Nico de Boer Teksten

Nico de Boer Teksten

Beweeg over de plank met de pijltjes op het toetsenbord, of zoek direct op een titel of auteur:

De onweerstaanbare Anna

In het prijzencircus van de Oscars heeft de film niet of nauwelijks een rol gespeeld. Er was slechts een Oscar voor de kostumering en dat is aan de zuinige kant. Zou de kwaliteit van ‘Anna Karenina’ van Joe Wright (‘Pride and predjudice’, ‘Atonement’) de leden van de Academy of Motion Picture Arts and Sciences zijn ontgaan, of is de film domweg te Europees?

Deze ‘Anna Karenina’, die wij zagen op een ijzige zondagmiddag in februari in een uitverkochte filmzaal (Cinema Oostereiland, Hoorn), is de zoveelste verfilming van Lev Tolstojs feuilleton, waarvan Russische lezers in de hogere klassen tussen 1873 en 1877 niet genoeg konden krijgen (vergelijkbaar met Couperus’ ‘Eline Vere’ aan het einde van de negentiende eeuw in Haagse kringen). Het werd als grote roman van bijna duizend bladzijden (dundruk in de monumentale Russische Bibliotheek van G.A. Van Oorschot) dé Russische klassieker over trouw en ontrouw.

Tolstojs roman vertelt over de getrouwde en betoverende Anna Karenina (Keira Knightley), die aanvankelijk vooral mooi, verleidelijk en een tikje naïef is, maar gaandeweg slimmer blijkt te zijn en (ook voor de lezer en de kijker) steeds onweerstaanbaarder wordt. Officier Vronski (Aaron Taylor-Johnson) valt als een blok voor de getrouwde Anna, die na een innerlijke strijd eveneens toegeeft aan haar ‘onmogelijke’ verliefdheid en tegelijk beseft dat ze met haar verhouding met de militair haar eigen graf graaft. Ze drijft haar beheerste en liberale echtgenoot Karenin (Jude Law) tot wanhoop. De over het paard getilde Vronski is voor deze politicus normaal gesproken geen partij, maar de bezeten liefde die zijn vrouw voor de jongeman voelt, laat ook de onwankelbare wankelen.

Legendarische actrices als Greta Garbo en Vivian Leigh gingen de indrukwekkende Keira Knightley voor, maar zelden was de enscenering van dit liefdesepos zo theatraal, strak en barok gestileerd als deze bewerking door Wright en scenarist en (toneel)schrijver Tom Stoppard. Vooral in het begin is de film als een operetteske musical (zonder gezongen tekst) waarin alles en iedereen in beweging is en nu en dan bevriest in een cruciaal beeld, zoals wanneer Anna en haar minnaar al dansend aller blikken vangen of wanneer de eenmaal gevallen Anna de balzaal betreedt.

Alles wervelt in een eindeloze choreografie waarin je ogen tekortkomt en waarin het bureaucratische, tsaristische Rusland tegenover het landelijke, haast pastorale van het feodale Rusland wordt geplaatst. Het ene moment zitten we in de schouwburg – de binnenwereld is een en al theater – het andere moment in een snijdende sneeuwstorm. Toch zal ook de musical- of operettehater zich niet vervelen, al schurkt Wright soms vervaarlijk dicht tegen de kitsch aan als hij zelfs een paardenrace op het toneel laat houden. Het suikerzoete decor en het voortreffelijke spel blijven een lust voor het oog. De nadrukkelijk in beeld gebrachte nevenintrige tussen de introverte Levin (als een alter ego van Tolstoj) en zijn aanvankelijk onbereikbare Kitty zorgen voor een mooi tegenwicht en een contrapunt in een tijdloze wereld van (valse) liefde en hypocrisie.

 

Februari 2013

UA-37394075-1