Nico de Boer Teksten

Nico de Boer Teksten

Beweeg over de plank met de pijltjes op het toetsenbord, of zoek direct op een titel of auteur:

Een stamelende stakker in een wereld van losers

Requiem voor een zwaargewicht’ begint en eindigt met reusachtige filmbeelden. Het openingsbeeld is confronterend en ontluisterend: de eens zo succesvolle bokser Kenny ‘Mountain’ Malloy (gespeeld door Victor Löw) wordt in zijn nadagen door zijn tegenstander verrot geslagen. Het slotbeeld is er een van verstilling, maar niet minder aangrijpend: de (anti)held kijkt ons strak aan, uiteindelijk komt hij als herboren en min of meer als overwinnaar tevoorschijn uit deze strijd op leven en dood.

Tussen deze twee cruciale beelden speelt het toneelstuk ‘Requiem voor een zwaargewicht’ (1956) van de Amerikaan Rod Serling zich af. Deze moderne toneelklassieker draait om figuren in de keiharde wereld van de ‘topsport’, die ten onder gaan aan hun ambities en illusies. Het zijn losers, allemaal. De onttroonde bokser Mountain mag van zijn arts niet langer de ring in. Zijn wereld stort in. Maar een jonge vrouw komt als een reddende engel op zijn pad. Een verhaal dat gemakkelijk in een melodrama kan ontaarden. Dat dit niet gebeurt, is vooral te danken aan de strakke regie van Mark Rietman en aan vertaler Marcel Otten, die Serlings tekst heeft geschoond van de meeste larmoyante trekjes.

 

Op het toneel wordt niet gebokst, op wat schijngevechten na. Op een plateau boven het toneel wordt weliswaar een boksring gesuggereerd, de strijd wordt toch vooral verbaal gevoerd in een decor dat het desolate sfeertje oproept van New York in de jaren vijftig, toen mannen zich door middel van boksgala’s letterlijk uit de armoede probeerden te knokken.

 

De personages zijn vooral bezig met overleven. Mountain vecht meer tegen zichzelf dan tegen zijn tegenstanders. Zijn manager Maish (Jappe Claes), die Mountain al veertien jaar begeleidt, sluit om zijn schulden af te lossen zelfs een weddenschap af tegen zijn eigen pupil. Na het demasqué zou hij zijn bokser liefst ‘als gehakt in de supermarkt in de aanbieding doen’. Maar als clown (een potsierlijke Micky Mouse) in fake worstelwedstrijden kan Mountain hem nog van nut zijn, zodat hij zijn schulden kan voldoen. Bokstrainer Army (Harry van Rijthoven) probeert Mountain te behoeden voor nog meer vernederingen. Maar het zwaargewicht wordt uiteindelijk uit het moeras geholpen door bemiddelaarster Grace (Susan Visser) van het arbeidsbureau. De andere figuren in het stuk – maffia-achtige en louche types, een hoer (Lineke le Roux), een kroegbaas (Dennis de Getrouwe) – blijven vooral steken in stereotypen.

 

De voorstelling, die na een afstandelijk begin steeds dichter op je huid gaat zitten, draait dan ook vooral om het kwartet Löw, Claes, Visser en Van Rijthoven. Naar de manier waarop Ko van Dijk indertijd – volgens de overlevering – zijn legendarische rol als Mountain vertolkte, valt alleen maar te gissen. Victor Löw speelt de bokser nu als een goedmoedige sul, als een stamelende stakker die een speelbal is in de handen van malafide figuren die zich over zijn rug willen verrijken. Löw, die we vooral kennen in rollen als een verbale krachtpatser, komt gaandeweg de voorstelling steeds meer op dreef. Toch weet hij als Mountain niet echt te overtuigen. Er is wel verbetenheid, nu en dan een razende wanhoop, maar de rauwheid die je bij zo’n klerenkast verwacht, ontbreekt.

 

Naast Löw excelleert Claes als de manager. Genuanceerd zet hij deze handige ritselaar neer. Hoe vilein, vulgair en grotesk deze patser ook is, Claes laat óók zijn kwetsbare kanten zien. Prachtig is de slotscène: hij neuriet ‘Singin’ in the rain’ en maakt een frivool tapdansje voordat het beeld op zwart gaat. Waarna Mountain uitdagend van het filmdoek oplicht.

 

Voorstelling: ’Requiem voor een zwaargewicht’ van Rod Serling door Joop van den Ende Theaterproducties. Regie: Mark Rietman, Spel: Victor Löw, Jappe Claes, Harry van Rijthoven, Hugo Metsers, Lieneke Le Roux, Johan Ooms, Susan Visser, Kenneth Herdigein, Mike Reus en Dennis de Getrouwe. Gezien: woensdag 2 oktober, Compagnietheater, AMSTERDAM.

 

Oktober, 2002

 

UA-37394075-1