Nico de Boer Teksten

Nico de Boer Teksten

Beweeg over de plank met de pijltjes op het toetsenbord, of zoek direct op een titel of auteur:

Hans Keller en de kop van de dichter

Johnny ‘The Selfkicker’ van Doorn die met vuur zijn intense gedicht over ‘de magistraal stralende zon’ declameert. Lucebert die met bezwerende stem zingzegt dat ‘vrede eten is met muziek’. Willem Elsschot die stoïcijns zijn ‘Spijt’ voordraagt. Het zijn drie van de talloze dode dichters die de afgelopen jaren tot leven zijn gewekt in de Dode Dichters Almanak, de zondagse dagsluiting van de VPRO.

 

Journalist, regisseur en documentairemaker Hans Keller (Haarlem, 1937) is de bedenker en (mede)samensteller van deze reeks poëtische pareltjes. Keller maakte zelf filmportretten van de Vijftigers, Lucebert en de Italiaanse dichter Cesare Pavese. Hoe is de Dode Dichters Almanak ontstaan? ,,Ik kwam op het idee in een hotel in Engeland. Op de BBC zag ik een oude opname van T.S.Eliot. Ik heb daar ademloos naar gekeken en toen realiseerde ik me dat ik zelf eens Vestdijk en Bloem had gefilmd die een gedicht voorlazen. Ik heb toen geïnformeerd bij archieven in Nederland, België, Duitsland en Engeland. Dat leverde zoveel beeldmateriaal op dat ik de VPRO voorstelde om een programma te maken, waarin Nederlandse en buitenlandse gedichten werden gelezen door de dichters zelf, te vertalen door gerenommeerde Nederlandse poëzievertalers. Zo is het begonnen.”

De naam ontleende Keller aan de film ‘Dead Poets Society’ (1989) van Peter Weir, waarin een bevlogen docent zijn studenten vertrouwd maakt met poëzie. ,,Een prachtige film. Die naam heb ik voor een deel gepikt door het programma Dode Dichters Almanak te noemen.” Eens per dag lukte niet, wel eens per week. ,,En dat is al heel mooi.”

De filmpjes zijn sober, soms in stemmig zwart-wit. De dichter leest zijn gedicht. Verder geen poespas. ,,Er zijn onnoemelijk veel beelden van dichters die de eerste woorden in beeld zeggen en vervolgens krijg je daar illustraties bij van stromende beekjes, vallende bladeren en voetstappen in de sneeuw. Dat soort filmpjes zijn vaak stomvervelend en leiden alleen maar af. De kop van de dichter in beeld, daar gaat het om. Het kan me dan niet schelen of het prachtig gefilmd is of wat onbeholpen. Dat is ook authentieker.”

Keller en zijn medewerkers hebben over respons geen klagen. ,,Laatst zonden we Elsschot uit. In het eerste jaar hadden we dat ook uitgezonden, in een zeer geschonden versie. Vorig jaar vonden we een betere versie. Prompt wezen mensen ons erop dat ze het al eerder hadden gezien. Soms wordt naar dichters gevraagd, onder wie de Engelse dichter Auden. Maar alles wat we van hem hebben kunnen bemachtigen is uitgezonden.”

Mooi is de manier waarop de in 2010 overleden Franse dichter en chansonnier Jean Ferrat zijn gedicht ‘Nuit et brouillard’ voorleest. Ferrat is bekend als componist van ‘La montagne’, dat bij ons klassiek is geworden als ‘Het dorp’ in de uitvoering van Wim Sonneveld. ,,Het was een geluk dat we hem in ons eigen archief hadden. Ik wou dat we meer Franse dode dichters konden laten zien, maar de Franse archieven zijn moeilijk te ontsluiten. Hetzelfde geldt voor de Italianen. We hebben een paar Italiaanse dichters kunnen uitzenden, maar de Italiaanse tv vraagt zulke krankzinnig hoge bedragen, dat we ons dat heel zelden kunnen permitteren.”

Dode Dichters Almanak is volgens Keller uniek in zijn soort. ,,Hadden ze in het buitenland maar zoiets! Dan hadden we meer beeld achter de hand gehad. Daarom was het de eerste jaren de vraag of we ermee door konden gaan. Maar de natuur wil dat er steeds iemand doodgaat, ook dichters. Zo is een uniek poëzie-archief ontstaan. Dat realiseert de VPRO zich, maar ook de netmanager. Ik denk en hoop dat we onbedreigd zijn.”

 

Oktober, 2010

UA-37394075-1