Nico de Boer Teksten

Nico de Boer Teksten

Beweeg over de plank met de pijltjes op het toetsenbord, of zoek direct op een titel of auteur:

Bralputten

De gevestigde politieke partijen kunnen hun borst natmaken. Jacques Monasch komt eraan!’

Wie?’

Ach kom, doe nou niet alsof je niet weet wie Jacques Monasch is!’

De naam heb ik de afgelopen maanden een paar keer voorbij zien komen, klopt, zij het zelden in opbeurende zin.’

Rutte kan wel inpakken. Hij heeft het daar trouwens zelf naar gemaakt. Geen ideeën. Europa alleen maar zien als een economische unie, dat is vragen om moeilijkheden. Over een half jaar hebben we premier Monasch. Wen er alvast maar aan.’

Premier Wilders is al net zo geloofwaardig als het marsmannetje dat vanavond op mijn deur klopt. Gekker moet het niet worden.’

Dat zeiden ze een jaar geleden ook van Brexit en Trump. En zie in welk politiek moeras de wereld is verzand. Straks Fillon of Le Pen in Frankrijk, de AfD in Duitsland, een politieke clown in Italië, een neonazi als president van Oostenrijk…’

Ja, dan kan premier Monasch er ook nog wel bij.’

De man heeft zich op dezelfde, weinig frisse manier als die Denk-jongens eerst onmogelijk gemaakt in de PvdA-fractie in de Tweede Kamer. Monasch grijpt de rare leidersverkiezingen bij de PvdA aan om zichzelf als kandidaat-leider in de kijker te plaatsen, wil daarbij in zijn eentje het hele verkiezingsprogramma omgooien, en als het niet lukt, gooit meneer quasi verongelijkt de handdoek in de ring om vervolgens niet zijn Kamerzetel op te geven, nee, maar om de zoveelste splinterpartij te beginnen. Hoe op- en doorzichtig wil je het krijgen?’

We hebben straks tenminste iets te kiezen!’

Het politieke landschap raakt niet alleen steeds meer versplinterd, zelden werd de poppenkast door zoveel opportunistische en populistische bralputten ter linker- en rechterzijde bevolkt.’

Politiek is spektakel geworden. Entertainment. Wees eerlijk, vroeger werd er nooit zo vaak aan de keukentafel over politiek gesproken als nu!’

We hebben politici nodig die over hun eigen schaduw heen springen, geen kortetermijntypes met een te groot ego die alleen aan hun eigen carrière denken.’

Monasch’ plannen klinken goed. Hij wil een doorbraak in de politiek. Hij verwacht tussen de twintig en dertig zetels te halen!’

Ik heb het meegekregen. Hoe realistisch ben je dan? En dan zijn linkse babbels, overgoten met een populistisch sausje, zoals meer bindende referenda, maar ja, complexe problemen laten zich niet oplossen met een simpel voor of tegen. Kom op. Zullen we de politieke windbuilen laten voor wat ze zijn om te voorkomen dat we tijd en energie blíjven verspillen?’

Dat is kortzichtig. Je moet zo’n man een kans geven. Ik dacht dat jij een zwak had voor dromers!’

Ja, voor mensen in de wetenschap en de techniek, in de medische wereld, in de culturele wereld, de zorg, noem maar op, voor mensen die ondanks alle tegenwind blijven werken aan en dromen van een betere samenleving en een betere toekomst voor iedereen, ja, daar heb ik een zwak voor. Maar pas op voor politieke dromers en idealisten. Verlichte denkbeelden hebben vaker inktzwart uitgepakt. En aan populisten en opportunisten, die mensen alleen maar tegen elkaar opzetten en beren op de weg zien die er niet zijn, heb ik een broertje dood.’

Soms heb je gewoon mensen nodig die van aanpakken weten.’

Inderdaad, ook op het gebied van duurzaamheid. Je ziet dat steeds meer burgers zelf het initiatief nemen, die niet willen wachten op de politiek. Volgens het klimaatakkoord van Parijs moet de opwarming van de aarde worden beperkt tot maximaal 2 graden Celsius. Maar welke partij neemt dat serieus, écht serieus? Zelfs Groenlinks niet, en dat terwijl er haast geboden is. Sluit kolencentrales, maak alle verwarming emissieloos en dus gasloos, en sta alleen emissieloze dus elektrische auto’s toe.’

Dat lijkt me een illusie. Kijk maar weer hoe de Europese auto-industrieën met de schrik vrijkomen, ondanks hun sjoemelsoftware.’

Met dank aan onze ruggengraatloze politici. Waarmee bewezen is dat de auto-industrie zich niets gelegen laat aan de volksgezondheid. En dat terwijl we het hier wel hebben over de belangrijkste kwestie van onze tijd. De Nederlandse lucht is volgens het Europees Milieuagentschap smeriger geworden. Alleen Duitsland is een hogere concentratie stikstofdioxide in de lucht gemeten. Om te merken hoe vies de lucht is, hoef je als fietser niet eens tussen een zwerm opgevoerde scooters te gaan staan. Nederland is een van de vieste jongetjes van de klas. Van het braafste jongetje naar de grootste smeerpoets. Wat heb je aan welvaart, economisch groei en zo voort als je op straat een mondkapje moet dragen en vroegtijdig zal sterven?’

Je ziet het wel heel somber in.’

Het zou fijn zijn als jongeren zich meer zouden roeren.’

Die hebben meer te doen dan zich met politiek bezig te houden. Ze moeten presteren en nog eens presteren en daartussendoor ook nog proberen te leven.’

De prestatiemaatschappij is hopeloos doorgeschoten. Tegenwoordig moet je als peuter al toetsen afleggen om te voorkomen dat je vroegtijdig als loser naar huis wordt gestuurd.’

Goed onderwijs is hét recept tegen de tirannie van de onderbuik.’

Daar zit beslist wat in, maar een beetje meer politieke betrokkenheid onder jongeren zou wenselijk zijn. Het gaat wel om hún toekomst en die van hun nazaten.’

Mensen kijken naar nu. Als je het zwaar hebt of in de kou zit, zal dat gezeur over klimaatopwarming je een zorg zijn.’

We beschikken over een redelijk functionerend parlementair stelsel, wat de populistische schreeuwlelijken ook beweren. Ze hebben geen redelijk alternatief. Het systeem werkt, het is niet zaligmakend, maar zolang het niet op onverantwoordelijke wijze wordt ondermijnd, moeten we het daarmee doen om erger te voorkomen.’

We dwalen vreselijk af. Je haalt er weer van alles bij.’

Dat is het mooie van een koffiepauze. Je vertrekt met niets en komt toch met iets terug. Wat vind je van deze espresso?’

Ik laat mij daar liever niet over uit. Straks begin je over de uitbuiting van kleine Colombiaanse koffieboeren. En ik heb vandaag meer te doen.’

(29 november 2016)

Vorstelijk

Hij was weer vorstelijk.’

Vorstelijk? Wie? Koning Willem-Alexander bij de COC? Premier Mark Rutte op audiëntie bij de Indonesische president Widodo?’

De Wildersshow moet je niet ontgaan zijn. Zoals die man het laatste woord in zijn strafproces nam en iedereen met speels gemak om zijn vingers wond! Het politieke handwerk beheerst die man toch als geen ander.’

Je bedoelt de arrogantie en de grootheidswaan waarmee hij beweert voor zeven miljoen Nederlanders te spreken?’

Het was een vlammend betoog. Ontkennen heeft geen zin.’

Wat je maar onder vlammend bestaat. De minachting voor iedereen die anders denkt spatte weer uit zijn ogen. Zijn betoog zat vol instinkers, demagogische valstrikken en retorische verdraaiingen.’

Het is bij jou ook nooit goed!’

De man breit alles recht wat krom is zolang het maar in zijn straatje past. Meneer verwijt de rechtbank, indien hij Wilders veroordeelt, de rechtstaat op te blazen, terwijl meneer zelf niets anders doet dan bij voorbaat de rechtbank belasteren en tegen de rechtstaat schoppen. Wie blaast nu wat op?’

Je kunt niet ontkennen dat hij een goed spreker is. Dat je, als hij spreekt, op het puntje van je stoel zit. Als hij zegt, Ik móet spreken om het land te beschermen, schieten me de tranen in de ogen.’

Ik snap niet dat je niet ziet hoe pathetisch en huichelachtig zo’n opmerking is. Jij loopt over van bewondering, ik loop over van ergernis. De polarisatie in dit land in een notendop.’

Hij weet feilloos een gevoelige snaar te raken.’

Met ronkende woorden als oneerlijk, walgelijk en absurd? De manier waarop hij zijn kiezers keer op keer belazert, waarop hij willens en wetens het volk ophitst, waarop hij mensen tegen elkaar opzet. Zeg me in alle eerlijkheid: welk zaakje stinkt hier nu écht?’

Met minder Marokkanen bedoelde hij alleen de criminele Marokkanen, niet die paar Marokkanen die het wel goed doen.’

Die paar? 96 procent gedraagt zich netjes, 4 procent is crimineel.’

Dat is dan tóch 4 procent.’

16.000 worden er verdacht van een misdrijf. Dat is inderdaad veel, te veel, maar daartegenover staan 364.000 oppassende burgers van Marokkaanse afkomst die door Wilders in één adem zwart zijn gemaakt.’

Iedereen snapte meteen dat hij het had over het tuig.’

Het blijft verbazen hoe zo’n man met al zijn retoriek, pathos en verdraaiingen telkens weer bij zo’n grote groep mensen wegkomt, ook bij veel gewone, aardige en fatsoenlijke mensen. Meneer beweert in de rechtbank glashard dat hij namens Het Volk spreekt. Dat hij namens zeven miljoen mensen terechtstaat. Je moet maar durven. Laten we eens naar de cijfers kijken. Die jokken niet. Naar de cijfers waar Wilders cum suis geen boodschap aan hebben. Natuurlijk niet, de feiten spreken namelijk klare taal, wáre taal. Hij en zijn partij zitten namens nog geen één miljoen kiezers in de Tweede Kamer. Op het aantal kiesgerechtigden, dertien miljoen, is dat nog geen één op de dertien. Hij vertegenwoordigt feitelijk maximaal één op de zeventien inwoners.’

De peilingen vertellen een heel ander verhaal.’

Peilingen zijn de laatste jaren net zo betrouwbaar gebleken als een inbreker die zegt dat hij met goede bedoelingen aan je deur komt.’

Het doet niks af aan de intentie van zijn woorden. Het is elitair om zo te denken.’

Daar hebben we het woord weer. Daarmee kun je alles wegzetten. Weet je wat populisten onder elite en elitair verstaan? Iedereen met een verkeerde mening. Let wel, niet iemand met een andere mening of iemand die iets genuanceerder over bepaalde kwesties denkt, of iemand die twijfelt of zelf eerst goed nadenkt over wat er speelt, nee, iemand met een verkeerde mening. Wie niet voor mij is tegen mij. Wie niet denkt als ik, denkt verkeerd of zit fout of is fout. De populist zegt dus met andere woorden: vrijheid is mijn vrijheid. Elke andere vrijheid is geen vrijheid, is dus verkeerd en deugt niet.’

Over vrijheid gesproken. Weet je wat voor mij de volmaakte vrijheid is?’

Ik denk dat ik het wel kan raden.’

Schaatsen in de polder. Ik ben al volop in training, op de ijsbaan.’

Nu maar wachten op de winter. Op een échte vorst.’

Ik zal hem met alle egards ontvangen.’

(24 november 2016)

Zonsondergang

Heb je de waanzinnig mooie zonsondergang nog gezien? Of heb je je teveel laten afleiden door alle heisa rond Sylvana?’

Blijkbaar is haar voornaam tegenwoordig al genoeg.’

Je bedoelt om de alarmbellen te laten rinkelen? Ze kroop gisteravond bij Pauw anders weer vreselijk in de slachtofferrol.’

Maar ze ís ook slachtoffer. Ze krijgt zoveel vuiligheid over zich heen dat het nodig is om haar te beveiligen. Het is bewonderenswaardig hoe kranig zij zich desondanks weet te verweren.’

Je neemt het voor haar op!’

De manier waarop ze links en rechts wordt bejegend is weinig verheffend. Het is beschamend en of je het met haar eens bent of niet, of je haar een intellectueel lichtgewicht vindt of niet en of je haar politieke ambities verstandig vindt of niet, ze verdient ons aller steun.’

Ze draaft altijd zo door. Of ze zich nou druk maakt om een onbezonnen opmerking van Martin Šimek of om Zwarte Piet. Ze roept ergernis op, en ja, bij sommigen agressie.’

Dat is nog geen reden om haar schuimbekkend te bedreigen. Probeer je eens in haar situatie te verplaatsen. Dan drijf je gemakkelijk in de armen van een partij die even radicaal populistisch is als je tegenstanders aan de andere kant van het politieke spectrum.’

Je hebt een zwak voor haar. Hoe is het mogelijk!’

Anderen zouden in haar plaats allang zijn ondergedoken of de boel de boel hebben gelaten.’

Opvallend genoeg zijn het wel steeds vrouwen die vooral bij mannen veel weerstand oproepen. Ayaan Hirsi Ali, Ebru Umar, Hillary Clinton, Sylvana Simons…’

Dat valt wel mee. Kijk maar naar de Poetins en de Trumps en de Wildersen en de Erdogans van deze wereld. Opvallend is wel dat het vooral vrouwen met uitgesproken meningen zijn die zich niets aantrekken van de volkse onderbuik en recht uit het hart spreken. Sterk en dapper. Een verademing, vergeleken met de hordes na-apers van wie deze samenleving overloopt en die aan nuance en redelijkheid geen boodschap hebben.’

We leven in een verwarrende wereld.’

De economie zit anders in de lift.’

Een verwoest Syrië. Niet welkome vluchtelingen. De boze blanke man. Een nieuwe financiële bubbel. Meneer Trump. Onze ziekmakende luchtkwaliteit. Om over de dagelijkse files en andere ongemakken nog maar te zwijgen. En wat krijg je dan?’

Mannen die roepen om een sterke man, lees een autoritaire leider. Vrouwen zijn sterk van zichzelf.’

Ook veel vrouwen snakken naar een sterke vaderfiguur. Kijk maar naar de steun voor Trump. Kijk naar de steun die onze Geert van vrouwen krijgt.’

Die kerel blèrt als een verwend snotjoch dat hij monddood wordt gemaakt, dat hij ernstig lijdt onder de vuiligheid die over hém wordt uitgestort, om daarna doodleuk te verklaren dat de bedreigde Sylvana beter haar mond kan houden en haar partij Denk opgeheven moet worden. Een voorlopig hoogtepunt dit jaar in de vaderlandse hypocrisie.’

Ach, je weet wie het zegt.’

Maar dat is juist zo gevaarlijk. Hij wordt steeds extremer en steeds radicaler in zijn taalgebruik, en in plaats dat de nieuwsmedia hem harder aanpakken, heb ik het idee dat ze steeds meer bij hem en zijn aanhangers in het gevlij proberen te komen.’

Omdat ze weten dat hij bij velen een gevoelige snaar raakt.’

Het is puur opportunisme.’

Ze doen niet veel anders dan Wilders zelf. Zieltjes proberen te winnen. Het zijn moeilijke tijden.’

Voor wie de macht zegt te controleren, is dat ernstig. Ze zijn op deze manier eerder de democratie aan het ondermijnen.’

Je ziet het weer veel te somber in. Laat dat nieuws toch eens rusten, al is het maar voor één dag. Maak bij zonsondergang een strandwandeling of een fietstochtje over de dijk. Knap je van op.’

De hemel was inderdaad adembenemend. Schitterend zoals in de sluierbewolking kleurgolven donkerrood en oranje in elkaar overvloeiden. Net fantastische abstracte schilderijen.’

Ja, het lijkt wel of de luchten steeds mooier worden.’

Al onze ondermaanse beuzelpraatjes zijn daarbij vergeleken niet meer dan gemorst zout dat je van tafel veegt.’

(23 november 2016)

Monddood

Wilders nog gezien?’

Ja, hij stond weer als vanouds met het schuim om de mond.’

Je kunt van alles over die gast beweren, maar overal waar de man verschijnt, is spektakel. Hij heeft het theater naar de politieke arena gebracht!’

Dat hele strafproces tegen hem is koren op zijn molen. Allemaal gratis publiciteit, en hij hoeft er niks voor te doen.’

‘De vrijheid van meningsuiting staat op het spel.’

Stel dat een radicale imam of een van die jongens van Denk tegen zijn achterban had geroepen: willen jullie meer of minder boze blanke mannen en vrouwen en iedereen had Minder! Minder! Minder! geroepen, hoe zou de heer Wilders dán hebben gereageerd?’

Allemaal hypothetisch geneuzel. Ik heb genoten van de manier waarop PVV’ers in de Tweede Kamer protesteerden tegen de manier waarop het OM hun leider heeft aangepakt.’

Ik had niet het idee dat het erg spontaan was. Alsof de regisseur de nerveuze leerlingen van de jaarlijkse schoolopvoering vanuit de coulissen het toneel op moest dúwen. En dan dat spandoek! Een lachende Wilders met een rood kruis door zijn mond – hoe overtuigend is dát?’

Het gaat om het idee. En dat kwam over. Een politicus monddood maken is vragen om moeilijkheden.’

Het is nog maar een eis. De man is nog niet veroordeeld. En hoezo, monddood? Als íemand van alles roept, is hij het wel. De man mag toch ook schuimbekkend roepen dat Nederland op weg is naar een dictatuur? Al moet iemand die zoiets beweert toch wel erg van het padje zijn geraakt.’

Knoop zijn waarschuwing maar in je oren. Het kan snel bergafwaarts gaan. Kijk maar naar Turkije.’

Hij ziet er de laatste tijd vermoeid uit. Alsof hij er zelf niet meer in gelooft. Als anderen praten zit hij in zijn kamerbankje te knikkebollen of met zijn pen of telefoon te spelen en als hijzelf aan het woord is, vallen zijn oogleden zo’n beetje half toe.’

Onzin. Ik vind hem de laatste tijd juist meer gedreven dan ooit. Sinds het Oekraïnereferendum, de Brexit en Trump heeft hij juist de wind mee. Dat merk je aan alles.’

Na zoveel nepjaren als nepvolksvertegenwoordiger met nepambities in de nepbankjes van een nepparlement, terwijl je omringd bent door nepfractiegenoten met nepkwaliteiten en jij je neptijd moet vullen met neppraatjes vol nepidealen, zou ik mezelf ook behoorlijk genept voelen.’

Wat je ook van hem zegt, hij heeft het politieke landschap flink opgeschud.’

Of dat een verdienste is, waag ik te betwijfelen, gelet op de toenemende polarisatie in dit land. En dan zwijg ik nog maar over de opgefokte omgangsvormen.’

Het parlement is weer spannend geworden! Ook als kijkspel.’

Als je soms doelt op Kamerleden die elkaar staan uit te foeteren, zoals Öztürk van Denk en Bontes van de PVV-splinter VNL. Heel verheffend allemaal. Goed voorbeeld doet goed navolgen. Met dank aan de geestelijk vader zelf. De jongens en meisjes van GeenStijl en GeenPeil en types als Baudet en Roos spinnen er garen bij.’

Het zijn verfrissende nieuwe geluiden. Af en toe moet het nest eens flink worden uitgemest en opnieuw opgeschud.’

Lekker makkelijk. Iedereen de maat nemen, maar zodra je zelf de boel belazert – door bijvoorbeeld Europees geld oneigenlijk te gebruiken – meteen met het vingertje naar een ander wijzen, door in dit geval ‘Brussel’ te beschuldigen van antidemocratische methoden. Het is de mentaliteit van de sneue schooier.’

Je moet met je tijd meegaan. Je voert een achterhoedegevecht. De nuance is uit. Als je iets wilt bereiken, moet je er met gestrekt been in. Wen er maar aan.’

Ze doen me denken aan die schreeuwende vaders langs de lijn die zelf geen fatsoenlijke bal kunnen raken maar de jongens op het veld vertellen hoe het moet, zodat je als speler alle aardigheid in het spel verliest. Oftewel, de beste stuurlui…’

Sorry, wacht even… Ik geloof dat er zonet weer een vers lap rood vlees in de arena is gegooid. Dat wordt weer smullen.’

(18 november 2016)

Gevallen helden

Wat lees je?’

De biografie van Thomas Dekker. Mijn gevecht.

Ah! De onthullingen van de dopingzondaar!’

Ze hadden het beter Het verdorven leven van een belofte kunnen noemen.’

Is het zo van god los?’

Matthijs van Nieuwkerk voelde zich zwaar beledigd door Dekker en zijn jeugdidool en wielermaatje Michael Boogerd. Niet eens door hun extreme dopinggebruik, maar door hun nachtelijke hoeren en snoeren vlak voor een belangrijke koers. Hij stikte in De Wereld Draait Door haast in zijn verontwaardiging.’

We worden deze week doodgegooid met boeken van leugenaars. Eerst de biografie van Boudewijn Büch, nu die van Thomas Dekker. Wie volgt?’

Leugenaars klinkt nogal heftig. Moralistisch.’

Wat zijn het dan? Zondaars? Klinkt nogal vroom en ongevaarlijk. Jongens die het niet zo nauw met de waarheid nemen? Klinkt te eufemistisch. Nee, laten we er niet omheen draaien. Ze hebben de kluit belazerd, ook voor de camera. Met een staalhard gezicht.’

Toch knap als je ziet hoe Thomas Dekker en zijn ghostwriter Thijs Zonneveld als sterren worden onthaald door de als makke lammeren opgetrommelde media, en niet alleen door de boulevardpers.’

Voor alles en iedereen wordt tegenwoordig de rode loper uitgerold.’

Daar klinkt enige afgunst in door.’

Ik misgun het niemand, maar alle aandacht voor weinig tot niks tekent wel een beetje onze wereld die van hype naar hype hopt.’

Iedereen zijn moment van faam. En dat mag best als je door een hel bent gegaan.’

Een hel die Dekker willens en wetens heeft opgezocht.’

Lees zijn verhaal. Dan begrijp je pas hoe het zover heeft kunnen komen.’

En hoe betrouwbaar zijn die verhalen?’

Hoe bedoel je?’

In het verleden heeft Dekker zich toch niet de meest betrouwbare bron betoond.’

Hij wil schoon schip maken, de schepen achter zich verbranden. Er is geen enkele reden om te geloven dat hij de boel bij elkaar fabuleert. Waarom zo sceptisch, zo niet achterdochtig?’

Gezonde scepsis is op zijn plaats, zeker tegenover een wereldje dat ons de afgelopen decennia voortdurend heeft voorgelogen.’

Het is een erg geloofwaardig verhaal.’

Dat is iets anders. Een roman is fictie, maar hoe fantastisch verzonnen ook, het verhaal valt of staat bij de geloofwaardigheid ervan.’

Zoals gezegd heeft Thomas Dekker geen enkele reden om de boel opnieuw te belazeren.’

Misschien heeft hij gewoon het geld hard nodig.’

Hij is schaamteloos over de meest onbeschaamde dingen. Je moet maar durven.’

Als je eenmaal je ziel aan de duivel verkocht hebt, is het niet eenvoudig om hem weer schoon te wassen.’

Ik geloof hem. Blind.’

Je moet oppassen onze herinneringen op hun blauwe ogen te geloven. Het geheugen is niet onze meest betrouwbare partner.’

Misschien heeft hij een dagboek bijgehouden.’

Boudewijn Büch loog er altíjd op los. Ook in zijn dagboek.’

Zo kun je álles wel in twijfel trekken.’

Herinneringen gaan nogal eens met ons op de loop. Iets wat dertig jaar geleden is gebeurd, herinneren we ons nu anders dan toen, voor zover de herinneringen niet vervaagd of vervormd zijn, of vervloeid met andere herinneringen. Laat twee mensen één avond met elkaar optrekken en ze zullen zich die avond de volgende dag allebei verschillend herinneren, laat staan een jaar of tien later.’

Bij Dekker praat je over de afgelopen tien, vijftien jaar. Zijn boek is echt een aanradertje.’

Het lijkt wel een epidemie, al die boeken over gevallen sporthelden. De kassa rinkelt. De boekenwereld staat er bij te kwijlen. Nee, ik heb een mooi alternatief stapeltje op mijn nachtkastje liggen en in mijn e-reader staan er ook nog een paar in de wacht. Heel andere kost. Ik wil me laten verrassen.’

Wie zei ook weer dat alle gelukkige gezinnen op dezelfde manier gelukkig zijn en alle ongelukkige gezinnen op hun eigen manier ongelukkig?’

Tolstoi. Het is de openingszin van Anna Karenina.’

Dat kun je overal op toepassen. Geef mij liever het levensverhaal van een gevallen sportheld dan dat van een held met een onbevlekt blazoen.’

De magie van seks, drugs en rock-’n-roll is wat mij betreft uitgewerkt. Ik laat de zoveelste ontluistering van een gevallen artiest of sneue sportheld met plezier aan mijn neus voorbijgaan. Luister je wel?’

Wat? Ja, nee, sorry, ik zit midden in Mijn gevecht.’

(16 november 2016)

Volk

Koffie?’

Espresso. Extra sterk. Ben ik hard aan toe.’

Zwaar weekend gehad?’

Weer een mooie klus aan mijn neus voorbij zien gaan. De zoveelste al deze maand.’

Er komt vast wel weer een mooie opdracht langs. De economie zit in de lift, lees ik net.’

Wat heb je aan statistieken en mooie cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek als je zelf duimen zit te draaien?’

Er zijn in het afgelopen kwartaal weer duizenden banen bijgekomen, het consumentenvertrouwen blijft stijgen en…’

Mijn vingers jeuken, maar wat heb je eraan als er geen werk is? Ik slaap er slecht van. Al weken.’

Het werk ligt voor het oprapen, de economie draait volgens het CBS ondanks de Brexit als een tierelier en…’

En toch ziet een groot deel van de beroepsbevolking, vooral zzp’ers, hun inkomen almaar dalen en hebben velen de grootste moeite om de eindjes aan elkaar te knopen. Hoe kan dat?’

En dus is een groot deel van het volk boos en verward.’

Wat versta je onder het volk? Als ik mensen hoor praten over het volk heb ik altijd het idee dat ze het over een ander hebben.’

Terwijl jij daar ook bij hoort, bedoel je? Ja, als een populist het over het volk heeft, weet je wat hij bedoelt. Wie niet vóór hem is, is tégen en hoort in die redenering dus niet bij het volk, al vormen de andersdenkenden doorgaans een veel grotere groep. Trump kreeg het Amerikaanse volk achter zich, wordt gezegd, maar Clinton kreeg de meeste stemmen. Wie heeft nu het volk achter zich?’

Maar dan weet ik nóg niet wat we onder het volk moeten verstaan.’

Het volk is iedereen die deel uitmaakt van een samenleving. Alle burgers van een staat.’

En wie of wat vormt dan die zogeheten elite?’

Een kleine bevoorrechte groep mensen. Tegenwoordig wordt met elite vooral de politiek bedoeld, maar je kunt het moeiteloos uitbreiden naar alle geledingen, naar de banken, de sport, media, kunst, economie, wetenschap. Je hebt er zoveel, voor elk wat wils om tegenaan te schoppen. Niet dat het veel uitmaakt, want soms lijkt het alsof ieder deerniswekkend individu dat meer dan drie fatsoenlijke zinnen achter elkaar kan zetten tot die zo verafschuwde elite wordt gerekend.’

Wat versta je onder bevoorrecht?’

Iedereen is in dit land in zekere zin bevoorrecht als je het vergelijkt met veel andere landen.’

Daar schieten we iets mee op, zeg. Hier zal niemand zich vergelijken met iemand uit bijvoorbeeld India of Kongo.’

Een beetje werkelijkheidszin kan geen kwaad. We leven tenslotte in een geglobaliseerde wereld.’

Dat is wat veel mensen nou zo boos en angstig maakt.’

De vrijhandel legt ons geen windeieren. De technologie evenmin. Allemaal open grenzen die geen weldenkend mens zou willen sluiten. En wees eerlijk, wie wil er van zijn smartphone of tablet af? Het is een bekend euvel. Mensen willen wel de geneugten maar niet de lasten. Als je terug in je hok wilt, moet je consequent zijn en je overal voor afsluiten.’

Dat wil niemand.’

Dus zit er niets anders op dan de wereld te accepteren zoals hij is. Je kunt niet blind blijven voor een wereld die je niet kunt terugdraaien.’

Gemakkelijker gezegd dan gedaan.’

We leven in een complexe wereld.’

Dat is een open deur.’

Ontevreden mensen houd je altijd. Vandaag u, morgen ik. En we wijzen liever naar de ander dan naar onszelf, terwijl enige zelfreflectie op zijn tijd geen kwaad kan. Je kunt boos en angstig zijn, en er zijn genoeg redenen om dat te zijn, maar het beste is om die woede en vrees eerst in jezelf te lijf te gaan. Daar knap je echt enorm van op.’

Niet iedereen is zo’n positivo. We dwalen trouwens af. We hadden het over werk en als je geen zicht op werk hebt of je ziet je opdrachtenportefeuille slinken en ook de bodem van je financiële ruimte komt in zicht, piep je wel anders. Dan heb je niks aan mooie woorden en mooie cijfers.’

Soms is het even slikken, lijkt het uitzichtloos. Ik ken dat gevoel, we kennen als ondernemers en kleine zelfstandigen allemaal de onzekerheden, teleurstellingen en twijfels, maar wat heeft het voor zin om daar lang bij stil te staan?’

Jij hebt makkelijk praten.’

Ga een frisse neus halen. Kom je wat tot rust.’

Goed idee. Niets zo rustgevend als een wandeling over de dijk.’

Ik loop een eindje met je mee. Zo druk heb ik het vandaag niet.’

(15 november 2016)

Denkers

Wat sta je toch steeds op je schermpje te turen? Koffie?’

Supersterk graag. Ik lees het verkiezingsprogram van Denk.’

Denk?’

Ja, de nieuwe partij van Sylvana Simons.’

O, die partij met de pretentieuze naam, bedoel je. Elitair zelfs. Zo van, ja, mevrouwtje, meneertje: wij gebruiken tenminste ons verstand. Wij wel.’

Het lijkt me meer bedoeld als een oproep of advies.’

Net als de Partij van de Vrijheid. Ook al zo’n pretentieuze, zo niet elitaire naam. Ik heb het niet zo op partijen die smijten met grote woorden. Vrijheid. Mooi woord, hoor, maar bij die club krijg ik er een vieze smaak van in de mond. Bij die club van één lid, want een beweging of partij kun je de PVV niet noemen, betekent vrijheid niet meer dan de vrijheid van één man. Wilders wil is wet. Zijn vrijheid is andermans beperking daarvan.’

Jij wantrouwt elke partij, zo niet iedereen.’

Het lijkt me geen ongezond uitgangspunt.’

Het lijkt mij verre van gezond. Je blíjft aan het factchecken.’

En? Komen de Denkers nog met verrassende of frisse ideeën?’

Ze willen een racismepolitie om discriminatie aan te pakken. Verder willen ze gratis openbaar vervoer voor arme mensen en minder hoge topsalarissen. Het is PvdA 2.0.’

Oude wijn in nieuwe zakken dus. Niet vreemd. De oprichters, de Tweede Kamerleden Tunahan Kuzu en Selçuk Öztürk, liftten eerst mee op een zwakke plek van de PvdA, om eenmaal in de Tweede Kamer de fractiegenoten flink dwars te gaan zitten zodat ze zich wel moeten afscheiden. Een simpeler opstap naar een nieuwe leefbare partij is nauwelijks denkbaar.’

Wilders is ook zo begonnen.’

Alles wat ze doen heeft een hoog 3.0-gehalte, zo niet 6.0.’

Ze willen ook de Coentunnel weg hebben, nu ja, de naam dan.’

Wat is er mis met Coen?’

Alles. Dat zou jij als inwoner van het mooie Hoorn toch moeten weten.’

Willen ze het standbeeld op de Rode Steen soms ook een andere naam geven? Of willen ze het liever vandaag nog dan morgen aan een kleine beeldenstorm onderwerpen?’

Het zijn keurige lieden. Ze willen de namen veranderen van straten, bruggen en pleinen die genoemd zijn naar kolonisators.’

Wie gisteren een held was, kan morgen een schurk zijn. Of de geschiedenis daar een dienst mee wordt bewezen, is de vraag. Weten die Denkers wel wie Jan Pieterszoon Coen was? Wie hij écht was in plaats af te gaan op simplificaties? Je moet zo iemand in zijn tijd zien, weliswaar door onze bril, wat niet betekent dat je naar onze maatstaven moet oordelen. Ik heb het niet zo op types die precies weten wie goed en wie slecht is.’

Zo’n lieverdje was die Coen anders niet. De grootste genocidepleger uit Hoorn!’

De grondlegger van het VOC-imperium was een goed opgeleide, intelligente machiavellist die als jonge man opklom tot gouverneur-generaal. Hij wilde in de Oost iets groots verrichten en begreep dat krijg en commercie onlosmakelijk met elkaar waren vervlochten. Hij gaf inderdaad het bevel tot de slachting op Banda. Coen had met Banda en andere specerijeilanden contracten afgesloten. De Bandanezen wilden daar vanaf. Coen zag dat als contractbreuk en verraad. Afspraak is afspraak. Als het niet goedschiks kan dan maar kwaadschiks. Ja, het is een inktzwarte bladzijde in de vaderlandse geschiedenis. Maar je moet het in de context zien, niet het politiekcorrecte verhaal blind nabauwen. Sla er liever eerst de prachtbiografie van Jur van Goor op na.’

Je kunt het niet vergoelijken. Die man had tóch bloed aan zijn handen.’

Het wemelt ook in onze wereld van de types met bloed aan hun handen en ze zijn dichterbij dan je denkt. Politieke leiders die hun troepen op onmogelijke missies sturen met alle gevolgen van dien.’

Naar die lui zou je ook geen tunnel of straat moeten noemen.’

En met welke prachtalternatieven komen de grote Denkers aanzetten? Toch niet met Turkse goden en helden, mag ik hopen?’

Heel flauw.’

Excuus. Het ontglipte me.’

Heb jij soms een alternatief? Noem mij eens een andere grote Hoornaar of Horinees met nationale of internationale allure?’

Willem IJsbrantszoon Bontekoe! De schipper. Bekend van de drie scheepsjongens Hajo, Rolf en Padde, die zijn vereeuwigd bij de Hoofdtoren aan de Hoornse haven.’

De Bontekoetunnel. Hm. Niet slecht.’

(14 november 2016)

Lot

En? Wat gewonnen?’

Vijf euro! Bij de staatsloterij!’

Gefeliciteerd!’

Je begrijpt dat ik het meteen ben ga vieren met koffie en gebak. En vanavond ontvang ik gasten, dus je snapt dat het vannacht nog wel eens lang onrustig kan blijven.’

Dat had ik achter jou nou nooit gezocht. Dat jij aan zoiets zou meedoen, bedoel ik.’

Een open boek is zelden spannend. Ik speel mee met de staatsloterij, de postcodeloterij, de vriendenloterij…’

Wel eens iets gewonnen? Ik bedoel een flinke prijs?’

Nee, nooit. Ik win nooit iets. Bij de staatsloterij alleen wat kleine bedragen, hooguit de helft van het inleggeld. Ik schiet er altijd bij in. Bij de postcodeloterij won ik een keer een ontbijtkoek die nu al meer dan een jaar in zijn oranje bus ligt te verschimmelen en bij de vriendenloterij een dvd met ’s werelds mooiste natuurgebieden. Die moet ik nog steeds een keer bekijken.’

Ik zou daar maar mee opschieten. Straks zit je te kijken naar een natuur die al niet meer bestaat.’

Bedankt voor de tip.’

Maar als je nooit iets wint, waarom doe je dan mee?’

Goeie vraag.’

Voor de goede doelen natuurlijk.’

Dank dat je mijn geheugen opfrist. Het is het enige juiste, politiekcorrecte antwoord.’

Statistisch gezien is de kans op een grote prijs vrijwel nul. De kans dat je morgen of vanavond nog van de sokken wordt gereden is groter. Toch doe je mee. Waarom?’

In het geval van de postcodeloterij is dat logisch. Niemand ziet graag dat de hele buurt in polonaise over straat gaat of in polonaise door het trappenhuis van het appartementencomplex slingert om zijn overwinning te vieren terwijl jij thuis met de gordijnen dicht in je eentje en in het donker verslagen bij een glas kraanwater zit te sippen.’

Ja, het is gehaaid bedacht. Speel niet alleen in op de gok- en hebzucht van de mens, maar ook op zijn afgunst en je hebt een gouden formule in handen. Onverbeterlijk. Als je iets soortgelijks bedenkt, ben je binnen.’

Ja, maar wat?’

In plaats van je postcode of mobiele telefoonnummer zou je kunnen denken aan je geboortedatum of voornaam als deelnemingsbewijs. Ik roep maar wat.’

Klinkt niet slecht. Moet ik onthouden, je weet nooit waar het goed voor is.’

Ik vertrouw die loterijen voor geen cent. Was de staatsloterij niet op de vingers getikt omdat zij bij de trekking ook loten betrok die niet verkocht waren? Wie zegt me dat die andere loterijen ook niet zo te werk gaan? Dat er niet bestaande telefoonnummers of postcodes in de mallemolen meedraaien?’

Alles is mogelijk, maar zolang daar geen bewijs voor is, vertrouw ik erop dat er sprake is van fair play. Pardon, eerlijk spel.’

Ik zou daar maar niet blind van uitgaan. Loterijen beschouwen hun prijzengeld als een lastenpost, waar ze het liefst vanaf zouden willen.’

Er gaat toch ook veel naar het goede doel. Daar houd ik me dan maar aan vast.’

Loterijen zijn big business voor de bedenkers en de lieden aan de top. Zij zijn de echte winnaars. Ik snap niet dat jij dat niet wilt inzien. Je spekt alleen maar de kas van de grootverdieners.’

Met andere woorden: als je echt wilt winnen, moet je zelf een loterij beginnen? Bedoel je dat?’

Iedereen mag een loterij beginnen, mits vijftig procent van de inleg naar het goede doel gaat. Maar loterijen vallen of staan met klanten waar ze tegelijk alleen maar last van hebben. De kunst is om die klanten met heel veel mooie prijzen te lokken die je niet of bijna nooit hoeft uit te keren.’

Het klinkt nogal cynisch.’

Dat zien ze in die kringen totaal anders. Business as usual.’

Zo zie je maar dat je elke gelegenheid moet aangrijpen om het te vieren.’

Inderdaad. Morgen kan het te laat zijn.’

(11 november 2016)

Kroegpraat

Koffie?’

Ik lees hier dat Wilders geen vertrouwen meer heeft in het Centraal Planbureau.’

Dat is geen nieuws. Wilders vertrouwt niemand.’

Het CPB zou idiote berekeningen hanteren bij de PVV-plannen voor een Nexit en een asielstop. Maar ja, voor die man is iederéén een idioot en knettergek. Jij, ik, zijn achterban, zijn naaste medewerkers. Behalve de grijsblonde pierrot zelf uiteraard. Hij luistert dan ook alleen naar zichzelf en zijn trouwe onderbuik.’

Hij kan tenminste nog juichen.’

Wij ook. Heb je gisteravond Oranje tegen de Belgen zien voetballen?’

Het was niet om aan te zien. Dat gelijke spel was zwaar geflatteerd, het had ook 1-5 kunnen zijn.’

Ik durf straks alleen nog door mijn vingers naar de wereld te kijken.’

Je kunt niet voortdurend de handen voor je gezicht slaan, al is, toegegeven, de verleiding groot.’

Het is ongelooflijk hoe de een na de ander als een blad aan de boom omdraait.’

Hoe bedoel je?’

Heb je gisteravond dat geklets aan de tafel van Pauw niet gezien? Eén stupide opmerking van Clinton wordt nu grotesk opgeblazen. De beledigingen van Trump worden gebagatelliseerd. We moeten nog maar afwachten of hij als president inderdaad incapabel, racistisch en seksistisch is, roepen ze ineens. Ik kan mijn oren niet geloven.’

Het kan inderdaad snel gaan. Gisteren lag de republikeinse partij op apegapen, vandaag zijn ze in de VS almachtig met president, Huis van Afgevaardigden, Senaat.’

Ja, de Amerikaan die gisteren liever in het geïdealiseerde verleden woonde, kan vandaag niet wachten om morgen in zijn gedroomde toekomst te stappen.’

Ik geniet hier vooral van Matroos Roos en zijn secondant Baudet.’

Ze zitten bij verschillende partijen.’

Maar wie weet dat? En wie kan het wat schelen? Het is niet kosteloos, maar wel kostelijk amusant!’

De eeuwig verongelijkten jeremiëren met dezelfde mond. Het enige verschil tussen die twee is dat de een eruitziet als een miskende dandy uit de vorige eeuw en de ander als een druivenplukker die vergeten is om op een dansfeest zijn beslijkte plunje uit te trekken.’

Je kunt ze ook zien als de spreekbuis van de vergeten hardwerkende burger die niet wordt gehoord.’

Die kunnen anders heel goed hun eigen mondje roeren. Ze hebben geen populistische ijdeltuiten nodig om hun stem te laten horen. Dat is de afgelopen tijd wel weer gebleken.’

De boze burger heeft wel iets anders te doen dan steeds op de barricaden te staan. Dat doen Baudet en Roos voor ze.’

In de kern zijn het cynici die zich het trumpisme nu eigen proberen te maken. We kunnen onze lol nog op de komende maanden. Het kon wel eens de smerigste verkiezingscampagne uit onze politieke geschiedenis worden.’

Ik verheug me erop! Er valt straks iets te kiezen. Eindelijk!’

Het populisme, het trumpisme en welk ander onzalig isme ook kan de samenleving wel eens decennia terug in de tijd werpen, desondanks leven we in het hier en nu. Dit is de eenentwintigste eeuw! De technologie laat zich niet temmen door grenzen en politieke opportunisten en andere beroepsprovocateurs, al leidt die technologie eerder tot een grotere dan kleinere kloof tussen bevolkingsgroepen. Vluchtelingen en klimaat laten zich trouwens evenmin door grenzen stoppen.’

De beurzen zitten alweer in de plus, de voorspelde apocalyps blijft uit. Ik ben niet zo dol op het koor van doemdenkers.’

De mens is een flexibel wezen, hij verschiet bij veranderingen als een kameleon. De stamtafels op tv zijn daarvan een goed voorbeeld. Eigenlijk verontrust mij dat nog het meest. Dat mensen met haast achteloos gemak accepteren dat democratie en rechtstaat door populisme en neoliberalisme verder worden uitgehold. Ik kan je de studie De geknechte geest van de Poolse dichter en schrijver Czeslaw Milosz van harte aanbevelen. Daarin laat hij zien hoe gemakkelijk weldenkende mensen zich door autoritaire leiders laten inpakken.’

Mail het me maar toe. De tv heeft trouwens niet voor niks de rol van het theater overgenomen.’

Van het café, bedoel je.’

Daar is iedereen tenminste gelijk. Vader Abraham weet waar hij de mosterd haalt.’

Kroegpraat blijft kroegpraat.’

Wat is er tegen kroegpraat? Jij was vroeger toch fervent kroegloper?’

Dat is lang geleden, maar misschien dat ik daarom ook zo goed kan begrijpen waarom mensen zich soms mateloos laten vollopen. Al zou ik minder trots zijn op de taal die ze soms uitslaan.’

Jij zit dus nog steeds met een kater. Koffie?’

Niks helpt. Bier, wijn, cognac, whisky. Niks.’

Koffie dus.’

(10 november 2016)

Na de verkiezingsnacht

Goed geslapen?’

Niet echt. Toch bedankt voor de belangstelling.’

Je bent toch niet echt de hele nacht opgebleven?’

Tegen drieën zag ik de bui al hangen.’

En nu heb je dus een kater. Hoogstwaarschijnlijk heb je ook het noodpakket al klaarstaan.’

Ik heb de boel inderdaad zojuist geïnspecteerd. Nu maar hopen dat het voor de komende vier jaar voldoende is, voor zover we in de tussentijd niet naar de gallemieze zijn gegaan.’

Een voorspelbare reactie. Dus je bent ook alvast in je tuin met spitten begonnen?’

Ja, het wordt een flinke bunker, zo diep mogelijk, want het kon wel eens lange en ijskoude poolwinter worden.’

Jij bent duidelijk net zo verbijsterd als iedereen hier op kantoor.’

Het horrorscenario schrijft zichzelf al uit. Een heel knappe tekstschrijver die dit van tevoren had kunnen bedenken.’

Onwezenlijker dan de uitverkiezing van de Amerikaanse Bokito is de verdwaasd- en verweesdheid overal om je heen. Om nog maar te zwijgen van al die onthutste en huilebalkende twitteraars.’

Het laat anders goed de tweedeling zien in de samenleving, en niet alleen in de Amerikaanse. Amerika liep in de vorige eeuw járen, zo niet decennia voor op Europa. Wij zitten ze nu op de hielen.’

Ja, maak je borst alvast maar nat.’

Het zijn parallelle werelden die op elkaar zijn gebotst, er is sprake van een clash tussen de wereld van de weldenkende libertijn die vooruit wil en de wereld van de conservatieve, zo niet reactionaire blanke burger die terug wil naar vroeger zonder zich de nadelen van die tijd te willen herinneren.’

Het wordt een bloedbad!’

Je lijkt het allemaal hoogst amusant te vinden.’

Ja, want waarom zo somber? Het Amerikaanse volk heeft gesproken. Het is een overwinning van de democratie.’

De woede, bedoel je. De woede heeft gesproken. De woede heeft zich kunnen ontladen. Net als de angst. De haat. De wrok. De onderbuik. De misplaatste trots. De middelvinger heeft gesproken, niet het verstand.’

Ach kom. Niet zo misprijzend, niet zo somber. Heb je Trumps zegespeech gezien? Die was anders behoorlijk presidentieel.’

Ik vond hem behoorlijk saai en langdradig. Maar inderdaad, wát een verademing!’

Met alleen mooie woorden kom je er niet meer. Zie Obama.’

‘De showman Trump sprak net zo saai als de Oscarwinnaar die zijn hele familie bedankt. Al is, opnieuw, een kleurloze Trump mij duizend keer liever dan de bralput Trump.’

‘Ja, verzoenend ook. Dat is bemoedigend.’

Maar voor hoe lang? Tussen de regels door hoorde je het al: wij zijn een allemansvriend op voorwaarde dat de ander zich naar ons voegt en ons geen strobreed in de weg legt.’

Je hoort wat je wilt horen. Het is de bekende truc.’

Erger is het dat het een donkere schaduw werpt over de toekomst. Ze kwamen vanmorgen meteen als eerste uit hun holen, de populisten à al Le Pen en Wilders. Ze zien hun kans schoon en denk niet dat wat nu met de Brexit in het VK en met Trump in de VS gebeurt volgend jaar bij ons, in Duitsland of Frankrijk, niet kan gebeuren. De gevolgen kunnen rampzalig zijn.’

Altijd zo negatief. Je kunt het ook van de zonnige kant zien. Een nieuw geluid, een nieuwe lente.’

Gorter zou zich omdraaien in zijn graf.’

Er zit straks een zakenman in het Witte Huis. Als ondernemer zie ik alleen maar kansen. Jij, collega, zou daar ook meer oog voor moeten hebben.’

We zijn blind geweest, allemaal, niet alleen de media en de opiniepeilers.’

Wie de afgelopen jaren goed heeft opgelet en zich niet heeft laten leiden of misleiden door emoties en opgewonden standjes, zag dat in een wereld op drift verwaterde normen en waarden onder een vette saus van direct en grof taalgebruik zijn opgepoetst. Mensen die weinig of niks te verliezen hebben, zijn daar gevoelig voor.’

Voorlopig zijn de belangrijkste problemen op wereldschaal de grootste verliezers, zoals milieu en vluchtelingencrises.’

Het aantal vluchtelingen zou wereldwijd sowieso zijn blijven toenemen. Trump of niet.’

Goed mogelijk dat de eerste Amerikaanse vluchtelingen zich hier al gemeld hebben.’

Nog koffie? Of ben jij ook toe aan iets anders?’

Zo te ruiken heb jij al iets sterkers genuttigd. Doe mij ook maar zo’n bel.’

(9 november 2016)

Prikangst

Toe maar, met de kinderbakfiets naar kantoor. Staakt de opvang vandaag?’

De jongste zou vandaag gevaccineerd worden, maar mijn vriendin is daartegen. Vanmorgen kwam ze tot dat besluit.’

Heb je zelf geen stem in het kapittel? Het is toch ook jouw kind?’

Als zij iets in haar hoofd heeft, krijg je het er niet uit.’

Ah, moeders wil is wet.’

Nee, hoor, ik ben het helemaal met haar eens.’

Dat méén je niet.’

Al dat chemische spul, dat kán niet goed zijn voor een kind. Kijk, die schatjes van me, zijn ze niet om op te vreten? Die wil je toch niet blootstellen aan onnodig lijden en chemische troep met alle gevolgen van dien?’

Ik krijg mijn hele leven al van alles naar binnen, maar ik werd wél gevaccineerd. Net als míjn kinderen. Ik heb niet de indruk dat ze er iets van over hebben gehouden. Bovendien is het bezijden de waarheid dat er allerlei chemische troep in vaccins zou zitten.’

Je bent slecht geïnformeerd. Kwik, koelvloeistof, formaldehyde. Alleen al van die woorden word je giftig.’

Paniekvoetbal. Van koelvloeistof is geen sprake. In vaccins voor kinderen zit geen kwik, in sommige vaccins een ietsepietsie die niet schadelijk is. Formaldehyde is giftig, maar de kleine hoeveelheid in vaccins is verwaarloosbaar.’

Je weet nooit hoe ze zonder die vaccinatie waren geweest. Waren ze misschien veel slimmer geweest, of hadden ze bepaalde ziekten niet gehad.’

Je draait de boel om.’

Ik wil die jonge levens gewoon niet verpesten.’

Je doet het opnieuw.’

Het is de gebruikelijke reflex van mensen als jij die alles maar voor zoete koek slikken wat de zogenaamde medici voorschrijven.’

Ik slik niks voor zoete koek. En die zogenaamde medici over wie jij hebt, vertrouw ik nog altijd meer dan die hocus pocustypes die je met een duizendkwalenzalfje van alle enge ziekten beweren te kunnen afhelpen. Meestal is de enige die er baat bij heeft de kwakzalver zelf.’

Veel ingeënte mensen worden evengoed ziek. Kun je het net zo goed laten.’

Een vaccin werkt nooit bij iedereen. Bij sommigen slaat het niet aan, klopt, die kunnen ziek worden, maar niet zo erg als iemand die niet gevaccineerd is.’

Als wij ervoor kiezen om niet te vaccineren, is dat een persoonlijke keuze. Wat anderen doen, moeten zij weten.’

De vrije keuze valt te billijken als het verder geen gevolgen voor anderen zou hebben. Als tenminste 95 procent van de mensen ingeënt is, is dat voldoende om verspreiding tegen te gaan. Daaronder wordt het precair en als het nog verder zakt, ja, dan sterven er weer kinderen aan ziekten die zo’n beetje waren bezworen. Dankzij vaccinatie zijn veel akelige ziekten de wereld uit, of bijna de wereld uit. Je bent een egoïst als je dat in de waagschaal stelt.’

We zijn heus niet de enigen. Wat denk je van mensen die uit geloofsovertuiging weigeren?’

Een op de vijf niet-inenters is gereformeerd.’

En dan heb ik het nog niet eens over de bijwerkingen.’

Ach wat. Noem mij een medicijn zonder bijwerkingen. Ik heb heel wat van die cocktails naar binnen laten prikken. Een beetje koorts, een pijnlijke bovenarm. Vervelend, maar ik heb poliopatiënten gekend. Als je hen ontmoet had, zou je geen moment aarzelen.’

Ik weet wat polio is. Ik kan ook googelen.’

Laatst wijdde Zondag bij Lubach er nog een item aan.’

Dat is satire!’

Ja, én?’

Die neem je toch niet serieus?’

Sinds wanneer is satire synoniem aan onzin? Veel erger dan onzin is het als mensen willen en wetens de volksgezondheid bedreigen.’

Mijn vriendin heeft stapels literatuur doorgeploegd. Zij weet waar ze het over heeft. Ik zal je wel wat doorsturen.’

Niet nodig. Je kunt door elke bibliotheek selectief gaan shoppen, maar dat wil nog niet zeggen dat je er de goede boeken uitpikt.’

Het valt me zwaar van je te tegen. Ik dacht dat jij ruimdenkend was. Dat jij van de nuance was, maar je bent net zo zwartwit als die griezeldokters.’

De aarde is rond. Water kookt bij honderd graden. Dat hoef je ook niet meer te bewijzen.’

Dat is een simplificatie.’

Het is allemaal angst. Prikangst. Angst voor het onbekende, angst voor het vreemde. Het past in een trend, die angst.’

Je zet ons weg als wereldvreemde types.’

Jullie zijn moderne, hoogopgeleide ouders. Dat maakt het allemaal nog kwalijker. Erger. Enger.’

Die koffie hier is niet te zuipen!’

Ik denk dat ik de rest van mijn koffie maar achter mijn bureau opdrink.’

(8 november 2016)

Luizenstreken

Waar zwaai je nou weer mee?’

Met aanmaningen.’

Te hard gereden?’

Hier. Laatste aanmaning staat er.’

Heb je het zo bont gemaakt?’

Ik word achtervolgd door vastgoedbonzen van wie ik tweeëneenhalf jaar een kantoorunit, zoals dat in jargon heet, huurde in de oude Philipsfabriek aan de rand van de Hoornse binnenstad.’

Maar dat is toch al een eeuwigheid geleden?’

Niet voor Zeeman De Vries Vastgoedmanagers.’

Dat maakt veel duidelijk. Vandaar dat je steeds over je schouders kijkt. Klinkt beroerd. Wat heb je misdaan?’

Ze willen geld van me zien.’

Daar zijn de jongens en meisjes van het vastgoed voor geboren. Geld moet rollen, alleen wel hun kant op.’

Ik heb twee jaar lang, sinds mijn vertrek, niks van die lui vernomen, tot nu. Ik dacht dat ik van ze verlost was. Dat er door dat hoofdstuk een rood kruis kon.’

Vergeet het. Als zekere lieden je een poot kunnen uitdraaien, zullen ze het niet nalaten.’

De huur van de laatste maand had ik – in goed overleg met hun contactpersoon – verrekend met de waarborgsom die ik van ze tegoed was. Tenminste, dat dacht ik. Ik had trouwens ook, zonder dat ze het van tevoren netjes hadden gemeld, moeten dokken voor een poortsleutel die ik niet gebruikte. Dat bedrag, € 59,50, jawel, werd na inlevering van de sleutel ondanks herhaald verzoek niet teruggestort. Ik liet de zaak toen maar zitten omdat ik andere kopzorgen had.’

Kwestie van belletje. Klaar.’

Zo gemakkelijk kom je niet van die bumperklevers af. Ze willen nog geld van me zien omdat ze in het complex meer hebben verstookt dan ze hadden voorzien.’

Je hebt toch servicekosten betaald?’

Wat je maar onder service verstaat. In 2012, vlak voordat ik het kantoortje betrok, smeerde een gladde jongen van de club me stroop om de mond. Hij beloofde van alles. Een ideeënfabriek vol bevlogen types die bij elkaar komen in sfeervolle, inspirerende ontmoetingsruimten om diepe gedachten en gouden ideeën uit te wisselen. Ach, je kent die praatzieke snoevers wel. Je hebt je nog niet omgedraaid of ze schateren het uit. Het klonk allemaal heel aanlokkelijk. In mijn toenmalige kantoor zat ik uitstekend, goede service, aardige mensen, maar ja, de relatief lage huur in de oude Philipsmeuk was zo verleidelijk, dat geen vriend van zijn eigen portemonnee hiertegen weerstand kon bieden.’

Je moet op de kleintjes letten, maar het begint me te dagen.’

De service was nul. Er was niet eens een internetverbinding.’

Geen internet in een kantorencomplex?’

Daar moest je zelf voor zorgen, voor eigen rekening uiteraard.’

Hallo! In welke eeuw leven die lieden? Het is de 21e eeuw! Je hebt ze toch wel wakker geschud?’

Schoonmaken deden we zelf, wat het eigen kantoortje betrof. Een paar andere huurders maakten gang, sanitair en keuken schoon. Dat betaalden we uit de gezamenlijke huishoudpot. Mijn buurvrouw zat in haar ondergoed in een bloedheet hok te zweten omdat de radiator niet dicht kon. De andere dag was het ijskoud omdat om de haverklap de verwarming het begaf. Moest je hemel en aarde bewegen voordat zich eindelijk een monteur meldde. Zat ik ’s winters in mijn pelsjas en berenmuts met bevroren vingers achter mijn laptop te kleumen. Moest ik naar elders uitwijken. De monteur, die ik zelf moest bellen, zei na zijn zoveelste bezoek dat de ketel oud en in een te slechte staat verkeerde om te repareren. Toch fikste hij het, met de aantekening dat het toestel eerdaags de geest zou geven. Het tochtte in het hele complex als in een fietsenhok, maar aan isoleren of onderhoud deden ze niet. Gerepareerd werd alleen het hoogstnoodzakelijke, want het gebouw zou vroeg of laat toch tegen de vlakte gaan. En als dan blijkt dat het energieverbruik veel hoger uitvalt dan begroot, wat tegelijkertijd merkwaardig is als je weet hoe vaak we in de kou zaten, moet de schuld toch bij iemand worden gelegd. Voor sommigen liep die naheffing, en dan heb ik het over 2013, op jaarbasis op tot vele honderden euro’s.’

Ik geloof dat ik het snap. Eerst lokken ze je met lage tarieven. Dan, als je eenmaal hebt getekend, confronteren ze je met ondermaatse service en tenslotte wentelen ze de extra kosten op je af.’

Willens en wetens, want ze wisten van tevoren natuurlijk dat ze het energieverbruik veel te laag hadden ingeschat. Ze hadden in het contract in eufemistisch taalgebruik verstopt dat bij tien procent meer servicekosten de huurders daarvoor aangeslagen zouden worden.’

Uiteraard. Anders hadden ze jullie nooit naar binnen kunnen smokkelen.’

Ik heb met heel wat bedrijven, ondernemers en vastgoedjongens te maken gehad, maar deze club spant de kroon in ondermaats presteren. Goed ondernemerschap betekent eerlijk ondernemen en tevreden klanten, maar ik kan me niet herinneren van mijn medehuurders ooit één positief geluid over ze te hebben gehoord.’

Je was te goed van vertrouwen. En zij zijn groot en machtig, en jij bent klein en kwetsbaar. Dat soort lieden denkt zich dan van alles te kunnen permitteren.’

Ik heb het nagerekend. Achteraf was ik in mijn oude kantoor aanzienlijk goedkoper uit geweest. Ik zou ook niet in de kou en geen dag zonder internet gezeten hebben.’

Je laat het er uiteraard niet bij zitten.’

We hebben geprotesteerd, uiteraard, ik heb ze namens de huurders begin 2015 een brief op poten gestuurd, maar naar het resultaat kun je wel gissen.’

Je hebt geen poot om op te staan. Betalen zul je.’

De toestand heeft me meer dan twee jaar na mijn vertrek nóg veel tijd en energie, frustraties én geld gekost. Ik heb er gewoon geen woorden voor.’

Dat laatste valt tot dusver wel mee. Waarom ben je er evengoed nog zolang gebleven?’

‘Op mijn verdieping zat, ieder in zijn eigen ruimte, een mooie groep mensen bij elkaar. Iedereen was creatief op zijn eigen manier. Dat schept toch een band.’

En nu?’

Wat denk je?’

(17 november 2016)

Schoorsteenpiet

Kan ik je een puntje speculaasappeltaart offreren?’

Heb je iets te vieren?’

Wat denk je. De sinterklaastijd komt eraan.’

Ik heb het idee dat Sinterklaas al het hele jaar in het land is.’

Met die discussie over de schoorsteenpieten houd ik me niet bezig. Ik ben pietmoe. Dus begin er ook maar niet over.’

Ik begrijp veel mensen niet, want áls ik een jeugdtrauma zou hebben, is dat de schuld van die enge Piet.’

Kom op zeg. Zo’n onschuldig kinderfeest. Zo’n traditie moet je koesteren. Daar zouden wij juist trots op moeten zijn.’

Ik weet zo net niet of je trots kunt zijn op een traditie waar andere landen vol ongeloof en onbegrip naar kijken en waarvan een VN-mensenrechtencommissie zegt dat zij racistische kenmerken in zich draagt. Erg beschaafd en modern komt dat niet over. Van gidsland zijn we in een paar decennia een naar binnen gekeerd volkje geworden.’

Ik heb alleen maar warme herinneringen aan het sinterklaasfeest.’

Als kind haatte ik die man. Voor Sinterklaas had ik ontzag, voor Zwarte Piet was ik doodsbang, en niet alleen rond 5 december. Niet omdat hij zwart was. Ik kan me niet herinneren dat ik daar ooit een punt van maakte. Ik zag het niet of was me er niet van bewust. Ik was bang voor hem omdat hij akelige geluiden maakte, hij praatte met een vreemde, onheilspellende stem, hij sprong en hij danste op momenten dat er niks te dansen of te springen viel. Menig kind barstte in huilen uit als hij te dichtbij kwam. Het ergste was dat die man je er elk moment ongenadig met de roe van langs kon geven of in de zak stoppen. Ons werd verteld dat hij pas in Spanje de zak opende en je daar op water en brood zette. Het hele jaar door werd trouwens met zwarte Piet en zijn zak gedreigd als je stout of ongehoorzaam was. Ja, als kind had ik de pest aan die gast.’

Maar dat hield je uiteraard wel voor je. Wil je echt geen stukje?’

Des te onbegrijpelijker dat er horden zijn die hem door dik en dun blijven steunen, alsof je een crimineel verdedigt, alsof je van iemand een selfie maakt of een handtekening vraagt terwijl je weet dat hij niet deugt.’

Wat zul je razend op je ouwelui geweest zijn toen je eenmaal van je geloof viel.’

Helemaal niet. Geen moment. Ik verweet mijn ouders niks. Ze wisten toen niet beter.’

Zoals het in de jaren zestig was, is het allang niet meer. Langzaam is het feest van uiterlijk veranderd. Sinterklaas is een wijze, zachtmoedige oude baas. Zijn pieten zijn nu grappige werknemers.’

Toen ik gortig was – West-Fries voor wie niet meer in het sinterklaasverhaal gelooft – was piet in mijn ogen al een sneue figuur. Dus je begrijpt dat ik weinig begrip kan opbrengen voor wie over deze achterhaalde figuur praat als over een vriendelijke reus of een goochelaar op een kinderfeest.’

Toch kan ik me niet voorstellen dat je het niet fijn vond om cadeautjes te krijgen. Het is anders heel lekkere speculaasappeltaart.’

Zeker, het was een spannende tijd in ons grote gezin. Soms ronduit geestig. Ik herinner me een zwarte piet die op een gure winteravond op de deur van onze huiskamer stond te bonzen. De deur piepte open, wij hielden de adem in. Er kwam een zwarte handschoen uit een pofmouw tevoorschijn die een handje pepernoten naar binnen wierp. Wij stortten ons op het strooigoed. De deur woei open en daar stond ineens zwarte piet, een nogal weelderig, voluptueus type. Wij verstijfden van schrik, de rode pietenmond ging open, er volgden enkele onsamenhangende klanken. Plotseling schoot het bovengebit van de knecht de kamer in.’

En toen?’

Niets. Mijn moeder raapte het gebit op, stopte het in de zak van haar schort en haastte zich de deur te sluiten. Ze bleef daar als een cipier staan tot ze zeker wist dat Piet vertrokken was. Opvallend was wel dat de buurvrouw van enkele huizen verderop dagenlang met een tandeloze mond rondliep. Maar goed, als kind wil je die link niet leggen.’

Met je eigen kinderen vierde je anders gewoon elk jaar sinterklaasfeest.’

Dat waren fantastische weken. Het feest prikkelde hun fantasie. Zwarte Piet was van boeman in een grappige onnozelaar veranderd. Mijn kinderen maakten er theater van. De een verkleedde zich als de goedheilig man, de ander was piet, met of zonder een veeg schmink, dat maakte niet uit.’

Dus je bent fan van de traditie.’

Tradities komen, tradities gaan, zoals beroepen komen en gaan. De kolenboer zit nu op kantoor. De schoorsteenveger onderhoudt je cv-ketel. De modderbaggeraar is belastinginspecteur. Dat is niet zozeer vooruitgang, dat is de tijd van nu.’

Velen zien dat anders. Sinterklaas is van ons, je moet het feest niet vermoorden. Piet moet je geleidelijk aan veranderen. Wil je echt geen puntje?’

Kinderen hebben een ongebreidelde fantasie. Je zou wensen dat volwassenen een beetje van die verbeelding bewaard hadden. Ik herinner me een onderwijzeres voor een klas kinderen. Zij vertelde een spannend verhaal en terwijl de kinderen aan haar lippen hingen, kleedde zij zich om tot Sinterklaas. Toen het verhaal uit was, wisten de kinderen niet beter dan dat Sinterklaas voor de klas stond.’

Dus jij vindt de schoorsteenpiet nog niet ver genoeg gaan?’

Zijn er nog huizen met ouderwetse schoorstenen?’

Je kunt niet op alle slakken zout leggen. Roetvegen is een begin. Welk puntje wil je?’

Je hebt gelijk. Er valt altijd wel iets te vieren. Doe mij maar het grootste stuk.’

(7 november 2016)

Broeders

‘Wel eens gehoord van de Noorse broeders?’

‘Het doet mij denken aan een of ander grootmoeders recept, zoals jan-in-de-zak met veel stroop maar dan op z’n Noors. Of aan de Hoornse broeder – kan ik je overigens van harte aanbevelen. Smaakt heerlijk bij de koffie.’

‘Het is een sektarisch genootschap dat zich als de enige ware christenen beschouwt en zich inlaat met schimmige, zo niet duistere praktijken. De kleine Nederlandse tak schijnt behoorlijk vermolmd te zijn.’

‘De naam roept bij mij eerder associaties op aan een gemoedelijke geestelijke orde van monniken in bruine pijen en met tonsuren, die zich in een boshut aan een diepe fjord, waar het landschap nog ongerept is en het geloof zuiver, vroom wijden aan Gods werk op aarde.’

‘Ik zou er maar niet zo lichtzinnig over doen. Op dat illustere gezelschap valt nu wel het licht, maar anders dan de broeders en zusters vermoedelijk zouden wensen, want zo romantisch en onschuldig zijn hun praktijken niet.’

‘Sektes zijn zo oud als de mensheid zelf. Ieder zijn geloof of bijgeloof of geestelijke aberratie. Zolang dat gebeurt in de beslotenheid van de eigen groep en men daar anderen niet mee lastig valt, is er geen vuiltje aan de lucht.’

‘Hier stinkt de zaak juist aan alle kanten. Heb je er echt niets over meegekregen?’

‘Ik heb alleen de koppen gesneld.’

‘De meest beknopte versie. Daar houden de heren van de club zelf ook van. Alles moet zo beknopt mogelijk naar buiten, zoals de jaarcijfers, want stel je voor dat de buitenwacht onraad bespeurt. Dat de lieden de hand lichten aan belastingregels schijnt eerder regel dan uitzondering te zijn, maar dat ze zich ernstig schuldig maken aan kinderarbeid onder het mom van Gods zegen terwijl de leiders of kopstukken de poet daarvan in eigen zak steken of doorsluizen naar het vorstelijke optrekje van de opper Viking in Noorwegen, is schaamteloos en pervers.’

‘Het is oude wijn in nieuwe zakken. Er duikt om de zoveel tijd wel weer ergens een duister genootschap op dat een loopje neemt met de wet omdat het zich onder Gods zegen boven het dwalende gepeupel verheven voelt. Dat alle geboden en verboden aan zijn laars lapt en tegelijk pretendeert het ware geloof uit te dragen. Wat in de islam gebeurt, gebeurt in het christendom en vice versa. Uit naam van God wordt veel onheil gesticht. Dat is, opnieuw, geen nieuws.’

‘Je doet er wel erg luchtig over. Ze misbruiken kinderen, ze hersenspoelen goedgelovige mensen. Ontduiken de belasting en spekken de eigen bankrekening over de ruggen van onschuldigen. Het maakt mij razend. Ik zou ze liefst hoogstpersoonlijk aan hun haren voor het gerecht slepen.’

‘Wat zou jij je druk maken? Er zijn altijd lieden die zichzelf op het schild hijsen en zich van alles verbeelden. Als je nooit wordt gecorrigeerd, kan een scheef zelfbeeld ontstaan. Een ernstig gebrek aan zelfreflectie kan desastreuze vormen aannemen. Daar hoef je geen geschiedenis of psychologie voor gestudeerd te hebben.’

‘Ik maak me niet druk om de volwassenen, het zijn de kinderen die hier misbruikt worden. Zij hebben hun ouders of voogden niet zelf uitgekozen.’

‘Deze storm waait ook wel over. En de boel moet eerst nog maar bewezen.’

‘De bewijzen in de NRC stapelen zich op. Nee, mij is alles duidelijk.’

‘En als deze sekte in haar eigen zwaard valt, duikt elders wel weer een nieuwe op. Zolang mensen houvast in het geloof zoeken of niet vertrouwen op eigen kompas en het ook elders schort aan deugdelijke navigatie, zal de behoefte blijven bestaan aan types die de weg wijzen, ook al is de kans levensgroot dat je verkeerde kant wordt opgestuurd.’

‘Fijn, zo’n inzicht. Daar kunnen we weer even mee vooruit.’

‘Het is maar een mening. Genoeg gekletst. Aan het werk. Let liever op je cappuccino. Straks is ie koud.’

‘Dat is wel het laatste wat ik die broeders gun.’

(4 november, 2016)

Au of ou

Volg jij de discussie over Maurice de Hond een beetje?’

De opiniepeiler of de wankele pijler?’

Heel gevat.’

Om de zoveel tijd klaagt er weer iemand die vindt dat de spelling te moeilijk is. Dat zijn meestal niet de taalvirtuozen.’

Hij heeft natuurlijk wél gelijk. Onze spelling ís veel te moeilijk. Ken jij iemand die foutloos kan spellen?’

Iedereen struikelt wel eens over een weinig gebruikt woord of een leenwoord. Maar dat is niet de kern van de zaak.’

Hoor eens, niet alleen Maurice en zijn 7-jarige dochter hebben moeite met de spelling in het algemeen en met die van woorden met de medeklinkers ei en ij, en ou en au in het bijzonder. Schrijf je nou rouw of rauw?’

Bij diep verdriet ben je in de rouw, met o u. Als je een rauw ei eet, is hij niet gekookt. Dan schrijf je rauw met a u. Simpel, toch?’

Een kind doet de was… Was het maar zo simpel!’

Een oude vriend, een leraar Nederlands nota bene, viel mij jaren en jaren geleden al lastig met zijn smeekbedes om de spelling te vereenvoudigen. Zijn leerlingen bakten er niks van. Er móest iets veranderen, want hij was alleen maar bezig met corrigeren. Elk dictee gaf hij rood van de strepen terug. Het was een bloedbad. De oplossing was volgens hem spellen zoals je praat, een fonetisch schrift, zonder dat hij zich realiseerde dat als iedereen zijn eigen taaltje bakt niemand elkaar op den duur nog verstaat. Weg communicatie.’

Het klinkt mij helemaal niet onredelijk in de oren.’

Regels zijn uitgevonden om het verkeer in goede banen te leiden en te voorkomen dat de gebruikers lijden onder de chaos die anders zou ontstaan. Dat geldt ook voor onze taal. Bovendien ontlenen taalgebruikers juist een zeker genoegen aan alle mogelijkheden en onmogelijkheden van de taal.’

Je moet die arme kinderen de liefde voor de taal bijbrengen. Door spelling en grammatica krijgen ze er alleen maar een afkeer van.’

Arme kinderen? Mijn kinderen, inmiddels volwassen, schrijven en spellen voortreffelijk. Ik heb voor jonge ouders één advies: begin bijtijds met voorlezen, laat ze zelf veel en hardop voorlezen, of dat nu van een papieren boek is of van een tablet. Kinderen houden van verhalen. Het prikkelt hun fantasie en nieuwsgierigheid. Weinig is fantastischer dan de kinderlijke verbeelding. Laat ze zelf ontdekken hoe rijk onze taal is en hoe vernuftig de spelling, dan zal ook meneer De Hond ontdekken dat zijn dochter zich op een dag niet meer verslikt in de ei of de ij en in de au of de ou. Wie goed luistert, hoort trouwens nog steeds het verschil. En alleen au! doet pijn.’

Jij gaat uit van kinderen met taalgevoel. Niet alle kinderen hebben dat.’

Nee, kinderen hebben allemaal verschillende talenten, helemaal mee eens, maar je gaat links of rechts toch ook niet afschaffen omdat er mensen zijn die deze twee moeilijk uit elkaar kunnen houden?’

Dat is heel wat anders.’

Omdat sommige mensen het edele schaakspel niet onder de knie krijgen, ga je de spelregels ook niet veranderen.’

Je overdrijft.’

Er is niet over nagedacht. De Hond zit er helemaal naast. Dat zou trouwens niet voor het eerst zijn.’

Je doet hem nu echt tekort. Je zet hem weg als een halve analfabeet. Dat is niet fair. Hij kaart een wezenlijk probleem aan.’

We gaan naar school om te leren. We willen dat de mens steeds slimmer wordt, niet dommer. Bordewijk – wie kent hem nog – zei het al: de leraar moet niet op zijn hurken, de leerling moet klimmen. Het liefst steil omhoog, met e i. En – dat geldt voor veel, zo niet alles – hoe langer je oefent en hoe meer ervaring je hebt, des te groter de kans dat je een eigen stijl ontwikkelt. Ook dat geldt voor veel, zo niet alles.’

Denk om je bloeddruk, collega!’

De ei en de ij, de ou en de au geven, onder veel meer, jeu aan onze taal. Het is niet erg om daarin fouten te maken. Juist van je fouten leer je. Wie geen fouten maakt, zit met zijn armen over elkaar. Hoe vaker je met taal bezig bent des te groter wordt het plezier in het hanteren ervan en het spelen ermee.’

Je bent weer veel te fanatiek.’

Voor wie haar op waarde weet te schatten is onze taal een wonder van schoonheid. Daar moet je héél zuinig op zijn. Dát zou de kleine Hond van haar vader moeten horen in plaats van te mokken en in het klaaghok mee te huilen over de moeilijkheidsgraad. Hij moet zijn kind iets aanreiken in plaats van iets afnemen.’

Jij hebt makkelijk praten.’

Complexe zaken kennen geen simpele oplossingen. Je kunt regels pas veranderen als je ze beheerst. Dat geldt voor veel, zo niet alles.’

Ach, jij met je taal. Over een kwart eeuw spreekt iedereen hier toch Engels.’

Een koeterwaalse variant ervan, bedoel je.’

Weer zo denigrerend!’

Niets bepaalt de identiteit van een volk of land meer dan zijn eigen taal.’

Misschien moeten we er maar een referendum over houden.’

Dan kun je de Nederlandse taal net zo goed meteen afschaffen, met het land en zijn volk erbij.’

(3 november 2016)

De ontsnappingskunstenaar

Begrijp jij die Amerikanen nog?’

Welke Amerikanen? Je hebt er zoveel.’

De dwazen die blind achter Trump lopen!’

Ik weet niet of ze blind en verdwaasd zijn.’

Je wilt toch niet beweren dat dat redelijke mensen zijn?’

Ik ben ervan overtuigd dat er veel aardige en weldenkende mensen tussen de trumpianen zitten, sterker, ik denk dat er heel veel aardige en weldenkende mensen onder de Amerikanen zitten die op 8 november van plan zijn om op hem te gaan stemmen. Als je geen werk hebt, als je situatie hopeloos is, als je toekomstperspectieven somber zijn, als je totaal geen geloof meer hebt in de politiek of het systeem, ja, dan kan ik me voorstellen dat je je vastklampt aan de figuur die zich ontpopt als jouw spreekbuis. Als laatste hoop in bange dagen.’

Dan geef je je stem toch nog niet aan een dwaas en een blaaskaak van wie niets goeds te verwachten valt? Aan een omhooggevallen vastgoedbaas?’

Niet iedereen schopt het tot Amerikaanse presidentskandidaat, al is een goed gevulde portemonnee daar onontbeerlijk. Trump is op zijn minst een uitgekookte vent die heel slim de media naar zijn hand zet. Ze eten uit zijn hand. Zelfs nu de meeste zich zogenaamd tegen hem gekant hebben.’

Hij is een heethoofd, een seksist, een racist, een narcist, een belastingontduiker en zo kan ik nog wel een poosje doorgaan.’

Hij is een showman. Een entertainer. Hij heeft ons het afgelopen jaar veel enerverende momenten gegeven. Je moet toch toegeven dat het overal waar die gast als een Jehova’s getuige de voet tussen de deur zet nooit saai is.’

Voor die man bestaat er maar één wezen dat ertoe doet en dat is Donald J. Trump. Die kerel beschimpt en beledigt Jan en alleman. Het is omdat God zich nog niet heeft geroerd in de campagne, anders zou Trump hem vast allang beschimpt en beledigd hebben. Die kerel is in alles de overtreffende trap.’

Hij is ongrijpbaar. Net een stuk zeep. Als je denkt dat je ‘m te pakken hebt, ontglipt ie je weer. Hij is een ontsnappingskunstenaar.’

Veel Amerikanen zien in hem een soort verlosser en willen maar niet snappen dat hij ze alleen maar dieper in de put zal duwen. En niet alleen zijn aanhangers. Trump zal er als president niets van bakken. Ook hij zal op het vastgelopen Amerikaanse politieke systeem stuiten. Ik voorspel dat zijn struikelpartijen en scheldpartijen het nieuws zullen blijven beheersen. Wie hem voor de voeten loopt in binnen- of buitenland zal hij schofferen en beledigen. Hij is gedoemd om ten onder te gaan, maar in zijn val zal hij alles en iedereen met zich meeslepen.’

Je schetst een apocalyptisch scenario. Lijkt me een tikje overdreven. Zoals elke storm zal ook deze overwaaien. Het zijn trouwens ook niet ónze verkiezingen. Die gaan doorgaans trouwens aanzienlijk rimpellozer voorbij.’

Je moet ziende blind zijn. Wilders, Trump, Le Pen, Poetin, Erdogan, Duderte, ze tappen allemaal uit hetzelfde vaatje. Meer zou ik niet hoeven zeggen. Hun gedrag en hun beslissingen raken ons op de een of andere manier allemaal.’

Het is een illuster gezelschap, helemaal mee eens, de wereldvrede zullen ze niet meteen dichterbij brengen, maar je moet die lieden niet al te serieus nemen. Dat nemen ze zichzelf al meer dan genoeg. Al gun je onze nepparlementariër naar mijn idee iets te veel eer.’

Ze zijn rampzalig, een voor een. Klimaatverandering, zegt Leonardo di Caprio in zijn onheilspellende documentaire Before the flood, zou de belangrijkste kwestie van dit moment moeten zijn. De opwarming van de aarde gaat met het jaar sneller, extreem weer slaat wereldwijd onbarmhartig toe, maar bij het uitspreken van de namen van die zogenaamde leiders lopen de koude rillingen me over de rug. Ik vraag me af wie of wat een grotere bedreiging voor de toekomst van onze kinderen en kindskinderen is.’

Ik vertrouw op het gezonde verstand van de Amerikaanse kiezers.’

Dat zei je van de Britten ook. Als woede en angst regeren moet je overal rekening mee houden.’

De oprispingen van de onderbuik stop je niet met een maagzuurremmer. Soms is het beter om de ziekte of de zieke uit te laten razen. Knapt ie van op.’

Jij bent een ongeneeslijke optimist.’

Dat is waar. Als zoveel bloemen bloeien, moet je niet alleen kijken naar het onkruid. Wil jij nog koffie?’

Ik heb nog van alles te doen, maar ik denk dat ik nu aan iets pittigers toe ben.’

(2 november 2016)

Bob Dylan

Bob Dylan accepteert nu tóch de Nobelprijs voor de Literatuur, lees ik.’

Was er dan sprake van dat hij dat niet zou doen?’

Hij liet wekenlang niets van zich horen. Koffie?’

Lekker. Espresso. Extra sterk graag. Hij was sprakeloos, tenminste, dat schijnt hij gezegd te hebben. En ja, dan is het sowieso lastig. Hij had het Nobelcomité door de telefoon een van zijn liedjes kunnen toezingen, maar dat vond hij zelf misschien ook een beetje raar. Hoewel, Ballad of a thin man zou wel toepasselijk zijn geweest.

Because something is happening here

But you don’t know what it is

Do you, Mister Jones?’

Ja, bedankt. Je hebt je punt gemaakt. Zijn zwijgzaamheid vond ik anders behoorlijk arrogant, zo niet blasé. Alsof die kerel zich denkt alles te kunnen permitteren.’

Dylan is Dylan. Hij laat zich door niemand de wet voorschrijven.’

Hij is een beetje rare man. Afstandelijk. Bij plechtigheden kijkt hij als een oorwurm.’

Hij wekt in dure gezelschappen inderdaad de indruk dat hij liefst hard weg zou willen rennen. Zijn habitat is tenslotte de muziek, de bühne, spelen, liedjes maken, of schilderen, tekenen, sculpturen maken. Ik ben een danser en een muzikant, zei hij ooit, uiteraard niet zonder ironie, maar het is wel de kern van alles wat hij doet. Stilstand bestaat niet. Het moet stromen. Hij is altijd de jongen gebleven die wil spelen. Hij toert niet voor niks op zijn 75ste nog altijd de wereld rond met zijn Never Ending Tour, de naam zegt het al, de man blijft spelen tot hij erbij neervalt. De ware artiest. En toevallig is hij ook nog eens buitengewoon getalenteerd. Hij heeft ons de mooiste popmuziek nagelaten, gezet op de mooiste, bloemrijkste en niet zelden meest fantastische, absurdistische en onnavolgbare teksten. Van geslepen liefdesliedjes als Love minus zero/No limit, Sad-eyed lady of the Lowlands en If you see her, say hello tot epische verhalen als Hurricane en Tempest, soms van meer dan duizend woorden lengte, liedjes met de inhoud van een fijnzinnige novelle of de intensiteit van een volmaakt gedicht of een groteske vertelling met de kracht van De Grote Amerikaanse Roman.’

Zo praat een echte fan.’

Ik noem mijzelf liever een bewonderaar.’

Ik zie geen verschil.’

Een fan is een blinde volger. Een bewonderaar permitteert zich ook kritiek.’

Dus als hij een moderne Homerus wordt genoemd, vind jij dat ook overdreven?’

Hij werkt in dezelfde traditie, als een Minstrel Boy. Hij heeft alle muziekgenres in zich opgezogen, hij is belezen en hij kijkt wel eens om zich heen. Hij heeft zich van alles eigen gemaakt en daar is iets unieks uit voortgekomen. Ik denk dat Homerus de hoed voor hem zou lichten. Shakespeare zou hem instemmend toeknikken. Hemingway en Dylan zouden samen gaan vissen en op de motorfiets door de midwest scheuren.’

Ik hoor alleen maar positieve dingen. Hij schijnt anders heel akelige trekjes te hebben.’

Wat ik van hem weet, heb ik van horen zeggen of ergens gelezen. Hij schijnt zijn ex-geliefde en maatje Joan Baez ooit lelijk behandeld te hebben, maar in zijn autobiografische Chronicles, die leesbaarder is dan alle biografieën en dure studies over hem bij elkaar, schrijft hij heel warm over haar en zij spreekt nu nog vol lof over hem.’

Hij heeft toch ook rommel geschreven?’

Hij heeft voor zijn doen ondermaatse nummers geschreven, beslist, je moet ze met een lichtje zoeken, maar ze bestaan, er waren tijdelijke inzinkingen eind jaren zestig, begin jaren zeventig en begin jaren negentig, maar zelfs het minste van Dylan klinkt in mijn oren beter dan het beste van menig ander bekende muzikant.’

Hij gooit er op concerten soms met de pet naar.’

Hij zingt en neuzelt geregeld onverstaanbaar. Je begrijpt met veel pijn en moeite op het eind pas welk nummer hij speelt.’

Zijn geneuzel is soms niet om aan te horen.’

Zingen is meer dan alleen een goede stem. Een doorleefde stem met rafeltjes heeft niet zelden meer zeggingskracht dan een zuivere, gepolijste stem. Dylans stem is uit duizenden herkenbaar en door de jaren heen van aard veranderd. De stem die Blowin’ in the wind en It’s all right, ma (I’m only bleeding) zingt is een heel andere dan die van Like a rolling stone, Tombstone blues, Positively 4th Street en Forever young, en de stem van Tangled up in blue en Idiot wind is een heel andere dan die van Jokerman en Blind Willie McTell, om maar te zwijgen over die van Highlands, High water, Nettie Moore en Tin angel. Er wordt wel eens badinerend gedaan over zijn kraaienstem in zijn nadagen, maar ik hoor dan wel een begaafde kraai. Ik kan er uren achter elkaar naar luisteren en dan plak ik er nog met plezier een uurtje aan vast.’

Maar toch: weer geen Philip Roth. Ik dacht dat jij een liefhebber van zijn boeken was. Die man kan het als Amerikaan nu wel helemaal vergeten. Wat zal die kerel de pee inhebben. En ook grijpt die Japanner er weer naast, god, hoe heet hij ook weer, ik verslik me steeds in zijn naam…’

Haruki Murakami.’

Ja, die, maar goed, ik kan mij de verbijstering van schrijvers die zuur reageerden op Dylans uitverkiezing wel voorstellen.’

Ik heb me erover verbaasd. Weldenkende mensen zeggen de domste dingen. Geef mij dan maar zijn collega Leonard Cohen, die de toekenning verdiend noemde en daarop zei: Het is alsof je een medaille aan de Mount Everest geeft omdat het de hoogste berg is. Een genereuzer compliment kun je nauwelijks krijgen. Maar controverse hoort bij Dylan. Het zou pas zorgelijk zijn als hij die niet opriep.’

(1 november 2016)

Rouwbeklag

Heb je nog iets van het rouwbeklag in Thailand meegekregen? Ze trekken daar rustig een jaar uit om te treuren bij het verscheiden van hun geliefde vorst. Koffie?’

Dat is belachelijk lang. Nee, doe mij maar thee.’

Wij houden het liever bij een paar dagen en dan wordt van ons verwacht dat je, groot verdriet of niet, na een paar weken weer de oude bent en op het werk niet teveel over je pijn of verdriet klaagt, want het leven gaat door. Je zet de tijd niet stil. Wat dat betreft doen ze het in Thailand beter, nu ja, anders, tenminste bij hun koning.’

De manier waarop ze daar massaal rouwen, neemt hysterische vormen aan.’

De mens is een hysterisch wezen. De ene keer uit hij dat krijsend en gillend, kijk maar de uitzinnige fans van pop- of filmsterren. De andere keer doet hij dat beheerst en ingetogen, zoals bij de dood van een geliefde koning.’

Het lijkt op gedresseerd rouwbeklag.’

De mens is een getemd dier en tegelijk een sociaal wezen dat zich aanpast aan de groep. Anders zou hij verstoten worden. Zodra hij om welke reden dan ook de kooi verlaat, of ontsnapt, kan hij vreemde bokkensprongen maken. Als in een menigte iemand schreeuwt, van schrik, angst of woede, nemen anderen dat gemakkelijk over. Bij rouwbeklag zie je eenzelfde reflex. Zodra de een begint te huilen, krijgt de ander het te kwaad. Als iemand naast me gaapt, ben ik ook verkocht.’

Ik weet niet of het zo simpel ligt. Aan volksverdriet moet meer ten grondslag liggen.’

Beroemde of bekende mensen die sterven, kunnen een sterke emotie oproepen. Ze herinneren ons, misschien nog meer dan de dood van een naaste, aan onze eigen sterfelijkheid. Het herinnert ons eraan dat ook degenen van wie we ons moeilijk kunnen voorstellen dat ze er ooit niet meer zullen zijn op een dag zullen sterven. Als zij vertrekken, komt er een einde aan een tijdperk.’

Dat verklaart nog niet dat massale volksverdriet. Wij vinden dat toch raar. Onvoorstelbaar dat wij zo zouden rouwen om een gestorven lid van de koninklijke familie.’

Bij koninklijke begrafenissen, zoals bij die van prinses Juliana en ook bij Bernard, zag ik huilende mensen. Bij de dood van prins Claus was het verdriet nóg groter.’

Maar die was dan ook zéér geliefd.’

Wat we van hem wisten en zagen, was voldoende om hem geliefd te maken. Ik weet niet of dat voor de Thaise vorst ook gold, die bleef onaanraakbaar. De mythe van de haast godgelijke koning hebben ze daar meer dan een halve eeuw in stand weten te houden. Als iemand een leven lang in je buurt was, al was het maar uit naam of op een portret, en je weet van kinds af aan niet beter dan dat zo iemand bijzonder is, is het zeker in dat soort culturen moeilijk, zo niet onmogelijk, om niet mee te doen, laat staan om daar kritiek op te hebben of openlijk afstand van te nemen.’

Het is eng, zulk massaal rouwvertoon.’

Het volk is misschien verweesd, maar het is te gemakkelijk om een land van zeventig miljoen zielen als verdwaasd weg te zetten. Al zullen er beslist lieden van de junta zijn die misbruik van de situatie maken.’

Het blijft beangstigend. Je zou amper nog naar Thailand op vakantie durven. Eén kritische noot en je zit daar de rest van je leven weg te kwijnen.’

Lijkt me een tikje overdreven. Goed mogelijk dat zij onze manier van leven op sommige punten beangstigend vinden. Kan ik je een lange vinger offreren?’

Toe maar. Jij pakt uit! Heb je iets te vieren?’

Je moet af en toe de vinger opsteken als je iets op het hart hebt.’

Ik heb geen vragen. Ik zal hem in mijn thee soppen.’

(31 oktober 2016)

Bij de koffieautomaat 7

Heb me weer mateloos geërgerd. Het gaat maar door, hij is nog niet eens in het land of de halve natie vliegt elkaar weer in de haren. Zelfs het buitenland bemoeit zich ermee. Het moet niet erger worden.’

Ik begrijp dat je het over de zogenaamde discussie over Zwarte Piet hebt.’

Je gaat me toch niet beweren dat je het niet gevolgd heb?’

Niet of nauwelijks, eerlijk gezegd boeit het me totaal niet. Het is elk jaar hetzelfde, het is zo’n ritueel waarbij je bij voorbaat de hand voor de mond houdt tegen een opkomende geeuw. Het is een nationale sport geworden. We leven in een land dat van hype naar hype hopt, en zelden levert het iets vruchtbaars op. Ook deze discussie zal straks weer doodbloeden zonder een bevredigende uitkomst.’

Kom op, jij hebt altijd meteen je mening klaar. Je gaat toch niet beweren dat de hele discussie je koud laat?’

Daar komt het, ben ik bang, wel een beetje op neer.’

Het speelt, je kunt er niet omheen. Het is een cultureel erfgoed, daar moet je zuinig op zijn.’

Helemaal mee eens, maar ook tradities verwateren, verdwijnen of moeten met hun tijd mee.’

Wat wil je daarmee zeggen? Ze moeten met hun poten van Piet afblijven!’

Helemaal mee eens, maar Piet is allang niet meer de knecht die hij in mijn jeugd was. Hij komt niet meer door de schoorsteen, hij neemt je niet meer mee in de zak, hij praat niet krom en kreupel, hij is geen stoethaspel en stuntelaar meer en de kinderen hoeven niet meer bang voor hem te zijn zoals wij dat waren. Mijn kinderen zagen al een heel andere Piet dan wij, een heel andere Sinterklaas trouwens ook.’

Kan wel zijn, maar dat betekent niet dat we ons door anderen de les hoeven laten lezen. Piet is Piet, hij is nu eenmaal zwart, punt.’

Dat is hij gemaakt in een tijd, we hebben het over de negentiende eeuw, toen racisme heel gewoon was. Dit zijn andere tijden, een andere samenleving, verschillende culturen en achtergronden, andere invloeden, andere gebruiken, een andere kijk op de zaak. Daar kun je niet omheen. Tenzij je liever de andere kant opkijkt. Maar toegegeven, aan struisvogelpolitiek in dit land niet te weinig.’

Het is een heel onschuldig feest. Zijn wíj er soms racistisch door geworden? Dat fanatisme, daar teken ik ernstig bezwaar tegen, en dan bemoeit de VN zich er ook nog eens mee, alsof ze niets beters te doen hebben.’

Vast, maar de VN bestaat niet alleen om brandhaarden te blussen.’

Ik proef in jouw woorden een hang naar verandering. Wat is er mis met Zwarte Piet? Je wilt toch niet af van ons prachtige kinderfeest?’

Nee, hoewel wij het thuis allang niet meer vieren, anders dan vroeger, toen de kinderen klein waren. Het leven stond anderhalve maand zo’n beetje in het teken van de goedheilig man. Maar waarom zou je het feest niet aanpassen aan deze tijd, daar is toch niks mee? Met lieden die geen verandering willen of het feest liefst zouden willen afschaffen, is een discussie vruchteloos. De hardliners met hun verbaal geweld zijn net als politieke of religieuze extremisten. Geen verstandig woord mee te wisselen. Neemt niet weg dat Piet best wat meer kleurtjes kan gebruiken.’

Alsjeblieft zeg! Geen verwijfde roze Pieten! Jij bent ook al zo’n compromissenzoeker en weet je wat de ellende van compromissen is? De boel verwatert en niemand herkent nog het oorspronkelijke idee erachter. Nee, het is een onzalig idee.’

Pieten zijn man of vrouw, kind of volwassen, dat is al jaren zo, en laat ze zwart, blank, rood, groen, geel, blauw, en alles ertussenin zijn, een streepje hier, een streepje daar, je kunt van alles bedenken zonder in stereotypen te vervallen. Koffie?’

Vlees noch vis, smaak noch kraak. Doe mij maar zwart.’

Denk er eens over. Ik drink ‘m vandaag met heel veel melk.’

 

Oktober, 2013

Bij de koffieautomaat (6)

Heb je het politieke vuurwerk nog een beetje gevolgd?

Vuurwerk? Je bedoelt de zogenaamde algemene beschouwingen die de deplorabele staat van onze parlementaire democratie anno 2013 feilloos blootleggen?’

Wilders was weer ouderwets op dreef.’

Zeker, zeker, het is stuitend om telkens weer te moeten zien hoe die man alle elementaire fatsoensregels aan zijn laars lapt, collega’s schoffeert zonder op de vingers te worden getikt, zelfs niet door de kamervoorzitter, en daar ook nog eens mee wegkomt.’

Een ochtendkrant riep hem uit tot de winnaar van het debat.’

Welk debat? Ik heb geen debat gezien of ik heb niet goed gekeken. Ik heb alleen maar iemand gezien die zich ternauwernood met beledigingen wist te redden, uiteraard ten koste van een ander. Over miezerigheid gesproken. En als een ochtendkrant hem tot winnaar uitroept van wat meer op een bokswedstrijd lijkt, waarin het alleen telt hoe snel je een tegenstander monddood in de touwen krijgt, dan is er iets mis met die verslaggevers of ze praten domweg hun lezers naar de mond. De mensen zijn steeds hoger opgeleid, het volk wordt steeds dommer.’

Je bent op dreef. Slecht geslapen? Problemen thuis?’

Ik heb gewoon de pest in. Niks bijzonders.’

Ik heb juist genoten! Ik kan enorm genieten van zo’n aanvaring tussen de ongenaakbare Wilders en kereltje Pechtold. Zo noemde Jan Blokker sr hem vroeger toch?’

Pechtold heeft gelijk. Jammer dat hij niet doorbeet. Wilders mag dan roepen dat bruinhemden en antisemieten bij hem aan het verkeerde adres zijn, de vraag is waarom hij zich dan openlijk inlaat met Marine Le Pen en met de Oostenrijkse neofascisten van Heinz-Christian Strache. Daarop geeft hij geen antwoord, hij geeft nóóit antwoord als hij wordt aangesproken. Hij begint meteen te schuimbekken en zich als een slachtoffer te gedragen. Weet je aan wie hij mij doet denken?’

Nee, alsjeblieft geen historische vergelijkingen die aan alle kanten mank gaan. Wilders is geen volksmenner en als het erop aan komt beslist geen beroerde kerel. Het is allemaal politiek theater voor de bühne.’

Salonpopulisme heet dat tegenwoordig. Mij doet hij denken aan het jongetje bij mij vroeger in de klas dat zodra je met een vinger naar hem wees meteen begon te jammeren dat wij, pestkoppen natuurlijk, altijd hém moesten hebben.’

Ik heb totaal iets anders gezien. Ik zag een politiek voorman die met achteloos gemak zijn opponenten de baas was, hij tikte ze als pluisjes van zijn schouders. Heb je Roemer zien schutteren en Buma zijn pijlen op de verkeerde zien richten? In de buurt van Wilders veranderen ze in angsthazen.’

Roemer was het dieptepunt, toegegeven. In plaats dat die man Wilders van repliek diende, zei hij dat het zijn stijl niet zou zijn, maar dat hij inhoudelijk, de PVV-motie tegen het kabinetsbeleid, steunde. En dat noemt zich de politiek leider van een actiepartij. Zodra er echt actie geboden is, strijken ze de vlag. Nee, dan Arie Slob. Een man naar mijn hart.’

Zal mij benieuwen hoe Samsom zich uit de zaak rond de vliegende Fyra gaat redden nu zelfs een Amerikaanse generaal zich over de JSF beklaagt.’

Die F35’s komen er, links- of rechtsom. Politici leren niet van de fouten van hun voorgangers. Vanwege hun kadaverdiscipline aan de fractie en hun carrière.’

Je bent wel erg zwart-wit vandaag. Koffie? Daar ben je vast heel erg aan toe.’

Geen melk. Zwart graag, en heel, heel sterk, zo sterk dat een theelepeltje erin overeind blijft staan.’

 

September, 26, 2013

Bij de koffieautomaat (5)

Heb je haar zien stralen, gisteravond?’

Wie bedoel je? Mutti Angela Merkel? Ja, geweldig, ook ik heb een traantje weggepinkt. Hadden wij maar iemand zoals zij, saai, grijs maar doortastend, op het juiste moment de juiste beslissing nemen. Een moederfiguur. Zo’n vrouw op wie je kunt bouwen. Maar nee hoor, hier roepen ze om een sterke leider als het even niet gaat. Als ze een beetje hun geschiedenislessen hadden gevolgd, voor zover ze nog geschiedenis in hun profiel hadden, hadden ze geweten dat sterke leiders zelden tot voorspoed leiden.’

Ik bedoel natuurlijk Donna Tartt. Onze mooie kleine vriendin van The secret history, hier beter bekend als De verborgen geschiedenis.’

Heb ik gemist.’

Ze kwam in de Amsterdamse Stadsschouwburg Het puttertje presenteren, haar nieuwe roman. Het echtpaar Kim van Kooten en Jacob Derwig las voor uit haar werk en gastheer Robbert Ammerlaan nam als directeur-uitgever van De Bezige Bij diep ontroerd afscheid van haar met de publicatie van Het puttertje, een wereldprimeur voor Nederland.’

De eerste recensie die ik las, was vernietigend.’

Sinds wanneer ga jij af op recensies? Ik trek me allang niks meer aan van ballen, sterretjes, vlaggen en vaandels. Zo vaak zag ik een matige film die hemelhoog was geprezen en nog vaker las ik een prachtboek dat zuinig was besproken.’

Je hebt gelijk. Je komt om in de meningen en meninkjes. En nog vaker worden boeken die ertoe doen over het hoofd gezien omdat voornamelijk de lezer die vlot vermaak wil bediend wordt. Stel je voor dat de vermoeide hersens in onze vrije tijd gekraakt moeten worden!’

Weet je wat de grote Amerikaanse schrijfster zei over haar boek waarop ze in totaal zo’n twintig jaar heeft zitten broeden? Door mijn onderzoek voor ‘Het puttertje’ weet ik nu hoe ik moet frauderen. Dat zei ze. Geweldig, niet? Ze was ook erg gevat. Toen de interviewer opmerkte dat haar roman wel weer erg dik was, antwoordde ze: Het boek is inderdaad dik. Goede observatie. Hilarisch, niet?’

Buitengewoon. Maar voorlopig ben ik nog niet door mijn zomerstapel heen. Tartt zal moeten wachten tot de kerst. Aan De verborgen geschiedenis kwam ik ook pas toe toen de hype allang was uitgewoed. Ik trof het boek al een maand na verschijning voor een habbekrats aan op de schappen bij mijn tweedehandsboekhandelaar.’

Ik kan niet wachten, zodra ik hier uit kantoor ben, schaf ik meteen een exemplaar aan. Goede of slechte recensies ten spijt.’

Ik kan niet wachten om de achtergronden te lezen over het frauderende neefje van de Diederik Stapel. Een universitaire onderzoekscommissie beticht oud-hoogleraar Mart Bax van de VU van fraude op grote schaal. Vergeleken met Bax schijnt Stapel een stuntelende beginneling te zijn geweest.’

Mijn god, niet weer…’

De hoogleraar politieke antropologie publiceerde volgens de onderzoekers verzonnen onderzoeksresultaten, zette niet-bestaande artikelen op zijn publicatielijst en pleegde valsheid in geschrifte in universitaire documenten.’

Hou op, ik kan het niet meer aanhoren…’

Bax schijnt serieus veldonderzoek te hebben gedaan naar de religieuze strijd in kleine dorpsgemeenschappen, onder meer in Brabant, Ierland en Herzegovina. Allemaal uit de duim gezogen.’

Ik word er tamelijk depri van, eerlijk gezegd.’

Ik weet niet waarom, maar ik moest daarbij meteen denken aan het Pak van Sjaalman, met verhandelingen en opstellen van allerhande aard, waarin Multatuli blijk geeft van zijn ongebreidelde verbeeldingskracht.’

Max Havelaar is een roman!’

Zeker, maar zoals bij Multatuli waarheid en verdichting door elkaar lopen omdat hij grootse literatuur schrijft, lijken bij sommige van onze wetenschappers tegenwoordig waarheid en verdichting door elkaar te lopen omdat ze, om zoveel mogelijk te kunnen scoren, volkomen de weg zijn kwijtgeraakt. Ik herinner me van het Pak van Sjaalman enkele gouden staaltjes, waarin alleen al de titels van de verhandelingen hele verhalen oproepen. ‘Over het verschil tussen de begrippen: Oneindige tijd en Eeuwigheid.’ ‘Over proteïne in de atmosferische lucht.’ ‘Over de klinkletters.’ ‘Over cellulaire gevangenissen.’ ‘Over de oude stellingen omtrent het: horror vacui.’ ‘Over de wenselijkheid der afschaffing van strafbepalingen op laster.’ ‘Over het perpetuum mobile, de cirkelkwadratuur en de wortel van wortelloze getallen.’ ‘Over de zwaarte van het licht.’ ‘Over de dubbele A en de Griekse ETA.’ ‘Over het bestaan van een onpersoonlijke God in de harten van de mensen.’ ‘Over de stijl.’ En zo kan ik nog uren doorgaan, ik heb meteen zin om Multatuli uit de kast te pakken. Donna Tartt kan heus nog wel even wachten.’

Je slaat door. Ik wil er niks meer over horen, we hebben hier met al die bezuinigingen al genoeg aan ons hoofd. Ik trek me vanavond terug met Donna en haar puttertje.’

Kon zelfs John de Mol je niet opvrolijken? Hij heeft in Los Angeles een Emmy Award gewonnen voor The Voice. Hij was weer even een kleine jongen toen Michael Douglas hem kwam feliciteren. Hij bloosde ervan.’

Ja, het kan niet op met de Molletjes. Ze zijn voor het fortuin geboren. Het verbaast me dat je niet meteen begint over die Colombiaanse schrijver die net is overleden, kom, hoe heet hij nou.’

Álvaro Mutis. Hij schreef over de omzwervingen van Maqroll el Gaviero. Geweldige boeken, over een man die de wereldzeeën bevaart en dankzij de literatuur en zijn belevenissen tot grote wijsheid komt. Zeer de moeite waard. Gabriel García Márquez noemde hem geloof ik een van de grootste Latijns-Amerikaanse auteurs van de vorige eeuw.’

Is Márquez niet ziek?’

Over ongebreidelde verbeelding gesproken! Ja, hij lijdt aan alzheimer, schijnt het. Ook de grootste geesten ontkomen niet aan het noodlot.’

Koffie?’

Ja, ik ben nu wel even toe aan een opkikkertje.’

 

September, 23, 2013 

Bij de koffieautomaat (4)

Het was me het weekje wel.’

Ik heb er niets van meegekregen. Wij fietsten anderhalve week langs de Donau, verstoken van het laatste nieuws en de waan van de dag. Heerlijk. En ik heb het geen seconde gemist.’

Je liegt het! Een nieuwsjunk als jij kan onmogelijk een dag zonder krant, laat staan een uur zonder het laatste nieuws.’

Ik ben blijkbaar afgekickt en het kostte me geen enkele moeite. Integendeel. Bovendien hadden we vrijwel nergens bereik en werden de kranten niet of te laat bezorgd. En oud nieuws is als beschimmeld brood.’

In welke afgelegen contreien heb je dan gefietst?’

Langs de Donau, van Passau naar Wenen.’

Waar de boel laatst is overstroomd?’

Niets van gemerkt. Het was een weldadige tocht. We fietsten soms urenlang, zonder een mens tegen te komen, door de overweldigende stilte langs de breed uitwaaierende, schitterend meanderende schönen blauen Donau, die overigens groen is. Onderweg bezochten we bezienswaardigheden, kerken, kloosters, paleizen, musea, maakten we steile klimmetjes naar ruïnes en slotburchten, je kent dat wel. Een aanrader, die tocht.’

Ik ben niet zo van de stilte. Ik hou meer van reuring. Zonder mensen om je heen besta je niet. En van de stilte kunnen we later nog genoeg genieten.’

We overnachtten in vlekjes als Schlögen, Ebersdorf, Ardagger Markt en Traismauer. Passau was overweldigend. In kamp Mauthausen, ergens halverwege, kropen de rillingen me over de rug. In Wenen waren we op familiebezoek. De enige grotere plaats onderweg was Linz.’

Is dat niet de stad waar Hitler en Eichmann ooit zijn schoolgegaan?’

Ooit was de lucht er hopeloos vervuild, klopt. De bruine adem van de nazi’s is lang blijven hangen. Nu is het er schoon en fris. Zeker toen wij er waren en ’s avonds door de stromende regen naar ons hotel moesten.’

We hadden hier ook regen, regen en regen.’

Verder heb ik niets gemist, begrijp ik.’

Gisteren Prinsjesdag! De participatiesamenleving!’

We zijn maandagavond teruggevlogen. Het was of we nooit waren weggeweest. Helaas.’

Je viel dus met je neus in de boter! Ik heb genoten. Van de kekke hoedjes, van WA die vorstelijk de Troonrede voorlas alsof hij elke avond niets anders doet, van Máxima die majesteitelijk naast hem zat, van de balkonscène, het geweldige Prinsjesdagdebat, de presidentiële Rutte bij Pauw & Witteman en…’

Ja ja, laat maar, ik heb het allemaal langs zien komen, zij het in vogelvlucht. Ik heb nu en dan een blik geworpen naar het debat en naar Rutte, het waren de vertrouwde riedels in gordiaanse knopen. Ze vertellen allemaal een eerlijk verhaal zonder erbij te zeggen dat ze een jaar geleden het tegenovergestelde eerlijke verhaal vertelden.’

Participatiesamenleving. Mooi woord. Proef het op je tong. Hoe verzin je het!’

In de welzijnswereld is participeren in de samenleving al zolang ingeburgerd dat je het daar nauwelijks nog hoort. Over originaliteit gesproken. Maar je hebt gelijk, het is een mooi eufemisme dat moet verhullen waar het de regering aan ontbreekt, visie, daadkracht en meer van dat soort clichés die ik niet meer kan aanhoren. Participatiesamenleving heet de nieuwe paraplu waaronder je alles kunt verhullen van waar het werkelijk om draait.’

Jammer dat jij je cynisme niet in de Donau hebt achtergelaten.’

Wat jij cynisme noemt, noem ik liever realisme of pragmatisme. Tussen haakjes, wat is er met de koffieautomaat gebeurd?’

Bezuiniging. Zoals ik al zei, het was me het weekje wel.’

 

September, 19, 2013

Bij de koffieautomaat (3)

Hij was op dreef, gisteravond.’

Wie bedoel je? Gareth Bale, de voetballer van 100 miljoen? Ik heb zijn mooiste goals bekeken. Een geweldig vloeiend schot heeft die Welshman in zijn benen! Daar kunnen we nog veel plezier aan beleven.’

Rutte!’

Ik heb erover gehoord ja.’

Je loopt niet over van enthousiasme.’

Dat deed hij zelf anders ook niet.’

Dan hebben we blijkbaar niet naar dezelfde Rutte zitten kijken.’

Ik heb wat flarden opgevangen.’

Hij was geweldig op dreef. Losjes, uit zijn hoofd. Heel knap. Doe hem dat maar eens na.’

Hij varieerde flauwtjes op de beroemde speeches van Kennedy…’

Dat deed hij heel subtiel.’

‘… door te zeggen dat de overheid zijn handen aftrekt van de burger, die zijn eigen broek maar moet ophouden, als eigentijdse variatie op ‘Vraag niet wat je land voor jou kan doen, maar wat jij voor je land’? En in ‘Ik zie een Nederland voor ogen’ op Martin Luther Kings ‘Ik heb een droom’? Ja, heel subtiel allemaal.’

Dat is flauw. Hij is nu eenmaal geen visionair, iemand met grootse vergezichten, hij is een pragmaticus. Voor zijn doen vond ik hem goed. Hij steeg boven zichzelf uit.’

Ik zag een man die niet echt gelooft in de tekst die hij met zijn vaste speechschrijver heeft geconcipieerd, een lappendeken van losse ideetjes en opmerkingen. Weet je, toen ik naar hem keek, stelde ik me voor hoe hij voor de spiegel stond te oefenen terwijl hij dacht, die man kletst uit zijn nek, gelooft hij zelf wel wat hij zegt? Hij speelt een rol, sommige rollen passen hem perfect, toegegeven, maar deze past hem net zo goed als Obama een feestneus. Dan zou ik mijn blik ook afwenden.’

Toch vond ik ‘m goed. Ik heb toch het idee dat hier eindelijk de ware Rutte is opgestaan.’

Kom nou toch, wat heeft hij nu werkelijk gezegd? Hij is een man van daden, zegt hij, maar in zijn speech kom ik alleen mooie maar holle woorden tegen. Ik zie voor me dit en dat, hou toch op, man. Alsof iemand een dood paard probeert te reanimeren.’

Het is goed dat hij het politieke jaar opent met een feelgoodspeech. Dat heeft de natie nodig, een man die zegt waar het op staat. Geen gelanterfant meer, geen gegraai uit de staatsruif, geen egoïsme maar altruïsme, de handen uit de mouwen en in de vrije tijd aan het bed. Begin desnoods aan iets nieuws. Woorden naar mijn hart.’

Een keer opnieuw beginnen is geen teken van zwakte, maar van kracht, zei hij. Letterlijk. Tegen wie heeft die man het? Tegen de groeiende stroom werklozen of tegen de toekomstige werklozen? Om te voorkomen dat ze hun hand gaan ophouden? Terwijl er domweg geen werk is? Heb je gezien hoe het aantal vacatures is gedaald? Hoe zzp’ers om opdrachten moeten leuren? Over cynisme gesproken! Je loopt toch geen klaslokaal binnen om tegen een leraar die al dertig jaar zijn kunstje naar behoren doet te zeggen dat het de hoogste tijd wordt om eens wat anders te gaan doen omdat opnieuw beginnen geen teken van zwakte maar van kracht is?’

Dat bedoelde hij helemaal niet.’

Maar wat dan wel? Dat wij, om eens een dwarsstraat te noemen, de komende reorganisatie op de zaak, waarbij een van ons tweeën of we er misschien allebei uitvliegen, als een nieuwe kans moeten beschouwen? Over cynisme gesproken.’

Je valt in herhalingen.’

Ik ben niet de enige.’

Er is niks mis mee om de handen ineen te slaan. Om samen het land er weer bovenop te helpen.’

Kijk om je heen, mensen doen hun werk, draaien overuren, betalen belasting, doen vrijwilligerswerk en nergens ter wereld zijn zoveel vrijwilligers in touw. Ik zie overal mantelzorgers. Ik zie het vol bewondering aan. Ik kan me best voorstellen dat in dat benauwde torentje de muren soms op je afkomen.’

Nog koffie?’

Ik heb deze nog niet op.’

Weet je waarop ik me verheug? Op de collectanten van het kankerfonds.’

Hoezo?’

Dan zal ik ze eens haarfijn vertellen hoe ik erover denk. Het is godgeklaagd wat er bij Alpe d’HuZes allemaal weer aan de strijkstok is blijven hangen.’

Ze zijn bij mij al aan de deur geweest.’

En?’

Mijn vrouw heeft gedoneerd.’

Heeft ze die collectant eens goed de waarheid gezegd?’

Welke waarheid? In een mand appels zit altijd wel een rotte of één met een vlekje.’

Wil je ook nog koffie?’

Nee, dat heb je al gevraagd. Ik moet dadelijk met mijn jongste naar zwemles. En voor je begint te klagen, ik heb toestemming gevraagd. Ik werk vandaag wat langer door.’

Ik las dat het grut straks eerst de borstcrawl leert omdat de schoolslag te moeilijk is.’

Generaties lang hebben kinderen de schoolslag geleerd. En nu ouders niet kunnen ophouden met vertellen hoe slim hun kinderen zijn, zouden ze te dom zijn om de schoolslag te leren? Als dat werkelijk zo is, zou Rutte zich pas echt zorgen moeten maken.’

 

3 september, 2013

 

De heer Dautzenberg

Ik heb me weer kostelijk vermaakt met Anton Dautzenberg. Zoals hij nu weer over de van zijn voetstuk gevallen Moszkowicz schrijft. Hilarisch!’

Is hij niet die schrijver die een nier afstond?’

En dat onbaatzuchtig! Zijn boek daarover, ‘Samaritaan’, kan ik je van harte aanbevelen.’

Ik begrijp niet waarom ze die man overal een podium geven.’

Omdat hij kan schrijven, écht kan schrijven. Actrice Petra Laseur las ‘Samaritaan’ met tranen in de ogen en besloot spontaan een nier te doneren.’

De mens is goed totdat het tegendeel bewezen is.’

Er is geen enkele reden om daarmee te spotten.’

Ik zou me zonder een nier niet lekker voelen, incompleet.’

Je merkt er niks van.’

Dat zeg jij. Je kunt ook ademen met één long, je kunt ook kijken met één oog, luisteren met één oor, tikken met één hand en je voortbewegen op één been, maar is dat een reden om het te doen?’

Dat is tamelijk egoïstisch gedacht.’

We zijn niet voor niks uitgerust met twee nieren, twee longen, twee benen en zo verder.’

Maar stel dat je dochter zonder een donornier ten dode opgeschreven zou zijn?’

Dat is wat anders. Dan zou ik geen moment aarzelen.’

En de buurman?’

Dat hangt van allerlei andere factoren af. Ik zou hem adviseren eerst in de eigen familie de neuzen af te gaan.’

Anton H.J. Dautzenberg had al die uitvluchten niet nodig.’

Ik ben de heer Dautzenberg niet, zo min als jij, en ik voel niet de geringste behoefte om één stap in zijn schoenen te zetten.’

Hij verkent de grenzen tussen schijn en werkelijkheid, hij gaat verder waar bij anderen de watervrees begint.’

Is dat een reden om op de achterpagina van een eerbiedwaardig avondblad te schrijven over niet bestaande boeken van een niet bestaande uitgeverij? Fictie maakt van niets iets, de heer Dautzenberg maakt van iets niets. Het is niet meer dan een vrijbrief van de man om rekeningen te vereffenen.’

Je stelt hem onterecht in een kwaad daglicht. Het kan best zijn dat het een soort verkapte portretten zijn. Zo heb ik ontzettend moeten lachen om zijn stuk over Arie Storm. En heb je zijn geweldige interview met Arnon Grunberg in de VPRO-gids indertijd gelezen?’

Beschreef hij daarin niet hoe hij de puistjes in het gezicht van de gevierde schrijver uitdrukte?’

Hilarisch!’

Puberaal. En allemaal uit de duim gezogen.’

Af en toe heb je zo’n figuur nodig in de ingedutte republiek van de vaderlandse letteren. Hij schudt de boel wat op. Schopt de luie vlerken wakker uit hun zelfgenoegzame dagdroompjes.’

Jij bent teveel gefixeerd op buitenlandse schrijvers. Jij hangt het kennelijk onuitroeibare idee aan dat wat echt goed is uit het buitenland komt.’

Geef mij een hedendaagse schrijver die je aan een buitenlandse lezer zou durven aanprijzen!’

Heb je even? Het lijkt me iets voor een volgende aflevering.’

Ík zou niet weten wie, maar Dautzenberg komt wat mij betreft dicht in de buurt.’

De manier waarop hij Arie Storm afbrandde, verdient niet de schoonheidsprijs. Het was laffe karaktermoord! Storm zal wel een van zijn boeken hebben gekraakt.’

Dautzenberg zal er zo zijn redenen voor hebben gehad.’

De manier waarop hij bovendien een niet bestaand boek met van die balletjes beloont, is te kinderachtig voor woorden.’

Allemaal ironie. Heerlijk. Als je dat niet snapt, houdt alles op.’

Dat vrijwel alle recensenten tegenwoordig met van die balletjes of sterretjes strooien als met pepernoten, is een devaluatie van de serieuze kritiek. En een artistieke prestatie in nog geen tweehonderd woorden naar de schroothoop verwijzen is immoreel.’

Die discussie is achterhaald. Balletjes en sterretjes geven houvast. Je weet meteen waar je aan toe bent. En laten we er niet omheen draaien, als een criticus iets afserveert met één of twee ballen ga je het meteen lezen.’

Omdat jij kickt op stukjes waarin mensen worden afgezeken die hun hoofd boven het maaiveld uitsteken!’

Sommige mensen verdienen het om op hun plaats te worden gezet. Dat ben ik met Dautzenberg eens. Pas maar op, straks ben jij aan de beurt.’

 

24 augustus, 2013

Harry Mulisch en zijn buste

Harry Mulisch krijgt op 30 oktober 2013, drie jaar na zijn dood, een bronzen borstbeeld in zijn geboortestad Haarlem. De buste komt te staan op de Grote Markt, het plein in het centrum. Het is alsof hij het zelf heeft voorzien, want in zijn lange verhaal ‘Het beeld en de klok’ (1989) zinspeelt hij er op, op even lichtvoetige en speelse als ernstige wijze. (meer…)

Bij de koffieautomaat (2)

Hoe staan de zaken?’

Slecht.’

Slecht?’

Ik kan er niet langer omheen.’

Het zijn barre tijden.’

Mijn opdrachtenportefeuille is zo goed als leeg. Nog een paar kruimels en dan is de koek voorlopig op.’

Ik dacht dat jij zo’n beetje de laatste was die dat zou zeggen. Jij, het kroonjuweel!’

Hou op met dat sarcasme.’

Maar zo was het toch? Jij werd toch op handen gedragen? En waren je klanten niet meestal lovend?’

Spot er maar mee. Zolang het niks kost, staan ze zich te verdringen en strooien ze met complimenten. Zo niet, houden ze zich stil, wat zeg ik, hebben ze vaak niet eens het fatsoen om te reageren op een mailtje!’

Kom op, niet zo negatief. We moeten allemaal de broekriem aanhalen.’

Kijk, dat we elkaar staan te verdringen rondom een krimpende vijver die onder overbevissing lijdt, is tot daar aan toe, maar dat eventuele opdrachtgevers die je aanschrijft je domweg negeren als een stuk vuil is schandalig.’

Daar zullen ze hun redenen wel voor hebben.’

Het is de nieuwe hufterigheid. Ze twitteren hun vingers blauw om mee te kwetteren in het schelle koor van schreeuwers die elkaar overstemmen, maar ze verdommen het om een persoonlijk mailtje te beantwoorden. Verborgen hufterigheid noem ik het.’

Maak je niet druk, man, niet zo overspannen. Komt tijd, komt raad. Types als jij redden het altijd, dat heb je wel bewezen.’

Het is nu anders. Heel anders.’

Nooit bij de pakken neerzitten, de zaak zonnig blijven inzien. Zo ken ik je. Dat pessimisme verrast me. Wat wil je dan, terug naar de slavernij in loondienst? Mij niet gezien, voor geen goud.’

Dat is de taal van iemand die het voor de wind gaat. Dan kun je dat gemakkelijk zeggen. Bovendien ben ik te oud.’

Je vergist je. Ook bij ons ligt de boel zo’n beetje plat. Kijk om je heen. Een paar maanden geleden zaten alle kantoorruimtes in dit gebouw vol met zzp’ers vol frisse ideeën. Nu staan er alweer her en der kantoortjes leeg.’

Ja, ze moeten ons wel hebben. Als je uit electoraal gewin niet meer ongestraft kunt plukken bij het overgrote leger van personeel in vaste dienst, kun je altijd de kleine zelfstandigen nog pakken om hun ondernemingszin.’

Dat moeten we nog zien. De prachtige zomer is zo goed als voorbij. De afgelopen maanden hebben wij gebruikt om te investeren in nieuwe kansen, nieuwe producten. Daar gaan we straks de vruchten van plukken. Let maar op. De eerste tekenen zijn gunstig.’

Ik zie alleen maar seinen die op rood staan.’

Doe als wij.’

Hou op.’

Ik meen het. Je moet je kans pakken.’

Hou op, alsjeblieft.’

Ik meen het. Bedenk iets nieuws. Investeer in de toekomst. Verzin een list. Nee, jij komt er wel. En neem je koffie mee.’

 

29 augustus, 2013

Bij de koffieautomaat

We leven in een geweldige tijd!’

Rustig rustig. De dag is nog lang.’

Dat hoor ik om de haverklap op de radio. Die zin. Komt uit een spotje van de Triodos bank.’

Ik heb niks met banken. Zeker nu niet.’

Weet je wie zijn stem eraan leent, aan dat spotje, bedoel ik? Jacob Derwig!’

Bedankt voor de informatie. Maar wie is Jacob Herwig?”

Derwig. Ken je hem echt niet? Een acteur. Van Toneelgroep Amsterdam, waar hij geloof ik nu net weg is. Geweldige acteur. Speelde ooit een fantastische Hamlet bij De Trust van Theu Boermans in het Compagnietheater.’

Ik heb niks met toneel.’

Als toneel niet zo vluchtig was geweest, konden we er nog elke dag van genieten. Hij is de man van Kim van Kooten en de vader van haar kinderen.’

Sinds wanneer volg jij het societynieuws?’

Als je Jacob Derwig zegt, zeg je automatisch Kim van Kooten, de dochter van Kees. Tenminste nog wel. Om bepaald boulevardnieuws kun je niet heen. Zij schreef het scenario van ‘Alles is liefde’ en ‘Alles is familie’. Hij speelde in de laatste film een wat sullige echtgenoot.’

Geweldige films. Geweldige films uit een geweldige wereld!’

Niet onaardig nee, voor Nederlandse begrippen, maar op de een of andere manier deugt het niet.’

Wat niet?’

Dat je ’s morgens om acht uur op de autoradio een acteur met een opgewekte stem hoort zeggen dat we in geweldige wereld leven.’

Het is behoorlijk vroeg, dat is waar. Maar wat deugt er volgens jou dan niet?’

Dat optimisme. Die wervende toon. Het déugt gewoon niet.’

Herwig kan het natuurlijk ook zeggen met de stem van een notoire pessimist of onverbeterlijke cynicus als Maarten van Rossum. Erg aanstekelijk of wervend lijkt me dat inderdaad niet nee.’

Derwig. En het is Van Rossem. Met een e. Nee, er is iets anders wat me steekt. Op elk ander tijdstip zou ik hem misschien gelijk geven. We léven in een geweldige tijd. Maar die geweldige tijd in dat reclamespotje komt in een heel ander licht te staan als je het vlak voor of vlak na het radionieuws hoort. Als je tenminste hoort wat er nu allemaal weer voor geweldigs in deze geweldige wereld is gebeurd.’

Ik heb het nieuws ’s morgens nooit aan.’

Je hebt toch wel gehoord over Syrië? Over die zenuwgasaanval?’

Ik heb er iets over opgevangen.’

Er wordt gesproken van honderden, misschien wel duizenden doden.’

Het is al jaren een zooitje in dat land. Het is overal in die contreien misère. Er zijn in deze geweldige wereld leukere dingen om je door lastig te laten vallen.’

En dan die foto’s, die dode kinderen. Het is zoo deprimerend.’

Het is een en al ellende daar. Maar je hóeft het toch niet allemaal te volgen? Je trekt het je allemaal veel te veel aan, kerel. Denk aan je hart. We moeten nog járen mee.’

Of neem de fotojournaliste die in de Indiase stad Mumbai werd verkracht door vijf mannen, terwijl haar vriend in mekaar geslagen werd. Als je zoiets hoort, krijgt die geweldige wereld ineens een heel andere lading. Daar kan ik me echt over opwinden, over die opgewekte stem.’

Je bedoelt de stem van die acteur, van Herwig?’

Derwig. En dan heb ik het nog niet eens over de huidige slavenmoraal in de financiële wereld.’

Slavenmoraal?’

Heb je dat óók al niet meegekregen? In de Londense financiële sector is een Duitse stagiair bezweken nadat hij drie dagen non-stop zou hebben gewerkt. Dat zijn slavenpraktijken.’

Drie dagen non-stop? Ik dacht dat wíj al lange dagen maakten.’

En hij kon niet anders, anders kon hij die dikbetaalde baan wel op zijn buik schrijven.’

Hij is niet de enige. Als wij niet doorjakkeren zijn wij bij de volgende reorganisatie de klos. Je moet wel, ik begrijp het wel. Kom op, kerel, neem je koffie mee. Aan het werk. De chef houdt ons in de gaten.’

 

Augustus, 2013

Moeder met kinderwagen

Na de ochtendrituelen fiets ik over de dijk naar kantoor. Het is stralend weer, de zon is schitterend in een oranje gloed opgeklommen, de temperatuur aangenaam. Op de dijk komt me een jonge moeder met kinderwagen tegemoet. Het is een slanke jonge vrouw met vermoeide gelaatstrekken. Ik schat haar op begin dertig, in de bloei van haar leven.

Maar in plaats dat ze fier met de neus in de wind voort wandelt, tegen haar kind praat of haar spruit een vrolijk kinderliedje toezingt, loopt ze aarzelend, met horten en stoten, alsof de wielen van de kinderwagen steeds vastlopen.

Ik rem even af, maar met de wagen is niets mis. Ze heeft uitsluitend oog voor het toestel in haar rechterhand waarop ze kijkt en waartegen ze opgewonden praat. Als ik de dijk verlaat, de rotonde oprijd en de weg insla die naar mijn kantoortje leidt en omkijk, plakt haar blik nog steeds aan het onmisbare speeltje in haar hand. Voor haar kind heeft ze geen oog.

Is mijn leven zo saai of dat van haar en anderen zo enerverend dat ze altijd bereikbaar of online moeten zijn? Wat houdt die veelal jonge mensen – maar hoe lang duurt jong tegenwoordig? – allemaal bezig dat ze hun toestel geen tel rust gunnen? Waarom geniet je niet van de rust, van de stilte en heb je geen oog voor de gloeiende oranje gloed waarmee de zon boven het Markermeer opkomt? Geniet van het wandelen, van de kleine, van het kleine geluk dat je deelachtig is en dat niemand je nu kan afpakken. Dat zou ik haar willen zeggen, toeroepen, maar waar bemoei ik mij mee.

Misschien zit ik er helemaal naast en is ze onder het wandelen met haar slapende baby druk aan het werk, aan het brainstormen voor haar werk, is ze aan het wattsappen met een collega, bedenkt ze frisse ideeën voor haar workshop psychologie voor beginners, voor het winterthema van haar tijdschrift of voor de lentecollectie van volgend jaar; misschien moet ze haar relatie redden, moet ze de ruzie met haar beste vriendin uitpraten, een cadeau ruilen van haar jarige moeder, heeft ze een appeltje te schillen met de plastisch chirurg, of wil ze domweg weten waarom ze die droombaan niet heeft gekregen terwijl ze toch verreweg de beste kandidaat was.

 

14 augustus, 2013

 

 

Luchtfietsen naar Mars

Terwijl op het ene scherm verslaggevers berichten over de jongste cijfers van het somber gestemde Centraal Planbureau, stralen op het andere scherm de deelnemers aan een conferentie van het Mars One-project in het Duitse Darmstadt. Hoogvliegers die hebben geboekt of willen boeken voor een enkele reis Mars. (meer…)

In de trein

Nederland rouwt.’

O ja?’

Heb je het niet gehoord dan?’

Wat?’

De dood van Friso.’

Ja, natuurlijk. Heel erg, ik wens de familie veel sterkte.’

Ik zal het doorgeven.’

Jij hebt ook overal je connecties zitten hè?’

Alle gekheid op een stokje, heb je de kranten gelezen?’

Ik kom ’s morgens nergens aan toe. Ik ben al blij als ik mijn trein kan halen. Ik heb eigenlijk nooit ergens tijd voor.’

De kranten zijn allemaal in shock, intens verdrietig en het overlijden van de prins komt toch nog onverwacht.’

Journalisten zijn gevoelige mensen. Je ziet het niet altijd aan ze af, maar op dit soort dagen komt hun ware aard naar boven.’

Ik heb me geweldig geërgerd.’

O ja? Ik vond die Friso wel een geschikte vent. Slim, schrander, kon de hele poppenkast geweldig relativeren. Petje af.’

Hier, de Telegraaf. Lees! Intens verdrietig zijn ze daar.’

Het moet daar op de redactie vandaag niet bepaald een vrolijke boel zijn.’

Ze schrijven dat de koninklijke familie steun bij elkaar zoekt en diep geraakt is door het overlijden van hun zoon, broer, zwager en zo verder.’

Lijkt me nogal een open deur.’

Ze schrijven dat zijn overlijden een bittere genade is, omdat een leven in coma hem nu bespaard blijft.’

Behoorlijk scherp opgemerkt door die jongens en meisjes.’

En hier, het Noordhollands Dagblad, dat was toch jouw krant vroeger? Die schreeuwerige kop! Nederland rouwt.’

Het is crisis. Op bittere momenten als deze zoeken we troost bij elkaar.’

Mij beving vanmorgen een geweldige plaatsvervangende schaamte toen ik de kranten opensloeg. En de een deed niet onder voor de ander.’

Je trekt het je te veel aan, beste kerel. Ik heb nog wel een papieren zak…’

Waarom menen kranten de lezer te moeten overweldigen met een persoonlijke vorm van rouwbeklag? Dat is niet aan de krant, maar aan de lezer zelf. Hij of zij bepaalt zelf wel of hij intens verdrietig is of rouwt, of dat het hem een zorg zal zijn.’

Ja, het komt behoorlijk binnen, dit soort nieuws.’

Ze moeten het nieuws sec brengen, met een gedegen necrologie, een goed gedoseerd achtergrondverhaal, eventueel met een hoofdcommentaar, persoonlijke getinte stukken en eventueel reacties van de straat. Dat is hun taak, dat is hun werk. Niet meer, niet minder.’

Daar zit beslist een kern van waarheid in. We moeten allemaal onze waar aan de man brengen, dat gaat altijd maar door, weer of geen weer, rouw of geen rouw. Een krantenbedrijf is net een koekjesfabriek. Dat was vroeger trouwens een ondenkbare vergelijking.’

De media slaan steeds vaker een moraliserende toon aan die voorheen voorbestemd was aan de pastoor of de dominee. Dat toontje bevalt me gewoon niet.’

Je bent nog altijd overgevoelig voor dat soort dingen. Haast net zo gevoelig als die journalisten. Wil je echt geen papieren zakdoekje?’

Rouw en verdriet is persoonlijk, ook als het om een (inter)nationaal bekende figuur gaat. Het zou de kranten en nieuwssites sieren als ze zich als een schoenmaker bij hun leest houden. Ze moeten degelijke journalistiek bedrijven in plaats van zich twijfelachtige oordelen aanmatigen.’

Kop op, beste kerel, trek het je allemaal niet zo aan.’

Ik moest het even kwijt.’

Het is je vergeven. Je hebt gelijk. Die Friso was echt een geschikte vent. Als ik tijd heb zal ik het condoleanceregister tekenen.’

 

13 augustus, 2013

 

 

 

Een goedlachse E.L. James

Ze staat op veel nieuwssites goedlachs op de bijgeplaatste foto, de Britse schrijfster E.L. James. En mevrouw heeft alle reden om te lachen. Haar ‘erotisch’ getinte ‘Vijftig tinten’-trilogie voert de Forbes-lijst van bestverdienende auteurs aan. (meer…)

Peter Heerschop en het kleine geluk

Peter Heerschop is in het cabarettrio Nuhr en toneelgroep De Ploeg nadrukkelijk aanwezig, net als in de cabaretprogramma’s die hij op tv maakte en als oud-captain in het RTL-familieprogramma ‘Ik hou van Holland’. Hij maakt moeiteloos contact met de zaal, is gevat en stelt zich kwetsbaar op, een kwetsbaarheid die in gezelschap van zijn kornuiten nog enigszins verhuld kan worden. Nu staat hij voor het eerst solo op toneel, met ‘Gelukszoekers’, die (in elk geval in de Hoornse schouwburg Het Park) een vrijwel volle zaal trekt (tot negenhonderd bezoekers). (meer…)

De sterke vrouw achter een succesvolle man

Hoogleraar film- en mediastudies Patricia Pisters schreef het handboek ‘Lessen van Hitchcock’ en zegt daarover in een interview met NRC Handelsblad: ,,Hitchcock graaft diep in de drijfveren van de mens, zowel van de personages als van de toeschouwer, gekruid met zijn eigen obsessies: van de blonde vrouw tot de dominante moeder. Het hele spel met de suggestieve kracht van beelden, dat is echt bij Hitchcock begonnen.” (meer…)

Anne en het licht

Na de voorstelling ‘Tegengif’ van Anne van Veen in theater De Purmaryn in Purmerend lees ik over haar show: ‘Veelzijdig tot en met, kan zij de diva uithangen, het desgewenst ook klein en teder houden en is ze bij machte het licht wat bij te kleuren.’ Een quote uit een bespreking uit het Dagblad van het Noorden. Een volzin die haar voorstelling eer aandoet, beslist. (meer…)

‘Hier is… Adriaan van Dis’ (2)

Adriaan van Dis was terug. Voor één keer, ter ere van de Boekenweek 2013, maakte De Wereld Draait Door plaats voor hem en zijn boekenprogramma dat ooit spraakmakend en maatgevend was. (meer…)

‘Hier is… Adriaan van Dis’ (1)

In de jaren tachtig keek ik graag naar ‘Hier is… Adriaan van Dis’, dat in de decennia daarna in de herinnering mythische proporties aannam, soms terecht, soms onterecht. (meer…)

Herman Brusselmans

Twee weken geleden werd Herman Brusselmans door de redactie van De Wereld Draait Door afgebeld omdat Herman Koch moest worden gefêteerd – een zoveel belangrijker schrijver nietwaar, want het voormalige Jiskefetlid staat in de bovenste regionen van de Amerikaanse boekentop 100 en dat moet de andere Herman nog maar zien te presteren. (meer…)

Anouk

De pers was voor de presentatie van het Nederlandse songfestivallied massaal uitgerukt alsof het breaking news betrof. (meer…)

Bernardo Bertolucci en de jeugd

Laatst was de Italiaanse filmregisseur Bernardo Bertolucci (72) te gast in ‘College Tour’. De meester was tóch in Nederland, op het Filmfestival in Rotterdam, waar zijn jongste film ‘Io e te’ de officiële première beleefde. (meer…)

Halfzachte verleiders in het vastgoed

Hij zuigt en hij schmiert, hij charmeert en hij tiert, hij verleidt en hij klauwt. Wie meedoet strikt hij in zijn netten, wie niet meedoet laat hij zweten en erger. Het is de vastgoedfraudeur Niek Vijs, gemodelleerd naar een bestaande boef in die wereld die een andere grootgraaier, de Bouwfonds-directeur (gespeeld door George van Houts) en anderen van (‘breed, heel breed’) advies voorziet. (meer…)

Boeken om je aan te warmen

Niet alleen omdat ik graag in het gezelschap van boeken verkeer, maar ook omdat het ijzig koud was, ook in de hal van het Centraal Station van A’dam, glipte ik de weldadig warme Ako-kiosk binnen. (meer…)

Briljante Coco in een lege zaal

Interviews in kranten en op televisie. Jubelende recensies. Toch tel ik in de Hoornse schouwburg Het Park niet meer dan vijfendertig bezoekers. Hoe is dat mogelijk? (meer…)

We willen biefstuk en in de zon liggen

‘Hij was een messiaanse verschijning. Een grote man, met een imposante baard en een stem als een bronzen klok. Een erudiet man, maar wel eentje met de gave de ingewikkeldste kwesties in begrijpelijke taal uit te leggen. Laurens ten Cate, journalist en PvdA-voorman. Altijd op de bres voor een betere maatschappij.’ (meer…)

East Anglia, een troostrijk landschap vol spoken

Het is een klacht die je vaker hoort in Oost-Engeland: toeristen, zelfs anglofielen, negeren ons. Ze laten Oost-Engeland, of bloemrijker uitgedrukt East Anglia, links liggen. Zodra ze voet aan wal hebben gezet in Groot-Brittannië, in Harwich, reizen ze rechtstreeks door naar Londen, naar het ‘subtropische’ zuiden, of naar het midden of noorden van het koninkrijk. En dat terwijl Oost-Engeland, waar veel Nederlanders en Vlamingen hun sporen hebben nagelaten, genoeg te bieden heeft om er enige tijd te verpozen. (meer…)

Cultuurbarbaar als geuzennaam

Als je vroeger (opa vertelt) niet wist wanneer Carthago werd verwoest, waarom 1672 een rampjaar of een zwarte bladzijde in de vaderlandse geschiedenis werd genoemd, of wat het Marshallplan was, werd je meewarig aangekeken. Maar die tijd is voorbij. (meer…)

Oliver Cromwell, een beeldenstormer en een oogstrelende puist

De Britten riepen William Shakespeare eind vorige eeuw uit tot de belangrijkste Brit van het afgelopen millennium. De grote dichter en toneelschrijver werd op de voet gevolgd door onder anderen Churchill, Darwin, Newton én Oliver Cromwell. Opmerkelijk misschien, maar wie Oost-Engeland bezoekt, kan niet of nauwelijks heen om deze zeventiende-eeuwse hemelbestormer. (meer…)

Een lek vlot van land op water

Noord-Holland is als een lek vlot van land dat op water drijft. In gelijkluidende bewoordingen vatte de Engelse fotograaf Christopher Davies meer dan een eeuw geleden zijn impressies van ons polderland samen in een bijzonder reisverslag. (meer…)

Onsterfelijk in een land vol waaigaten

Zodra ik me met mijn kinderen Eline en Lars op de Robbedoes heb ingescheept, draag ik op het dek plechtig het motto van de dag voor: ‘Wij graven land uit het water,/ stapelen stenen tot torens,/ onze blik laat geen ruimte met rust’. (meer…)

De Windsors, Sandringham en de legpuzzel van Hare Majesteit

Koningsgezind of niet, de meeste Britten beschouwen de koninklijke familie als een soort toeristische attractie die de kas spekt en bovendien altijd wel gespreksstof biedt. Wie een bezoek aan Sandringham brengt, het vorstelijke buitenverblijf van de Windsors in Norfolk, Oost-Engeland, begrijpt meteen waarom. (meer…)

Giacomo Casanova: de genotzuchtige levensgenieter

Vixi’, schrijft Giacomo Giralamo Casanova (1725-1798), Chevalier de Seingalt, op zijn tweeënzeventigste, ‘Ik heb geleefd.’ Waarmee de man die de de geschiedenis is ingegaan als onverbeterlijke verleider, ongeneeslijke rokkenjager, de man die behalve een hoog ontwikkeld libido vooral ook een hoog IQ wordt toegeschreven, niets teveel heeft gezegd. (meer…)

UA-37394075-1