Nico de Boer Teksten

Nico de Boer Teksten

Beweeg over de plank met de pijltjes op het toetsenbord, of zoek direct op een titel of auteur:

De grote zachte handen van de profeet

In Engeland veroorzaakte de documentaire over het leven van de profeet Mohammed al ophef voor er een flits was uitgezonden. Bij ons is de uitzending van het BBC-drieluik ‘Het leven van Mohammed’ vrijwel geruisloos voorbijgegaan.

 

Dat zal mede te maken hebben gehad met het tijdstip van uitzending: verstopt tussen allerlei herhalingen. Veel goede of interessante documentaires of reportages worden vaak ergens overdag geprogrammeerd, of naar laat in de avond of de nacht verbannen. Daarnaast is er niet veel ruchtbaarheid aan gegeven, waardoor de serie weinig de aandacht trekt. Dat zou een paar jaar geleden vermoedelijk anders zijn geweest.

 

De kans lijkt klein dat de documentaire alsnog voor veel opwinding zal zorgen. ‘Het leven van Mohammed’ (The life of Muhammad’) is een gedegen serie, waarin het leven van de profeet van alle kanten wordt belicht en de gebeurtenissen in de context van die tijd worden geplaatst. Dat wil niet zeggen dat omstreden onderwerpen worden genegeerd, zoals sociale (on)gelijkheid, de rol van de vrouw, religieuze (in)tolerantie en fundamentalisme, oorlog en conflict. Het drieluik schuwt evenmin de actuele associatie van de islam met extremisme, (terroristisch) geweld en agressie, variërend van de fatwa tegen de Britse schrijver Salman Rushdie (‘Duivelsverzen’) tot de aanslagen op de Twin Towers.

 

AL TE GEKLEURDE VISIES WORDEN GENEUTRALISEERD

Het was in de zomer van 2011, toen de BBC serie uitzond, een van de grieven van de Iraanse regering. Het bewind van de ayatollahs wist bij voorbaat dat de drie uitzendingen van elk een uur alleen maar bedoeld waren om de islam te besmeuren. Het tegendeel is eerder waar. Een stoet van deskundigen wordt geraadpleegd, onder wie (controversiële) figuren als de Zwitserse filosoof Tariq Ramadan, schrijfster Karen Armstrong en prinses Badiya El Hassan van Jordanië. Al te gekleurde visies worden geneutraliseerd, maar daar blijft het bij.

 

De film van Faris Kermani, die eerder de serie ‘Seven wonders of the muslim world’ maakte, ziet er oogstrelend uit. Presentator Rageh Omaar, van Somalische komaf, reist in de voetsporen van de profeet, van diens geboorteplaats in 570 in Mekka in Saoedi-Arabië naar Jeruzalem, Turkije, Syrië, de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk en Jordanië. Omaar verstrekt veel wetenswaardigheden zodat de stichter van de op een na grootste wereldgodsdienst een gezicht krijgt.

 

DUIZENDEN AYA’S

Niet dat we dat te zien krijgen. Noch de profeet, noch een van zijn vrouwen mag volgens de Koran immers worden uitgebeeld. Wel krijgen we een beschrijving van zijn uiterlijk, zoals die is overgeleverd in de zogenoemde Hadith, gezegden van en over Mohammed die niet lang na diens dood door zijn volgelingen op schrift werden gesteld:

 

Mohammed was van middelmatige lengte en bezat grote zachte handen. (…) Hij had een lange neus en een volle baard die zijn hals volledig bedekte.’

 

Het eerste deel van de documentaire belichtte het leven van de jonge Mohammed tot zijn eerste openbaring in een grot bij Mekka, waarna hem in zo’n twintig jaar duizenden aya’s, ‘tekens’, ‘wonderen’ of ‘verzen’, geopenbaard werden die uiteindelijk tot de Koran zouden leiden. In 622 kwam hij in Medina terecht – het begin van de islamitische jaartelling – en werd hij een bekwaam machiavellistisch politicus en veldheer. Toen de profeet in 632 stierf was het hele Arabisch schiereiland in zijn handen, zoals te zien is in ‘Heilige oorlogen’, het tweede deel. Zijn optreden kon buitengewoon wreed zijn. Ook al kon hij zich erbarmen over zijn vijanden, het voert veel te ver om, zoals sommigen doen, de profeet met terugwerkende kracht een geweldloosheid à la Gandhi toe te schrijven.

 

BBC-drieluik ‘Het leven van Mohammed’, NTR.

 

Januari, 2012

UA-37394075-1