Nico de Boer Teksten

Nico de Boer Teksten

Beweeg over de plank met de pijltjes op het toetsenbord, of zoek direct op een titel of auteur:

Charlotte Roche en ‘Vochtige streken’: pornografie of provocatie?

In Duitsland raken ze niet uitgepraat over Charlotte Roche (1978) en haar bestseller ‘Feuchtgebiete’, vertaald als ‘Vochtige streken’. Is het een pornografisch geschrift of een feministisch manifest? Een literair vod of een geslaagde provocatie?

‘Van boven kies, van onderen vies’

De Duitse schrijfster van Engelse afkomst trekt intussen wereldwijd de aandacht. Maar of haar geruchtmakende boek ook bij ons zoveel tongen zal losmaken en de kijk op de vrouwelijke seksualiteit en hygiëne zal veranderen is de vraag.

Hoofdpersoon van ‘Vochtige streken’ is de 18-jarige Helen Memel, die in het ziekenhuis is opgenomen om haar aambeien operatief te laten verwijderen. Ze probeert haar verblijf te rekken om haar gescheiden ouders aan haar ziekenhuisbed tot elkaar te brengen.

Helen is geobsedeerd door (anale) seks, maar meer nog door de verlokkingen van het eigen, ongewassen lijf en lichaamsgeuren en -sappen onder het motto ‘Van boven kies, van onderen vies’. Of in een variatie daarop: ‘Van boven tranen, van onderen bloed.’ Ze heeft lak aan hygiëne en het cosmetische keurslijf dat veel vrouwen zich door mode en media laten opdringen.

Voor de een zal Helen een vrijmoedige, geëmancipeerde jonge vrouw zijn, voor de ander een vies meisje met een overspannen fantasie: ,,Waarom zou ik mijn eigen bloed en etter vies moeten vinden? Bij ontstekingen ben ik anders ook niet zo kinderachtig. Als ik een puist uitdruk en de etter aan mijn vingers plakt, eet ik die met plezier op.’’ En dan is dit nog een van de onschuldigste voorbeelden.

Als Roche met haar pleidooi tegen ‘die achterlijke hygiënisten’ een taboe doorbreekt dat ertoe kan leiden dat vrouwen minder verkrampt met hun eigen lichaam omgaan is dat mooi meegenomen. Maar daarmee is ‘Vochtige streken’ nog geen feministisch geschrift.

De eigengereide Helen is extreem in haar voorkeuren, die niet zozeer choqueren als wel buitenissig zijn. De schrijfster vergroot haar tics en perversiteiten uit door de nadruk te leggen op de onsmakelijke kanten ervan. De term pornografie valt dan al snel, maar het doel van porno is seksuele prikkeling en daar kun je Roche niet direct van betichten. Haar fixatie op fecaliën en uitweidingen over het scheren van intieme delen vereisen eerder een sterke maag.

Een provocatie? Het staat buiten kijf dat de schrijfster met plezier overdrijft. Het kan allemaal niet gek genoeg. In het verleden heeft ze vaker laten blijken niet vies te zijn van provocaties om aandacht te trekken. Haar proza is soms naïef, soms ronduit vervelend. Roche vervalt nogal eens in herhalingen, maar ze kan ook geestig en spits zijn.

En dat ze kan schrijven bewijst ze in de lange, bloederige scène waarin Helen zich opzettelijk verwondt en een spoedoperatie vereist is. Nu en dan treft een zin: ,,Ze praat heel langzaam en het lijkt of ze aan ieder woord een kleine echo knoopt.’’

De schrijfster weet de aandacht vast te houden, niet dankzij de onverhulde seks en soms snaakse beschrijvingen van perversiteiten, maar vanwege haar even labiele als gehaaide personage, wier intimiderende schaamteloosheid uiteindelijk vooral een schreeuw om aandacht is.

 

Charlotte Roche: ‘Vochtige streken’. Vertaling Marcel Misset. Uitgeverij De Bezige Bij, 224 blz, 17,90 euro. ISBN 978 90 234 3058 2

 

September, 2008

UA-37394075-1