Nico de Boer Teksten

Nico de Boer Teksten

Beweeg over de plank met de pijltjes op het toetsenbord, of zoek direct op een titel of auteur:

Gaudí’s de Sagrada Família, een basiliek als een corpus

Laatst brak er brand uit in de sacristie van de basiliek, maar die kon snel worden bedwongen door alert publiek. En nieuwsgierigen dwalen er vrijwel altíjd in groten getale rond in de Sagrada Família in Barcelona, het levenswerk van Antoni Gaudí.

 

De Catalaanse architect stierf voortijdig, het project lag jarenlang stil, maar dankzij nieuwe technieken wordt de wonderlijke kerk, hét beeldmerk en dé trekpleister van Barcelona, nu afgebouwd. In AVRO’s Close Up-documentaire ‘Antoni Gaudí, de Sagrada Família’ vertellen Gaudí’s opvolgers over het genie Gaudí en de raadsels die hij hen heeft laten oplossen.

 

De kathedraal met zijn rijk bewerkte torens tot 170 meter hoog wordt jaarlijks door twee miljoen mensen bezocht terwijl er om hen heen gewoon wordt doorgewerkt. Voor veel toeristen is de Sagrada Família (Heilige Familie) vooral fun, een hoger soort Disneyland, waar je ogen tekort komt en waar je met de lift langs de ornamenten ten hemel kunt varen en naar beneden suizen.

 

Het imposante gebouw doet in al zijn complexe geometrie surrealistisch aan. Wie van Dalí houdt, een andere beroemde Catalaan, zal ook Gaudí in de armen sluiten. Het verbaast dan ook niet dat zijn uitbundige en sensuele architectuur in de jaren van flowerpower en protestbewegingen van hem een icoon van de hippies maakte.

 

De Sagrada Família, die Gaudí zag als een corpus, een menselijk lichaam, is een christelijk geïnspireerd Gesammtkunstwerk. Het ademt overal Gaudí’s voorkeur voor organische vormen, waarbij hij zijn inspiratie uit de natuur haalde. De architect zelf verkoos de bouwplaats boven de tekentafel en bedacht tussen de werklieden oplossingen voor de constructies van zijn bouwwerken, waarvan er nog veel in de Catalaanse hoofdstad zijn te vinden. Gaudí bemoeide zich overal mee, tot aan de kleinste details en – voor zijn naaste medewerkers – tot vervelens toe.

 

Over Gaudí (1852-1926) zelf is niet bijster veel bekend. Hij was in zijn jonge jaren een dandyachtige verschijning. Hij werd steeds geloviger en wijdde zich vanaf 1914 geheel aan De Sagrada Família, waarvan de bouw uit geldgebrek regelmatig werd stilgelegd. Volgens zijn biografen was Gaudí een obsessieve, gelijkhebberige man, die zijn laatste jaren verdeelde tussen het werken aan en geld bijeen bedelen voor zijn Sagrada Família. Wie voor zijn godshuis niet diep in de buidel tastte, was een ijdele vrek. Hij werd op 7 juni 1926 aangereden door een tram, maar doordat hij zo sjofel gekleed was, werd hij aangezien voor een zwerver. Kort daarop stierf hij in het ziekenhuis en was Barcelona in diepe rouw gedompeld. Hij ligt in zijn eigen kunstwerk in een sombere crypte begraven.

 

De documentaire van Polly Watkins gaat niet zozeer over de persoon Gaudí, naar wie je steeds nieuwsgieriger wordt, maar over zijn met het Gaudí-virus besmette volgelingen en de wijze waarop ze zijn levenswerk vervolmaken. Een hoofdrol daarin speelt de Nieuw-Zeelandse architect Mark Burry. Hij slaagde erin om de geheime code van de meester te ontcijferen, aangezien Gaudí’s ontwerpmodellen in de Spaanse burgeroorlog verloren raakten. Burry en zijn bouwteam reconstrueerden ze met behulp van software uit de vliegtuigindustrie. Een intrigerend proces, verhelderend in beeld gebracht, soms ook wat saai.

 

Als het publiek blijft toestromen, evenals de gulle giften, kan De Sagrada Família in 2026 worden opgeleverd – in het jaar dat de honderdste sterfdag van de grote bouwmeester wordt herdacht. Waarom het zo lang duurt? Omdat alles met alles samenhangt, zegt een van de architecten. Gaudí beschikte niet over het gereedschap dat nu voorhanden is. ,,Maar ik weet zeker dat hij met zijn genie eerder klaar geweest zou zijn dan wij.”

 

April, 2011

UA-37394075-1