Nico de Boer Teksten

Nico de Boer Teksten

Beweeg over de plank met de pijltjes op het toetsenbord, of zoek direct op een titel of auteur:

Dragan Bakema prijst de kracht van de verbeelding in erotische ‘Zout op mijn huid’

Zoals velen nu in de ban zijn van ‘Vijftig tinten grijs’, zo verslonden eind jaren tachtig veel lezers ‘Zout op mijn huid’. Het even romantische als sensuele verhaal over een onmogelijke passie tussen een Parisienne en een Bretonse visser is nu naar het toneel vertaald. ,,Liefde raakt niet gedateerd,” zegt hoofdrolspeler Dragan Bakema over de toneelvoorstelling ‘Zout op mijn huid’.

 

De overeenkomsten tussen de erotisch getinte bestsellers zijn evident. Beide boeken zijn geschreven door een vrouw, het een door de Britse schrijfster E.L. James, het ander door de Franse (feministische) schrijfster Benoîte Groult. Beide deden veel stof opwaaien, vooral vanwege de expliciete seksuele toon. Toch ziet Dragan Bakema (34) meer verschillen dan overeenkomsten. ,,Ik vind ‘Vijftig tinten grijs’ veel pornografischer. ‘Zout op mijn huid’ zit veel meer op de fantasie,” zegt de bevlogen acteur die zich onderscheidt door even sensitief als expressief spel en bij een breed publiek onder meer bekendheid geniet dankzij de rol van Erik Hazelhoff Roelfzema die hij begin 2012 speelde in de immens succesvolle musical ‘Soldaat van Oranje’.

 

 

,,Maar goed,’ vervolgt hij, ,,negentig procent zegt ‘Vijftig tinten grijs’ gelezen te hebben. Het heeft voor velen de wereld veranderd, zeker de wereld binnen de slaapkamer. Ik vind de twee boeken niet met elkaar te vergelijken. Al begrijp ik de fascinatie wel. Als je jong bent en je leest die boeken die je ook op je lijst mag zetten, terwijl je intussen wel rode koontjes hebt, ja, dan doe je in één keer mee aan de volwassen wereld.”

 

‘LIEFDE IN TIJDEN VAN VERMARKETING’

 

‘Zout op mijn huid’ is volgens hem een ode aan de liefde én de verbeelding. ,,Het is wat onze kledingontwerpster over dit stuk zei: ‘Verbeelding! Ik wil weer verbeelding!’ Daar heb ik ook zin in. Dat is ook wat ik probeer.” In welk opzicht? ,,Dat we niet alles relativeren of psychologiseren. Dat je het gevoel mag toelaten. Dat de pijn weer mag bestaan als iemand bij je weggaat. Dat je bij seksualiteit de tijd neemt om het binnen te laten. Dat een aanraking weer even mag duren. We leven in tijden waarin bijna alles vermarkt wordt, waarin je bijna nergens meer vertrouwen hebt, waarin liefde verkeerd wordt ingezet, kortom, een tijd waarin alles vermarkt wordt. Dan is het fijn om daartegenover een mooi stuk over de liefde neer te zetten. Dat ruimte geeft aan de verbeelding.”

 

Dragan Bakema speelt de eenvoudige Bretonse visser die zich verliest in een intellectuele Parisienne. ,,Hij is een heel geaard persoon. Hij is eerlijk. Hij weet waar hij in gelooft en hij weet waarvoor hij wil gaan.” Het verschil in leefstijl en afkomst is echter groot, te groot, maar de onderlinge aantrekkingskracht is groter. Wat begint als iets zuiver lichamelijks ontwikkelt zich tot iets wat groter is dan henzelf. De liefde. Voor Dragan Bakema gaat het stuk daarnaast over berusting en acceptatie, over het accepteren van een onmogelijke liefde, in dit geval tussen geliefden uit totaal verschillende milieus. ,,Ze zijn wel gelijkwaardig, maar ze zijn niet hetzelfde. Het is voor haar een onmogelijkheid om te zeggen: laten we trouwen, laten we samenzijn. Hij is wel zo resoluut om te zeggen: ik vind dat we zouden moeten trouwen, maar hij is niet zo resoluut om te zeggen dat het stopt als ze dat niet wil. Hij wil haar liever af en toe zien dan helemaal niet meer, in de hoop dat ze er ooit wel helemaal voor elkaar zullen zijn. Die kracht is groter en sterker dan hijzelf. Haar aantrekkingskracht en zijn verlangen naar haar zijn gigantisch. Hij blijft de hele tijd maar aan haar denken. Hij moet haar ook steeds weer zien. Ach, dat gevoel kennen we toch allemaal wel. Dat is niks nieuws.”

 

,,Mooi is ook om te zien dat de tijd lijkt stil te staan als deze mensen samen gelukkig zijn. Als ze niet bij elkaar zijn, gebeurt er ook van alles, maar die dingen komen niet aan bod want het gaat uitsluitend over de momenten waarop ze bij elkaar zijn. Het gaat dus over een liefde tussen twee mensen die in wezen niet samen zijn. Niet in het dagelijkse leven. Twee mensen die elkaar af en toe zien, maar alles opgeteld kunnen ze aan het einde van hun leven zeggen dat ze wel degelijk een lange relatie hadden.”

 

‘WAAROM GA JE NIET VOOR ELKAAR ALS HET FYSIEK LEKKER KLIKT?

 

Als mensen zich fysiek tot elkaar aangetrokken voelen, zegt hij, wil dat niet zeggen dat ze intellectueel op hetzelfde niveau zitten. ,,Want waarom ga je niet voor elkaar als het fysiek lekker klikt? Je kan zo goed bij mekaar schuilen, je kunt zo goed in elkaar opgaan, je kunt zo goed met elkaar vrijen. Waarom is dat niet voldoende? Omdat, als je op een ander vlak ver van elkaar afstaat, dat zeer pijnlijk kan zijn. Als jij bijvoorbeeld links bent en de ander zeer rechts. Als jij niet voor de doodstraf bent en de ander wel. Dat kunnen punten zijn waarbij het heel moeilijk is om te zeggen: wij horen bij elkaar of wij snappen elkaar. Dat wil niet zeggen dat je elkaar fysiek niet kunt vinden. Dat is in ‘Zout op mijn huid’ aan de hand. Als je fysiek zo in elkaar kan opgaan, waarom zou je dan moeilijk doen? Nou, omdat je daar soms geen zin in hebt. Als iemand over een kunstwerk zegt: dat kan mijn broer ook, terwijl jij de inhoud snapt en de achtergronden kent van de kunstenaar en zijn werk, dan heb je geen zin om steeds alles te moeten uitleggen. Dan sla je dat over, maar het zijn wel gesprekken die je nodig hebt. Communicatie is een groot onderdeel van een relatie, tenminste wel in het samenzijn met mijn partner.”

 

Hij doelt op Maria Kraakman. Ze vormen al twaalf jaar een hecht stel, zijn allebei acteurs en spelen ook geregeld samen. De waslijst van producties (films, toneel, tv) waarin ze stonden, is nu al indrukwekkend. ,,En Maria zal alleen maar meer gaan spelen nu ze een vaste aanstelling bij Toneelgroep Amsterdam krijgt.”

 

‘JE ONTHOUDT DE EERSTE KEER DAT JE EEN ECHTE KUS HEBT GEHAD’

 

Wat hem aan ‘Zout op mijn huid’ ook bevalt, is dat het toneelstuk stilstaat bij de eerste, dan nog unieke ervaring. ,,Die eerste keren onthoud je en zie je voor je als je de ogen sluit. De eerste keer dat je een groot verlies meemaakt. De eerste keer dat je een echte seksuele ervaring hebt. De eerste keer dat je grote verbondenheid voelt. Als je de ogen sluit, onthoud je niet de eerste breedbeeld-tv die je gekocht hebt. Daar gaat het leven niet over. Je onthoudt wel de eerste keer dat je een echte kus hebt gehad. Daar kun je een beetje lacherig over doen, maar die momenten zijn ontzettend belangrijk, zowel voor een man als voor een vrouw.”

 

Bij een ode aan de liefde moet je ervoor waken dat het niet te zoetsappig wordt, meent hij. ,,Ik hoop dat deze voorstelling iets wezenlijks vertelt over de liefde, dat het bij mensen iets wezenlijks aanraakt. Ik hoop echt dat er iemand na de voorstelling naar huis gaat en dat in de auto dan de vrouw tegen haar man zegt of de man tegen zijn vrouw: Ik hou van je. Dat lijkt me geweldig. Dat het dan echt over de liefde gaat. Elkaar nodig hebben. Voor mij moet het verder gaan dan het verschil tussen man en vrouw, want dat soort gesprekken hebben we wel een beetje gehad.”

 

‘Zout op mijn huid’ zegt volgens hem iets wezenlijks over de universele waarde van de liefde. ,,Liefde raakt niet gedateerd. Vroeger gingen mensen minder vaak scheiden. Toen kwam er een golf dat mensen weer meer gingen scheiden. Vroeger gingen mensen meer trouwen, toen weer minder, nu weer meer. Dat zijn golven op de tijdgeest. Wat blijft is dat we allemaal op zoek zijn naar die ene connectie met iemand die jouw leven betekenisvoller kan maken. Met wie je gezamenlijk over een toekomst nadenkt, met wie je denkt over kinderen en zo voorts. Ondertussen speelt het leven zich gewoon af, maak je links en rechts van alles mee en mis je treinen waarvan je dacht dat je daarin zou zitten.”

 

‘IK SNAK NAAR VERDIEPING’

 

Dragan Bakema speelde bij Toneelgroep Amsterdam en het RO theater. Hij was op televisie te zien in series als ‘De troon’ en ‘In therapie’ en hij speelde in films als ‘Verre vrienden’ en ‘Shocking Blue’. Hij stond al jong op het toneel en de set. ,,Op de vooropleiding in Groningen speelde ik theater, en aan het einde van de vooropleiding in Groningen ging ik al filmen. Ik had mijn eerste speelfilm gedaan voordat ik aan de academie begon. ‘Drift’. Ik was negentien. In het theater begin ik de laatste jaren steeds meer hoofdrollen te doen en probeer ik mezelf te vinden. Bij mij gaat het vooral om met wie ik werk. Niet waar ik werk.”

 

,,Het is belangrijk dat je in een team zit waar je je vertrouwd bij voelt. Dat heb ik wel bij deze lady’s. Regisseur Mirjam Koen ken ik van het RO Theater. Met Sophie van Winden (die de Parisienne speelt) heb ik ‘Rembrandt’ gedaan. Zij speelde Hendrickje Stoffels in de tv-serie. Ik heb met haar een zeer goeie klik. Ik vind haar uitzonderlijk.”

 

Behalve acteur is Bakema ook nog scenarioschrijver en producent voor de door hem opgerichte Popov Film. Het is veel, heel veel. Vandaar dat hij wat gas heeft teruggenomen. ,,Ik ben er het afgelopen jaar achtergekomen dat ik, wil ik echt verdieping, geen honderd dingen meer tegelijk moet doen. Als iets me boeit of inspireert, denk ik: o ja, dit wil ik nog doen en dat kan ik ook nog doen. Mijn enthousiasme zit me soms in de weg, dat leidt ertoe dat ik mezelf en anderen beloftes doe terwijl het vaak beter is om eerst tot tien te tellen voordat ik een nieuwe stap onderneem. Uiteindelijk doe ik mezelf daar tekort mee. Ik dacht altijd dat ik bij alles wat ik deed honderd procent aanwezig kon zijn. Misschien was dat vroeger inderdaad het geval. Nu merk ik dat dit niet zo is.”

 

HET SERVISCHE TEMPERAMENT

 

Dragan Bakema, die een Nederlandse vader heeft en een Servische moeder, heeft laatst ook een film in Servië gemaakt. Hij is in Nederland geboren, maar verblijft steeds vaker in het noorden van Servië, in Vojvodina. ,,Ik leef daar in een dorp dat niet toeristisch is. Ik ga daar zoveel mogelijk heen. Als ik iets moet schrijven of leren ga ik graag daarheen. Daar woont ook mijn allerbeste vriend. Wij praten over alles maar weinig over film en tv. De natuur vind ik daar prettig. Het zijn twee verschillende levens die ik leid. Eén hier, één daar.”

 

,,Ik voel me sterk verbonden met de lichaamstaal. Met de manier van zitten, de manier van praten, de manier van aankijken. Daarmee raakt Servië mij veel meer dan de Nederlandse cultuur. Ik houd van de extremen, van de ontspannenheid die ineens kan omslaan in iets explosiefs. Tegelijk geniet ik steeds meer van mijn Nederlandse kant, bijvoorbeeld om geconcentreerd één project te doen. Je kunt wel zeggen dat ik meer last heb van mijn Servische genen dan van mijn Nederlandse. Het voelt bij mij als wat de Russische schrijver en Nobelprijswinnaar Ivan Boenin zei: Hoogstwaarschijnlijk ben ik mijn eigen grootste vijand. Maar dat geldt, denk ik, voor de meeste mensen.”

 

‘HET VADERLIJK GEVOEL WINT HET VAN ALLES’

 

Met Maria Kraakman heeft hij een pied-à-terre in Amsterdam en een loft in Rotterdam. ,,Ik woon in Amsterdam, Rotterdam en in Servië. Ik zou overal wel willen wonen. Ik wil me vrij voelen en dat lukt aardig. Als ik kijk naar hoe Maria en ik door het leven gaan, is dat een heel fijn leven. Dat ik nu ook vader ben, is helemaal een feest. Als ik tv of film kijk, denk ik vaak: eigenlijk kan ik nu beter schrijven of leren, ik kan beter dit of dat gaan doen. Maar als ik met Lola ben, mijn dochter van één, heb ik dat niet. Het vaderlijk gevoel wint het van alles. Heel cliché, maar hartstikke waar. Ik betrap me er ook op dat als ik in Servië ben, zit te bedenken hoe het daar met haar zou zijn als ze vijf is. Dat vult me heel erg. Dat maakt me gelukkig.”

 

Voorstelling ‘Zout op mijn huid’ naar de roman van Benoîte Groult. Regie: Mirjam Koen. Spel: Dragan Bakema, Sophie van Winden en José Kuijpers. Bewerking Heleen Verburg en Mirjam Koen. Tournee tot en met 16 mei, 2015. Première: 21 februari, Leidse Schouwburg. www.hummelinckstuurman.nl

 

Februari 2015

 

Een verkorte versie verscheen in kranten die zijn aangesloten bij De Persdienst (DPd), de landelijke persdienst van Wegener voor regionale/provinciale dagbladen.

 

UA-37394075-1