Nico de Boer Teksten

Nico de Boer Teksten

Beweeg over de plank met de pijltjes op het toetsenbord, of zoek direct op een titel of auteur:

De zin en onzin van machtige kredietbeoordelaars

De kredietbeoordelaars of ratingbureaus zijn sinds de crisis niet of nauwelijks uit het nieuws weg te slaan. Elke volgende afwaardering zaait angst en paniek. Maar wie zijn deze kredietbeoordelaars die overheden, banken en burgers doen sidderen en die ondanks alle kritiek hun (onevenredig) grote macht behouden?

 

VPRO’s nieuwsmagazine Tegenlicht nam een kijkje achter de schermen, zet alle zin en onzin op een rij, en gaat in een verhelderende uitzending na hoe hun rol, met Moody’s en Standard & Poor’s als grootste spelers, in het financiële systeem zo groot kon worden.

 

Niet alleen bij de meeste burgers, ook op de financiële markten was er over de kredietbeoordelaars tot voor kort niet of nauwelijks iets bekend. Of men dacht dat het neutrale instanties waren in plaats van Amerikaanse privéondernemingen. Ondernemingen die banken, bedrijven en landen beoordelen om aan beleggers het risico op verlies aan te geven – in twintig tot dertig verschillende gradaties, van AAA (uitzonderlijke kwaliteit) tot D (bankroet).

 

‘KLEURLOZE BOEKHOUDERS’

Volgens velen is hun macht veel te ver doorgeschoten. De kredietbeoordelaars vormen een groot risicofactor, zeker nu ze niet zozeer de financiële kracht van een land meten, maar ook de politiek (mee)wegen, iets waarop ze vaak totaal geen zicht hebben. Dat vindt zelfs Jerome Fons, ex-directeur van Moody’s.

 

,,Het geven van een kredietbeoordeling aan een land is niets anders dan een raadspelletje. Het is gewoon koffiedik kijken”, verzucht Fons.

 

De Amerikaan biedt een boeiende inkijk in een gesloten wereld waar hij zeventien jaar werkte. Een wereld waarbij je niet moet denken aan een kantoor vol snelle jongens die strak in het pak zitten. Eerder aan grijze muizen, serieuze types zonder buitensporige beloningen maar wel met buitenissig veel macht.

 

,,Kleurloze boekhouders zijn het. Traag en conservatief. Het salaris was niet denderend. Dus zocht je je bevrediging ergens anders in. In reisjes. Dat je een rol speelde in belangrijke beslissingen.”

 

Vooral Zuid-Europa werd stevig aangepakt. Daar is de kritiek ook het felst. De burgemeester van de Portugese stad Cascais ziet er een Amerikaanse aanval op de euro in. Maar in die (complot)theorie staat hij niet alleen. Ook in Frankfurt, het financiële centrum van de Bondsrepubliek, worden vraagtekens gezet bij de steeds agressievere manier waarop de kredietbeoordelaars Europese landen afwaarderen.

 

,,Natuurlijk zijn er problemen van eigen makelij”, zo verwoordt Dirk Müller, voormalig handelaar op de Frankfurtse aandelenbeurs, die gevoelens. ,,Je kunt niet zeggen dat de ratings de financiële problemen veroorzaakt hebben. Maar die zie je ook in Groot-Brittannië, de VS en Japan. Daar worden echter heel andere maatstaven gehanteerd. Als een scheidsrechter bij verschillende spelers andere maatstaven toepast, moet je je afvragen wiens belang wordt gediend.”

 

Hij verwijst daarbij naar de manier waarop ratingbureaus zijn verweven met de grote banken op Wallstreet én met de Amerikaanse politiek. ,,En dat gaat ver, heel ver. Dan is het de vraag in hoeverre sprake is van neutrale beoordelingen of dat er een strategie achter zit om Europa zo klein mogelijk te houden.”

 

DE STRIJD TEGEN DE KREDIETBEOORDELAARS

Ron Grassi, een gepensioneerde advocaat, heeft in zijn eentje de strijd met de kredietbeoordelaars aangebonden, als David tegen Goliath. De Amerikaan kocht obligaties van de Lehman Bank, met een goede beoordeling van de ratingbureaus. Hij ging na de val van de bank voor 140.000 dollar het schip in. Volgens Grassi hadden de kredietbeoordelaars het risico met opzet verkeerd ingeschat. ,,Ze hadden Lehman kunnen afwaarderen, dan was het nooit gebeurd”, zegt Grassi, wiens vrouw zich hun oude dag heel anders had voorgesteld. ,,Maar hij heeft nu wel een zinvolle tijdsbesteding”, zegt ze.

 

Tegenlicht: ‘De macht van de rating agencies’, VPRO.

 

Juli, 2012

UA-37394075-1