Nico de Boer Teksten

Nico de Boer Teksten

Beweeg over de plank met de pijltjes op het toetsenbord, of zoek direct op een titel of auteur:

De dokter, het meisje en de dood

Jos Stellings ‘Het meisje en de dood’ won de Gouden Kalf 2012 voor de beste Nederlandse film. Toch volgden zuinige kritieken. De auteursfilm over de noodlottige driehoeksverhouding tussen een schone courtisane (Sylvia Hoeks), een jonge Russische arts en een rijke en lompe zakenman is een klassiek getint tijdloos filmepos.

De film is met een internationale cast opgenomen in het Duitse slot Tannenfeld, dat is getransformeerd in een hotel waar het leven is bevroren en elke rimpel als een steen in een vijver is. Het onderwerp is van alle tijden. Wie raakt niet geroerd door de dood van een mooie, begaafde vrouw? Of van een minnaar voor wie zijn grote liefde, door omstandigheden van buitenaf, onbereikbaar blijft? Het is een onuitputtelijke bron die tal van meesterwerken heeft opgeleverd. Dat ‘Het meisje en de dood’ daar niet toe behoort, komt niet alleen doordat de film traag en log is en vol sleetse poëtische en zoet-romantische beelden zit die lijden onder al te zwaar aangezette symboliek.

Prachtig zijn wel de verwijzingen naar negentiende-eeuwse topkunst uit de Romantiek en de muziek van Chopin en van Schubert, wiens ‘Der Tod und das Mädchen’ (de titels van film en muziek spiegelen elkaar), een soort leitmotiv vormt. Voortreffelijk is het spel van aantrekken en afstoten tussen de hoofdpersonen, van de gekwelde courtisane Sylvia Hoeks, veelzeggend in haar zwijgzaamheid, de aanvankelijk tamelijk naïeve Russische arts Nicolai Borodinski (Leonid Bichevin) en de botte graaf (Dieter Hallervorden), die zijn titel heeft gekocht en alles en iedereen in zijn hotel als z’n eigendom beschouwt, incluis de courtisane op wie de jonge dokter, die op doortocht is naar Parijs, zijn zinnen heeft gezet. Geld maakt de man, geld is de wortel van alle kwaad en vernietigt alles wat ons lief is. Dat is een bekend mantra – het gaat er in de kunsten om hoe je even grote als sleetse thema’s in een overtuigende dramatische vorm giet.

Mij liet de film lange tijd koud. Ja, de beelden zijn prachtig, overweldigend in een majestueus negentiende-eeuws decor, inclusief paardenkoetsen, waar de moderniteit nog net niet aan de deur klopt. Op tweederde, als de passie tussen de twee jonge geliefden ontvlamt, kreeg ik het gevoel dat er bij de montage iets was misgegaan. Dat de passie waarbij de vonken ervan afspatten, te lang op zich had laten wachten, of beter, te lang was uitgesteld. Daardoor bleef die, althans voor mij, te afstandelijk en weinig geloofwaardig. De noodlotstragedie komt daardoor laat op gang. Je wordt weliswaar dan alsnog het verhaal ingezogen, je krijgt te doen met de courtisane die ernstig ziek moederziel alleen in het verlaten hotel achterblijft om te sterven, maar voor de film is het te laat.

Al volgt nog wel een even romantische als krachtige apotheose, die je gemakshalve kunt afdoen als pastiche of romantische draak. De dokter keert na tientallen jaren en een tragisch gezinsleven met een praktijk aan huis terug naar het volmaakt vervallen hotel. Dat is door de onverbiddelijke tijd verandert in een spookhuis waar de elementen vrij spel hebben en het meisje en haar minnaar zich over de jaren heen herenigen in een adembenemende danse macabre.

 

December, 2012

 

UA-37394075-1