Nico de Boer Teksten

Nico de Boer Teksten

Beweeg over de plank met de pijltjes op het toetsenbord, of zoek direct op een titel of auteur:

De kunst van het oud worden

De serie ‘Levenskunstenaars’ bestaat uit openhartige portretten van oude mensen die in de winter van hun leven ‘de kunst van het oud zijn’ beheersen. Het zijn bepaald geen inactieve ‘verpieterde oudjes achter de geraniums’. Integendeel.

 

Het drieluik van Human (Humanistische Omroep) opent met de film ‘Gelukkig oud’ van Ike Bertels. Het is een profiel van dichter, tekenaar en bloedonderzoeker Leo Vroman (1915) en zijn vrouw, de biologe en dichteres Tineke Vroman (1921). De echtelieden, die al sinds 1947 in de VS wonen, halen in hun appartement ergens in Texas herinneringen op aan hun ‘eeuwige trouw en verbondenheid’.

Wat hun geheim is? ,,Liefde,” zegt Leo. ,,Het was niet te voorspellen dat we zo goed bij elkaar zouden passen, maar dat is nu wel gebleken,” zegt Tineke. Ze praten niet zozeer over het verleden, meer over hun krimpende toekomst, over de fysieke ongemakken en vooral over hun naderende einde. Die thema’s staan ook centraal in hun poëzie waaruit ze beurtelings voorlezen. Tineke hoopt dat Leo eerder dan zij doodgaat omdat ze denkt beter tegen het alleen-zijn bestand te zijn. Maar liefst zouden ze samen en tegelijk sterven, samen in een urn en dan begraven worden in de achtertuin van hun dochter. Of desnoods met het vuilnis mee, op voorwaarde dat ze bij elkaar blijven. Is er een mooiere metafoor denkbaar van de liefde, van samen ‘gelukkig oud’ worden?

Van een andere orde is het portret ‘Ongeneeslijk oud’ dat Margot Donkervoort maakte van de creatieve en soevereine Ans Nieuwenkoop-Bron. Zij kijkt tevreden terug op haar leven, als onderwijzeres op een montessorischool en moeder van vier zonen. Ze woont op zichzelf en heeft voldoende afleiding, ook buiten de deur. En eenzaamheid is ze eigenlijk wel gewend, bekent ze. Dat was ze ook vaak in haar huwelijk, waarin ze met haar man soms helse ruzies uitvocht. ,,Je eigen gang gaan is zo verrukkelijk.”

Ze is dik in de negentig en tergend moe, loopt met een stok, maar koppig als ze is weigert ze een rollator: ,,Ik loop mezelf nog liever ondersteboven.” Emotioneel is het slot, waarin ze vertelt dat ze klaar is met het leven en dat ze haar einde tot in de puntjes heeft voorbereid: ,,Het is een feest geweest en daarna wil je naar huis.”

Voor zo’n droevig slotakkoord is geen plaats in ‘Flink Oud’ van Ester Gould en Sarah Sylbing. Deze film volgt drie krasse ouderen in de Amsterdamse wijk Geuzenveld die het bestaan op hun eigen wijze kleur geven. Ze staan tamelijk laconiek en zelfbewust in het leven en laten zich ondanks fysieke ongemakken niet uit het veld slaan. Zo houdt de krasse tekenaar Cal Hirsch sr zijn geest lenig door druk te e-mailen en te internetten. Hij heeft zulk prettig contact met zijn buren van verschillende afkomst dat hij ze op 1 januari persoonlijk afgaat om ze een gelukkig nieuwjaar te wensen. ,,Ik dommel niet in, tenminste, dat is niet voor me weggelegd,” zegt hij.

De mooiste uitspraken doet zijn leeftijdgenoot, de levenswijze Greta Dielessen. Zij wil er nog graag goed uitzien, en dat doe je niet alleen voor jezelf, óók voor anderen, vindt ze, want die moeten immers ook naar jóu kijken. Zo zag de sigarenboer haar pas staan toen ze afrekende en hij haar perfect gelakte nagels zag. ,,Toen bestond ik pas voor hem.”

Deze levenskunstenares weet hoe je prettig oud kunt worden: je moet niet bij de pakken neerzitten: ,,Je moet assertief blijven en zorgen dat mensen doen wat ze beloven. Je moet niet één keer bellen maar wel tien keer als het moet. God helpt wie zichzelf helpt.”

 

Januari, 2010

 

UA-37394075-1