Nico de Boer Teksten

Nico de Boer Teksten

Beweeg over de plank met de pijltjes op het toetsenbord, of zoek direct op een titel of auteur:

Han Peekel: ‘Televisie is als een goede vriend’

De Nederlandse televisie bestaat in 2011 zestig jaar. Reden voor de publieke omroep voor een feestje aan de hand van de TV Canon, die het kijkerspubliek samenstelt. Ambassadeur van de canon is Han Peekel. ,,Als de televisie zestig jaar bestaat, zijn we allemaal een beetje jarig. Het jubileum wordt een grote feestelijke taart met veel kersen erop waarvan wij allemaal mogen meeëten.”

 

Want de televisie speelt een veel grotere rol in ons leven dan we ons realiseren, is zijn overtuiging. ,,We kijken per dag gemiddeld drie uur en elf minuten naar de televisie. Dat is een verbazingwekkend (en actueel) gegeven. Dat betekent over een etmaal gezien dat we langer slapen en dat we, hopelijk voor iedereen, ook langer werken, maar dat tv meer tijd in beslag neemt dan we aan eten en drinken besteden, of aan de liefde, vrienden of onze hobby.”

 

Han Peekel is ‘het uithangbord’ van de TV Canon. ,,De publieke omroep vroeg mij, want er moet iemand zijn die het woordvoerderschap op zich neemt. En ik beschouw dat als een grote eer,” zegt hij met zijn kenmerkende sonore stem, waarmee hij jarenlang uiteenlopende programma’s van kleur voorzag. Peekel zit sinds 1975 in het vak, kent de tv-wereld van haver tot gort en is de drijvende kracht achter Best24 (eerst Hilversum Best), het themakanaal van de publieke omroep, dat non-stop oude programma’s vertoont.

 

Stond er bij de verslaggever, die van een jongere generatie is dan de tv-maker, pas in de loop van de jaren zestig een toestel in het ouderlijk huis, Han Peekel is van kindsbeen af met televisie opgegroeid. ,,In mijn belevenis was televisie er altijd en gezien de feiten klopt dat. Ik ben van 1947. Wij woonden in Rotterdam, op het Mathenesserplein, tweede verdieping. Ik denk dat ik een jaar of drie, vier was, dat mijn vader met mijn opa een enorme kast naar boven sjouwde. Er werd in de voorkamer iets neergezet dat televisie heette. Je zag in een bijna rond schermpje iets bewegen. Het was in een tijd dat de televisie nog onregelmatig uitzond. Pas op 2 oktober 1951 startten de reguliere uitzendingen, die kwamen uit Eindhoven.”

 

Gezelligheid

 

Voor Peekel bracht de televisie vooral gezelligheid in huis. Hij kan zich de sfeer thuis nog levendig herinneren. ,,Als er werd uitgezonden geurde het huis naar koffie en soep. Om een uur of half acht, kwart voor acht – ik lag net niet of wel op bed, in ieder geval was ik al in mijn pyjama en in een zinken teil gewassen – kwamen buren en familieleden, twintig tot wel vijfentwintig man, op bezoek en zat de woonkamer stampvol. Dan werd er ademloos naar die televisie gekeken. Dat had iets gezelligs, er werd gelachen en er werd erna ook over gesproken.”

 

Indertijd had televisie nog iets magisch, voor sommigen was het alsof er tijdens de uitzending een hoge gast op bezoek was. ,,Ik weet nog dat mijn grootmoeder de huiskamer opruimde voordat de uitzending begon, omdat zij er niet van overtuigd was dat het eenrichtingsverkeer was. De kamer moest er wel pront uitzien.”

,,Rudi Carrell zei het een paar weken voor zijn dood zo mooi. Hij zei, als mensen zeggen dat het vroeger allemaal beter was op televisie, dan bedoelen ze eigenlijk, maar dat weten ze zelf niet, dat je toen nog met z’n allen naar de televisie keek. Nu heeft elke kijker zijn eigen zender en zijn eigen toestel.”

 

Toch merkt Peekel tot zijn genoegen dat de tijden van weleer een beetje terugkeren, al zijn het ironisch genoeg vooral de commerciëlen die het nostalgische vuurtje aanwakkeren. ,,Zij maken met ‘Ik hou van Holland’, met die fantastische Linda de Mol en haar kornuiten, weer een beetje ouderwetse, gezellige tv, waarbij het ook leuk is om je buurman of buurvrouw uit te nodigen.”

 

Respons

 

De respons op de canon is volgens Peekel zo kort na de lancering ervan al verrassend groot. ,,Zo’n 70.000 mensen hebben de website reeds bezocht en er hebben nu ruim 35.000 mensen gestemd. Dat is enorm. Je merkt dat het leeft, je ziet ook aan het twittergedrag dat mensen er mee bezig zijn en elkaar oproepen hun stem uit te brengen.”

 

De initiatiefnemers stellen met kenners op een specifiek terrein een groslijst samen waarop de kijker zijn stem kan uitbrengen. De kijker kan daaraan zijn eigen keuze toevoegen. Daar wordt intussen gretig gebruik van gemaakt, met als resultaat dat veel programma’s die niet op de lijst stonden nu hoog scoren. ,,Een groot aantal tv-programma’s mag zich verheugen op een eigen familie. Blijkbaar heeft elk programma dat enige betekenis heeft een eigen familie opgebouwd en die familieleden roepen op hun favoriet niet te vergeten. Van Kooten & De Bie bijvoorbeeld wilden geen fragmenten beschikbaar stellen. Wij stellen het helemáál niet op prijs, zeiden ze, om op die hoop van de gemene deler gegooid te worden. Welnu, prima, dat hebben wij te respecteren, dus hebben wij ze ervan af gehaald. Maar inmiddels zijn ze door het publiek weer teruggebracht en staan ze in de top 5. En discussie vinden wij heel leuk. Uiteindelijk hoop ik dat die zestig programma’s die de canon gaan vormen, waarvan ik als eerste roep dat hij volstrekt onvolledig is, op dat moment, in oktober 2011, wel de best mogelijke lijst is!”

 

Het is het feestje van de publieke omroep, maar de longlist blijft daar niet toe beperkt. De commerciëlen, gestart in 1989, en vergeleken met de oude publieke omroep nog aan het puberen of op de grens van volwassenheid, ‘tellen wij graag mee’. ,,Programma’s als ‘Ik hou van Holland’ of ‘Gooische vrouwen’ en nog tig meer kom je in onze lijsten tegen. We zeggen niet dat alleen het bestel zaligmakend is. De commerciëlen nemen wij even serieus, hoewel de eerlijkheid mij gebiedt te zeggen dat dit wel het feest van het bestel is.”

 

,,Wat mensen zich niet meer zo realiseren is dat het bestel ontstaan is uit de bloedgroepen die Nederland tot zo’n uniek tolerant land hebben gemaakt. Wij hebben al in de zestiende en zeventiende eeuw moeten leren om samenleven met andere bevolkingsgroepen omdat er niet één groep dominant was. Mensen doen soms net of immigratie iets nieuws is, maar historisch gezien is dat niet waar. We waren een land waar niet één club of één geloof of één filosofie dominant was. Daaruit is dat unieke omroepbestel voortgekomen. Waar we verschillende meningen en opvattingen ongebreideld naast elkaar kunnen laten horen. Waar je op één avond kunt zien dat onze premier op het ene net de held van het land is, terwijl tien minuten later op het andere net volstrekt het tegendeel beweerd kan worden. Dat maakt onze democratie ook sterk. Nergens in de wereld heb je iets wat daarmee vergelijkbaar is. Daarom zouden wij er veel voorzichtiger mee om moeten springen.”

 

Kwaliteit

 

Peekel interviewde zelf enige jaren geleden Mies Bouman, de moeder van de Nederlandse televisie. Zij was kritisch over de kwaliteit van het huidige tv-aanbod, waarbij jong, aantrekkelijk en kijkcijfers de doorslag geven. Peekel, resoluut: ,,Ik ben het er absoluut niet mee eens dat er nu slechtere tv wordt gemaakt dan vroeger. De grenzen zijn alleen veel breder geworden. Natuurlijk worden er programma’s gemaakt, waar ik soms met verbijstering naar kijk. Ik vind tv slecht als die haastig, slordig en zonder passie wordt gemaakt. Ik vind tv goed als ik het gevoel heb dat met elan en allure een programma wordt gemaakt.”

 

Maar kijkcijfers zijn toch heilig tegenwoordig? ,,Dat is wel een beetje waar, maar dat heeft te maken met de leidinggevenden in de omroep. Vroeger kwamen die uit het vak zelf tevoorschijn. Tegenwoordig komen ze van buiten, zeer gekwalificeerd, maar het maakt sommigen niet uit of ze een bedrijf leiden waar potloden of een waar tv-programma’s worden gemaakt, waardoor de passie op sommige plekken in het vak wat verdwenen is. Maar dit is absoluut niet het geval bij de bron, bij de nieuwe generatie mensen.”

 

De laatste tijd winnen de tv-zenders en themakanalen die oude succesnummers herhalen aan populariteit. De retro tv bloeit door politiek-culturele en demografische oorzaken (vergrijzing), en dankzij de technische hoogstandjes waardoor herinneringen naar believen zijn op te roepen en met een hedendaagse bril op te bekijken. Vanwaar die hang naar vroeger? ,,Het terugblikken op je eigen verleden kietelt de spieren van welbevinden. Daarom kan tv een goede vriend zijn of een goede buurman die bij je op bezoek komt met mooie verhalen uit het verleden. De TV Canon helpt om die verhalen naar de toekomst te halen. Als een ouder iemand met een kleinkind een programma uit de oude doos terugziet, is dat ook een verhaal van, ‘Kijk zo was het’. Op die manier kun je je eigen verleden opnieuw beleven, het brengt de emotie van toen terug.”

 

Televisie heeft nog altijd de meeste invloed op het publieke debat, en al wordt de kijker relatief steeds ouder, jongeren hebben de tv nog allerminst afgezworen. Internet zou de rol van de tv overnemen, maar daar lijkt vooralsnog geen sprake van. ,,Nee, volstrekt niet. Ook tot mijn eigen verrassing. Televisie is, als het goed is, een vriendelijke vriend of achterneef die op je schouder zit, die je allerhande dingen in je oor fluistert, die je wijzer en beter maakt, die je confronteert en die je verwart en soms in ontreddering achterlaat. Je ziet wel nieuwe vormen van tv kijken ontstaan. Maar we zullen de televisie de komende tientallen jaren als hoeksteen in onze communicatie blijven gebruiken.”

 

April, 2011

UA-37394075-1