Nico de Boer Teksten

Nico de Boer Teksten

Beweeg over de plank met de pijltjes op het toetsenbord, of zoek direct op een titel of auteur:

Gendervrouwen op toneel: ‘Transgender lijkt wel een rage’

Michiel van Erp maakte de geprezen documentaire ‘I am a woman now’, over de eerste generatie transgendervrouwen. Frank Houtappels maakte er een toneelstuk van, ‘Afterparty’, dat onder regie van Van Erp in een topcast nu langs de theaters toert.

 

Zowel regisseur Van Erp als toneelschrijver Houtappels benadrukt dat het toneelstuk volkomen losstaat van de film. Van Erp: ,,Je ziet dezelfde verhalen uit de film op het toneel, maar wat de personages beleven en de structuur van het toneelstuk zijn totaal anders. Daarom heet het ook anders. Je moet er bovendien van uitgaan dat mensen die voor dit stuk naar het theater gaan de film niet hebben gezien.’’

 

De documentaire ‘I am a woman now’ portretteert vijf oudere dames, tussen de zeventig en tachtig, die als jonge mannen in Casablanca bij de Franse gynaecoloog Georges Burou onder het mes gingen: mannen die zich vrouw voelden, lieten zich bij hem operatief van sekse veranderen.

Houtappels: ,,Ik was erg onder de indruk van de documentaire en als ik ergens van onder de indruk ben, raak ik geïnspireerd. Snel nadat ik had gezegd dat ik er op het toneel iets mee wilde doen, nam ik mij voor om het breder trekken dan alleen de genderproblematiek’’, zegt Frank Houtappels, bekend van toneelstukken als ‘De potvis’ en ‘Hotel Atlantico’, maar vooral als scenarist van de tv-series ‘’t Spaanse Schaep’ en ‘Gooische vrouwen’ (ook de film).

 

GENDERVROUWEN, VRIENDSCHAP EN OUDER WORDEN

 

Zijn toneelstuk gaat ook over vriendschap en ouder worden, zegt Houtappels. ,,Toen ik begon te schrijven heb ik niet meer naar de documentaire gekeken, wel heb ik het boek dat erover is verschenen goed gelezen en alle research die Michiel me aanleverde tot me genomen. Daar kwamen allerlei vragen uit voort, zoals die over het ouder worden. Als je over de vijftig bent, mag je aannemen dat je over de helft bent. Dan mag je aannemen dat je meer verleden hebt dan toekomst.’’

 

,,Ik ben zelf 45, wordt ook geconfronteerd met dingen die het niet meer goed doen, met verminderd gezichtsvermogen. Dat gebeurde heel snel, is echt in een half jaar gebeurd. Ja, zei mijn moeder, als je ouder wordt, worden je ogen slechter en je armen langer. Net als je geheugen, je vergeet namen. Je wordt niet meer automatisch begeerd, niet dat dit bij mij daarvoor wel het geval was, maar nog minder dan ooit. Dat speelt allemaal mee bij het ouder worden. Er breekt een andere fase aan.’’

 

 

,,De boodschap van de film is eigenlijk dezelfde als die van het toneelstuk’’, vult Michiel van Erp aan, die onder meer bekend is van documentaires als ‘Postmoderne hutspot’, ‘Toen zij van Rotterdam vertrokken’ en ‘Erwin Olaf, on beauty and fall’. ,,Uiteindelijk gaat de documentaire ook over vrouw zijn. Wat is een vrouw? Wat betekent het om vrouw te zijn? Wat is vriendschap? Wat is vrouwenvriendschap? Daar gaat het toneelstuk ook over.’’

 

‘BUROU WAS GEEN SOORT MESSIAS, HELEMAAL NIET’

 

Dokter Burou was een pionier op dit gebied, een eenling die zich weinig aantrok van wat anderen ervan vonden. Hij speelt ook terloops ‘een rol’ in het stuk. Van Erp: ,,Sommige van de gendervrouwen zien hem als een soort wonderdokter, een soort god, degene die hen heeft laten geboren worden in de gedaante van wie ze nu zijn. Maar dokter Burou was vooral medisch geïnteresseerd. Hij wilde weten of dat soort operaties zouden werken. De operaties die hij toen deed, worden nu nog steeds in het VU Medisch Centrum gedaan. In die zin heeft hij wel uitgevonden hoe je zo’n operatie moet doen. Burou verdiende er heel veel geld aan. Hijzelf was geen soort Messias, helemaal niet zelfs.’’

De documentaire heeft veel losgemaakt, niet alleen in eigen land. Van Erp: ,,De film is de hele wereld overgegaan. Hij draaide een paar maanden geleden in veel Duitse bioscopen, de documentaire is door heel veel zenders en landen aangekocht.’’

 

EEN BELADEN ONDERWERP

 

Transgenders, mannen die zich vrouw voelen en andersom, is een beladen onderwerp dat de laatste jaren bespreekbaarder lijkt te zijn geworden. ,,Ja, het lijkt wel een soort rage’’, zegt Michiel van Erp. Waar ligt dat aan? ,,Geen idee. Ik heb echt geen idee. Wat ze in de VU doen, kan nergens anders in de wereld. Ze krijgen ook veel aanmeldingen. Arie Boomsma heeft er nu een tv-programma over. Het is echt ongelooflijk. Toen ik met de voorbereidingen van mijn film bezig was, was zoiets nog helemaal niet het geval.’’

 

Heeft het een niet met het ander te maken? Van Erp:

,,Dat gaat me te ver, dat is te veel eer. Dankzij een tv-programma kun je wel op een idee komen. En zo’n film als ‘I am woman now’ draagt beslist bij aan de acceptatie, tenminste dat hoop je dan. Daarbij komt dat de maatschappij nu heel anders in elkaar zit, ook wat de acceptatie van transseksualiteit en homoseksualiteit betreft. Ik ben zelf blij dat er veel aandacht is voor dit soort kwesties.’’

 

Aan de ene kant is er meer acceptatie, aan de andere kant heb je ook meer verzet. Van Erp: ,,Dat heeft er weer mee te maken dat onze samenleving veranderd is. Tien, vijftien jaar geleden zou het wéér heel anders gegaan zijn.’’

 

Voorstelling ‘Afterparty’ van Frank Houtappels. Regie: Michiel van Erp. Met Carine Crutzen, Marie-Louise Stheins, Renée Fokker en Tim Teunissen. Tournee: van januari t/m medio mei. Première: 1 februari, Leiden. 

www.hummelinckstuurman.nl

 

Januari, 2014

 

Een verkorte versie verscheen in kranten die zijn aangesloten bij De Persdienst, een samenwerkingsverband tussen provinciale kranten.

UA-37394075-1