde hij de hele wereld af. (meer…)

Nobelprijs voor literatuur 2010 voor Mario Vargas Llosa Stilist tegen de machtshonger

De Nobelprijs voor de literatuur werd in 2010 toegekend aan de Peruaanse schrijver Mario Vargas Llosa (1936). Hij prijkte toen, voor zover bekend, niet op de lijstjes van de talloze Nobelprijswichelaars. (meer…)

UA-37394075-1