Nico de Boer Teksten

Nico de Boer Teksten

Beweeg over de plank met de pijltjes op het toetsenbord, of zoek direct op een titel of auteur:

De zachtmoedige naakten van Jock Sturges

Het werk van de vooraanstaande Amerikaanse fotograaf Jock Sturges is omstreden omdat hij liefst naakte meisjes en jonge vrouwen afbeeldt. Dat bracht hem in de Verenigde Staten al eens in botsing met de autoriteiten. Maar degenen die met hem werken zijn lyrisch over hem en zijn werk, zo blijkt uit ‘De naakte meisjes van fotograaf Jock Sturges’ van Thomasch Tielsch en Christian Klinger.

 

‘We zijn bang voor de schoonheid’

 

De filmmakers zochten Sturges op in Zuid-Frankrijk, filmden hem op locatie en in zijn studio. Ze spreken niet alleen met de fotograaf, maar ook uitgebreid met zijn modellen, vrienden, familie, kenners en critici. Tielsch en Sturges laten veel zachtmoedige naakten zien in een paradijselijke omgeving, waarbij ze gefocust zijn op de manier waarop Sturges zijn voornamelijk vrouwelijke modellen in esthetische beelden probeert te vangen. De filmmakers gaan daarbij terloops ook dieper in op vragen over schoonheid en kunst en hoe die twee zich met elkaar verhouden, en op de manier waarop de hedendaagse westerse wereld omgaat met vrouwelijk naakt.

Sturges zelf laat er geen misverstand over bestaan: bij hem gaat het om schoonheid en kwetsbaarheid. ,,Ik fotografeer mensen die ik ken en hoe beter ik ze ken des te beter zijn de foto’s.” Een emotionele band met een model is een voorwaarde. Als die ontbreekt, wordt het nep, kitsch, glamour. Zo fotografeerde hij op een strand in Californië eens een bekend model, vrijwel naakt. De tijdschriften die zijn foto’s afnamen, waren enthousiast. Sturges zelf vond het te oppervlakkig, ,,Er was geen band. Daar was geen tijd voor. Twintig minuten later poseerde ze alweer voor de volgende fotograaf.”

Sturges fotografeert sommige van zijn modellen al vijfentwintig jaar. Daarnaast is hij geïnteresseerd in relaties tussen moeders en dochters, ‘op een haast katholieke, mystieke manier’. ,,Hij is een grootmoedig mens,” zegt een model. ,,Hij stelt echt belang in je. Als ik straks zelf kinderen heb, zou ik het als een geschenk ervaren wanneer Jock ze zou fotograferen.”

In onze geseksualiseerde westerse samenleving ligt (vrouwelijk) naakt paradoxaal genoeg nog altijd gevoelig, zeker als het jonge meisjes betreft. In 1990 werd Sturges door de FBI van zijn bed gelicht. Zijn werk werd in beslag genomen en hij zat enige tijd vast op verdenking van kinderporno. Na een lange rechtszaak kreeg hij zijn werk terug en werd hij gerehabiliteerd.

In de film reageren hij en enkele van zijn bewonderaars op de dubbele moraal die naaktheid verwart met seksualiteit en die kwetsbaarheid en schoonheid gevaarlijker acht dan geweld: ,,Het lijkt wel of we bang zijn voor de schoonheid. We zien op elke straathoek een kindermisbruiker en kunnen de schoonheid niet meer accepteren. Die stoppen we weg of wordt gevulgariseerd. Schoonheid hebben we naar de modellen geschoven.” Volgens een model is dat ook een kwestie van benadering: ,,Als een Amerikaan een vrouw naakt ziet, is het bij hem meteen seksueel getint.”

Ook de internationale kunstwereld laat een verschuiving zien. ‘Veilige’ onderwerpen als oorlog en menselijk lijden verdringen de schoonheid van het naakte lichaam. En dat verbaast Sturges, want in de klassieke schilderkunst staat het naakt symbool voor de onschuld. Er dreigt ook een nieuw ‘gevaar’. Kwamen zijn foto’s kort geleden nauwelijks verder dan een select publiek, tegenwoordig kan dankzij internet iedereen erover beschikken. ,,Sturges is een estheticus,’’ zegt een critica. ,,Ik zie de gratie, de schoonheid van zijn foto’s. Maar er is door internet nu een veel groter publiek en daar moet je voorzichtig mee omgaan.”

 

Juni, 2010

 

UA-37394075-1