Nico de Boer Teksten

Nico de Boer Teksten

Beweeg over de plank met de pijltjes op het toetsenbord, of zoek direct op een titel of auteur:

Criminelen van morgen tussen vier muren

Russische gevangenissen zijn berucht om hun strenge regime. Daarmee valt de tucht in de jeugdgevangenis in de film ‘Alleen tussen vier muren’ nog mee. De vrijheid van de ruwweg honderdtwintig jonge delinquenten is beperkt, maar binnen de gevangenismuren hebben ze het vaak beter dan daarbuiten.

 

De documentaire, te zien in VPRO Import, belicht een jeugdgevangenis voor 10- tot 15-jarigen ergens op het Russische platteland, waar kruimeldieven tussen leeftijdgenoten zitten die een moord of verkrachting op hun geweten hebben. De strafmaat lijkt willekeurig bepaald. De jongens praten openhartig met de Duitse filmmaakster Alexandra Westmeier over hun misstappen, maar onderling doen ze daar liever het zwijgen toe. ,,Misschien zit ik hier tussen moordenaars en verkrachters,” zegt een van hen. ,,Ik weet het niet, ik vraag er ook niet naar. Ik leef mijn eigen leven, zij het hunne.”

 

De jeugdgevangenis is tegelijk een soort tuchtschool, waar de jongens overdag lessen volgen, aan sport doen, in de tuin werken en huishoudelijke klusjes in het gebouw opknappen. Slapen doen ze op grote zalen. Het militaristische regime is strak, maar niet zo streng als je zou verwachten. Velen zijn hier beter af dan thuis, waar ze werden verwaarloosd of mishandeld. Een normale jeugd hebben ze niet, maar hier is regelmaat en kunnen ze even kind zijn.

 

KEER ME NIET JE RUG TOE.SCHRIJF ME!’

Sommigen zijn zelfs opgetogen, want ,,hier is er tenminste niemand die op me scheldt en naar me schreeuwt”. Een van hen smeekt in een brief aan zijn vader: ,,Keer me niet je rug toe. Schrijf me.”

Westmeier zoekt ook enkele ouders op. Het gevangenispersoneel laat ze niet aan het woord, maar dat is achter de schermen overal aanwezig, blijkens de opmerking van een van de jongens: ,,Je bent hier nooit alleen, er is altijd iemand die op je let. Ze volgen elke stap die je zet.”

 

Bij twee jongens – twee uitersten – staat de documentaire langer stil. De een is Lyosha. Een huilebalk van net elf die twee jaar en drie maanden moet zitten wegens diefstal en voortdurend volschiet als hij over zijn moeder en thuis praat. De ander is de dertienjarige Tolya, die twee jaar heeft gekregen wegens moord, waarover hij klinisch vertelt. Zijn handlanger zit ook vast, die kreeg zes jaar omdat hij vijftien is: ,,Tolya deed meer dan ik. Toch ben ik zwaarder gestraft en ik weet niet waarom.” Op het oog zijn het nog kinderen, maar de moeder van de vermoorde jongen weet beter: ,,Het zijn beesten, geen kinderen.”

 

NAZORG ONTBREEKT

In de gevangenis hebben de autoriteiten goed zicht op de criminelen van de toekomst, want hoe hoopvol de jongens zelf ook zijn, volgens de statistieken zullen negen van de tien jeugdige delinquenten vroeg of laat weer achter de tralies belanden. Niet alleen omdat nazorg ontbreekt, ook omdat velen in de Russische samenleving geen andere uitweg zien dan het criminele milieu. Het is de kille conclusie van ‘Alleen tussen vier muren’ die stof tot nadenken geeft, de kwetsbaarheid van de jongens goed weet te treffen en tegelijk de misdadigers van morgen in beeld brengt. Neem Tolya, de jonge moordenaar. Hij verzekert dat hij zijn vrijheid met bier zal gaan vieren. Daarna ziet hij wel verder. Hij getuigt van zelfkennis als hij onbewogen opmerkt dat hij het buiten de gevangenismuren niet gemakkelijk zal krijgen:

 

,,Andere kinderen zullen me uit de weg gaan. Ouders zullen hun kinderen uit mijn buurt houden. Ze zijn allemaal bang voor me.”

 

VPRO Import: ‘Alleen tussen vier muren’.

 

Augustus, 2011

 

 

UA-37394075-1