Nico de Boer Teksten

Nico de Boer Teksten

Beweeg over de plank met de pijltjes op het toetsenbord, of zoek direct op een titel of auteur:

De Windsors, Sandringham en de legpuzzel van Hare Majesteit

Koningsgezind of niet, de meeste Britten beschouwen de koninklijke familie als een soort toeristische attractie die de kas spekt en bovendien altijd wel gespreksstof biedt. Wie een bezoek aan Sandringham brengt, het vorstelijke buitenverblijf van de Windsors in Norfolk, Oost-Engeland, begrijpt meteen waarom.

Oost-Engeland of East Anglia was eeuwenlang een geliefde (zomer)besternming van koningen en hun hofhouding, en van adellijke families. Veel van die schitterende landhuizen met oogstrelende, fraai ontworpen tuinen zijn vaak nog in bezit van dezelfde familie.

AUDLEY END

Wie in de buurt is, vlakbij het Middeleeuwse stadje Saffron Walden, moet zeker Audley End even aandoen, ooit een van de grootste ‘Jacobean’ (16e/17e-eeuwse) huizen die Engeland rijk was. Niet minder fraai is Holkham Hall, een Italiaans paleis langs de ongerepte kust van Norfolk. Of neem de tuinen van Easton Lodge bij Great Dunmow, die ooit in het bezit waren van gravin Daisy van Warwick (een van Edwards VII’s minnaressen) en nu worden opgeknapt door Brian Creasy die er zijn levenswerk van heeft gemaakt. Of Woburn Abbey in Bedfordshire waar oude meesters en andere rijkdommen worden ‘bewaakt’ door leeuwen en tijgers in een safaripark van 1200 hectare.

VICTORIAANSE ZEDEN

Maar het beroemdst van al die Oost-Engelse landhuizen is Sandringham, het imposante buiten- en kerstverblijf van de Windsors, sinds 1917 de naam van het Britse koningshuis die is afgeleid van de koninklijke residentie Windsor Castle. In dat oorlogsjaar deed George V van Saksen-Coburg-Gotha (die regeerde van 1910 tot 1936) bij wijze van anti-Duitse geste afstand van zijn Duitse titels. Sandringham werd in 1862 aangekocht door de overovergrootmoeder van de huidige koningin Elizabeth II, koningin Victoria (die lang regeerde, van 1837 tot 1901, in een periode van strenge, benauwde en hypocriete Victoriaanse zeden).

KERSTREDE

Vanuit Sandringham, dat bijna net zo vermaard is als Windsor Castle, verstuurt Elizabeth haar traditionele kerstrede. In dit vorstelijke buitenverblijf met immense tuinen kunnen Britten en buitenlandse toeristen zich vergapen aan de buitenissige levenswijze van de koningin, prinsen en prinsessen, waar men ‘de dingen graag wil houden zoals ze zijn’.

Het immense Sandringham ademt met zijn meer dan tweehonderd vertrekken vol portretten, porselein, wapenuitrustingen, zilver en marmeren beelden, in alles nog de grandeur van een koningshuis dat eens de wereld ‘regeerde’, van een Britannia rules the world. Nog niet eens zo lang geleden – begin vorige eeuw – omvatte het Britse koloniale rijk eenvijfde van het landoppervlak van de wereld (ooit 13 miljoen vierkante mijl in roze op de wereldkaart, met 360 miljoen onderhorigen). Na de Tweede Wereldoorlog brokkelde dat wereldrijk razendsnel af, al zijn tientallen ex-kolonies nog wel aan het Gemenebest, aan de Commonwealth, verbonden, waarbij de Britse koningin als staatshoofd wordt beschouwd.

BRITISH EMPIRE

In Sandringham hangt in een van de (voor het publiek geopende) vertrekken nog een immense vooroorlogse landkaart met daarop het aloude British Empire, waarvan de overzeese koloniën naar verhouding veel te royaal zijn afgebeeld. Elizabeth, die volgend jaar haar gouden jubileum op de Britse troon viert, is naar verluidt nog altijd zeer aan dat Gemenebest verknocht. Ze beschouwt de restanten van het voormalige imperium welhaast als haar familie, ook al verkruimelt het almaar verder, iets wat zelfs Groot-Brittannië zelf bedreigt: de vier landen Engeland, Schotland, Wales en Noord-Ierland met elk hun eigen parlement lijken sinds Tony Blair steeds meer afstand te nemen van het Verenigd Koninkrijk.

NATIONAL LIBRARY

Neemt niet weg dat de Britten onverzadigbaar blijken in hun honger naar het wel en wee van hun koningshuis. De National Library moet intussen al tegen de tweehonderd boeken bevatten die uitsluitend koningin Elizabeth en haar gezin tot onderwerp hebben, en dat aantal dijt, zeker na de tragische dood van Lady Diana, nog jaarlijks uit. Hoe diep is de liefde van de Britten voor hun koningshuis eigenlijk? Kraakt de monarchie als verouderd systeem niet in haar grondvesten?

Ach, hoeveel negatieve kritiek sommige leden van het Britse koninklijk huis ook te verduren hebben (gehad), de meeste Britten menen dat Groot-Brittannië ondenkbaar is zonder koninklijke familie. Koningsgezind of niet, de meesten beschouwen de koninklijke familie als een onmisbare toeristische attractie die de kas spekt en bovendien altijd wel gespreksstof biedt, en tja, wie een bezoek aan Sandringham brengt, begrijpt meteen waarom.

WINDSOR CASTLE

Maar of al die verhalen even enerverend zijn? Dat de koninklijke familie buitengewoon hecht aan traditie, tja, had iemand iets anders verwacht? Het blijkt dat de Windsors al zo’n zestig jaar achtereen door de week op Buckingham Palace verblijven, dat ze de weekeinden doorbrengen op Windsor Castle, kerstvakantie vieren op Sandringham en zomer en herfst vertoeven op Balmoral Castle in Schotland.

Aardig zijn sommige – niet bevestigde – anekdoten. Zoals die over de opvoeding van kroonprins Charles, prins van Wales, de oudste van de vier kinderen en weduwnaar van de in 1997 verongelukte prinses Diana, die een belhamel schijnt te zijn geweest. Zijn moeder liet zijn opvoeding grotendeels over aan haar man, Philip Mountbatten. Om de toekomstige koning van Engeland enigszins in het gareel te houden, bewerkte vader Philip, zo gaat het verhaal, de knaap geregeld met de karwats.

SINAASAPPEL ONDER DE KIN

Wat de familie verder zoal doet op een buitenverblijf als Sandringham, behalve jagen, wandelen, paardrijden en elkaar met kerstcadeautjes overladen, daar kun je wanneer je door het immense huis kuiert, alleen maar naar gissen. De familie schijnt dol op raadseltjes en spelletjes te zijn. Zo vermaakt ze zich onder andere met het onderling doorgeven van een sinaasappel onder de kin.

De koningin zelf is dol op het leggen van een puzzel, van duizend stukjes of meer. In de zitkamer van Sandringham kan ze bij haar terugkeer straks meteen weer aan de bak; in de salon ligt een legpuzzel onaangeroerd op een formicatafeltje met aan weerskanten twee modieuze schemerlampjes die scherp afsteken bij de gewichtige, klassieke Jacobean en victoriaanse stijl van het rijkelijk gedecoreerde vertrek.

RIEN POORTVLIET

Sandringham heeft ook een piepklein Nederlands tintje, met dank aan Rien Poortvliet, een oude vriend van de Windsors die als gast de koninklijke familie geregeld met potlood en papier vergezelde op de jacht, en daarbij de familie soms gedurfd – wie had dat van hem gedacht – openlijk te kijk zette zonder dat de geportretteerden van koninklijken bloede dat kennelijk zelf in de gaten hadden.

 

Sandringham, landhuis, museum en tuin. www.sandringhamestate.co.uk

 

Juni, 2001

UA-37394075-1