Nico de Boer Teksten

Nico de Boer Teksten

Beweeg over de plank met de pijltjes op het toetsenbord, of zoek direct op een titel of auteur:

De mythe van een nuchter volk

Niets is zo wispelturig en veranderlijk als de volksaard, zo wil de NTR-serie ‘Nederland in 12 moorden’ duidelijk maken. Een twaalfdelige serie over on-Nederlandse moorden die laten zien dat ook Nederlanders niets (on)menselijks vreemd is.

Lange tijd gingen velen er prat op dat ze deel uitmaakten van een volk dat bovenal verdraagzaam en gastvrij was. Mocht in deze mythe de afgelopen decennia nog geloof gehecht worden, in het begin van deze eeuw is hij definitief doorgeprikt.

En anders helpt de serie ‘Nederland in 12 moorden’ daar een handje bij, waarin op informatieve en toegankelijke wijze licht wordt geworpen op zwarte bladzijden in de vaderlandse geschiedenis. Van het rituele offer van het Meisje van Yde in het prehistorische verleden tot de moord in 1997 op Ajaxsupporter Carlo Picornie tijdens een knokpartij bij Beverwijk. Van de moord op Bonifatius, die tijdens de kerstening van de Friezen in 754 slachtoffer werd van een brute roofmoord in Dokkum, tot de beestachtige moord in 2004 op Theo van Gogh door een jonge radicale moslim.

 

 

,,Nederlanders worden niet graag herinnerd aan Nederlandse moorden die het gevolg waren van onverdraagzaamheid, hysterie of vreemdelingenhaat.”

 

Het zijn gebeurtenissen waarbij de daders werden gedreven door een blind (religieus) fanatisme en die nog altijd tot de verbeelding spreken en naschrijnen. Of in de woorden van de commentaarstem, die van Jan Blokker sr, die de reeks kort voor zijn dood samen met zijn zonen Bas en Jan jr maakte: ,,Nederlanders worden niet graag herinnerd aan Nederlandse moorden die het gevolg waren van onverdraagzaamheid, hysterie of vreemdelingenhaat.”

Lynchpartij

In de serie laten de makers zien dat landgenoten in het verleden graag bakkeleiden en daarbij allerminst zachtzinnig te werk gingen. Net als in hun boeken over de geschiedenis fileren en nuanceren de Blokkers het beeld van een tolerante natie door de slachtpartijen in hun context te plaatsen. Zo vergelijken ze in de eerste aflevering, over de lynchpartij van de republikeinse politici Johan en Cornelis de Witt bij de Haagse Gevangenpoort, de gebeurtenissen van 20 augustus 1672 met die van 6 mei 2002, toen Pim Fortuyn werd vermoord.

 

,,Theo was helemaal niet bang.”

 

De Blokkers gaan te rade bij deskundigen, slijpen de geest in een driegesprek en gaan zelf op pad. Zo zijn ze in de aflevering ‘Theo van Gogh geofferd’ te gast bij Nederlandse Marokkanen en bij de ouders van de filmmaker/columnist met zijn ‘grote gevoel voor vrijheid’. ,,Als Theo die niet had gehad, zou hij daar heel ongelukkig onder geworden zijn,” zegt zijn moeder. ,,En hij was helemaal niet bang.”

 

J.P. Coen is de verpersoonlijking van de geroemde VOC-mentaliteit en de even trotse als bekrompen Hollander.

 

Hoe actueel zo’n verkenning door de vaderlandse geschiedenis is, blijkt ook uit de aflevering over Jan Pieterszoon Coen en de wrede wijze waarop hij een verliefd stel ter dood veroordeelde, wat op onbegrip stuitte bij zijn opdrachtgevers. Coen is zo’n beetje de verpersoonlijking van de geroemde VOC-mentaliteit en de even trotse als bekrompen Hollander. Maar hij is al lang niet meer de onbetwiste vaderlandse held die hij eens was. Hij zou voor veel van zijn daden uit naam van de VOC nu voor het Internationaal Strafhof worden gesleept.

 

Bronzen beeltenis

 

Van dichter en schrijver J. Slauerhoff verscheen in 1931 al een toneelstuk over hem dat indertijd vanwege de strekking (Coen als koppige huistiran) werd gekraakt en niet mocht worden opgevoerd. In de zomer van 2011 gingen er in zijn geboortestad Hoorn stemmen op – en dat was niet voor het eerst – om Coens trotse bronzen beeltenis uit het hart van de historische binnenstad te verwijderen.

Die poging faalde. Maar toeval of niet, kort daarop sloeg een hoogwerker bij het afbreken van de jaarlijkse binnenstadskermis de eens onaantastbaar geachte Coen alsnog tegen de vlakte. Enkele maanden later kon Hoorns ‘grote zoon’ zijn vertrouwde plaats op zijn sokkel midden op de Rode Steen weer innemen.

 

Serie ‘Nederland in 12 moorden’. Afleveringen: Theo van Gogh geofferd, Een mensenoffer in Yde, De boot-bom van Van Speijk, De marteldood van Bonifatius, De martelaren van Gorkum, Gifmoord op Jan van Beieren, De verdwijning van een Joodse woekeraar, Het voetbaltoernooi van Beverwijk, Hoe Jan Pieterszoon Coen twee verliefde kinderen strafte.

 

Augustus, 2011

UA-37394075-1