Nico de Boer Teksten

Nico de Boer Teksten

Beweeg over de plank met de pijltjes op het toetsenbord, of zoek direct op een titel of auteur:

Harrie Geelen, een kleine romanheld en spiegels die prutsers zijn

Ik heb altijd het gevoel dat spiegels zich vergissen wanneer ik erin kijk. Want ik weet dat ik er eigenlijk anders uitzie. Gewoner. Minder erge flaporen. Ouder.’ Aan het woord is de dertienjarige Sep Paffen, de hoofdpersoon van Harrie Geelens boek ’Het nijlpaard Ellende’, die spiegels maar ’prutsers’ vindt, die je nooit laten zien hoe je er werkelijk uitziet.

 

De Nederlandse literatuur grossiert in boeken over aardige (kwa)jongens. Wie kent ze niet, jonge romanhelden als Multatuli’s Woutertje Pieterse, Bomans Erik (uit ’het kleine insectenboek’), Reves Werther Nieland, Frederik van Eedens kleine Johannes, Adriaan van Dis’ Nathan Sid. Het zijn jongens op de rand van de puberteit die zich dankzij hun dromen en fantasieën staande weten te houden in een door volwassenen beheerste wereld, waarin ze begrip vragen maar onbegrepen blijven.

 

GOEDMOEDIGE LOBBES MET KOLDERIEKE HUPJES

 

 

Harrie Geelen (1939) voegt daar nu zijn eigen kleine held Sep Paffen aan toe. In zijn novelle ’Het nijlpaard Ellende’, dat speelt in een rooms milieu in de naoorlogse jaren, ontdekt de gymnasiumleerling Sep dat zijn mooie jonge moeder vreemd gaat met de pianostemmer. Iedereen lijkt ervan op de hoogte, behalve zijn vader, die vertegenwoordiger is bij een bierbrouwerij. Hij is een goedmoedige lobbes, ’befaamd’ om zijn kolderieke ’huppeltjes’, waarmee hij stopt zodra hem de schellen van de ogen vallen.

 

EEN PESTKOP EN EEN GROOT GEHEIM

Het is het begin van een reeks dramatische gebeurtenissen. Voor zijn ogen ziet Sep zijn leraar Latijn, die een groot geheim met zich meedraagt, op de drempel van het klaslokaal bezwijken. Er is een pestkop van een schoolkameraad, een wees, met wie het slecht afloopt. En op straat is Sep er getuige van dat een buurmeisje uitglijdt en wordt overreden door de ratelende wielen van een bierwagen die met twee ’dikke blonde Zeeuwse hengsten’ is bespannen. Ze krabbelt overeind, holt naar huis waar ze als troost een koekje krijgt: ‘Toen ze bleef huilen, werd de dokter gehaald. Ze stierf nog dezelfde middag.’

 

Dat sobere maar effectieve taalgebruik is illustratief voor het hele boek, dat met weinig woorden een groot effect weet te bereiken. Door het hele boek heen tref je dit soort rake zinnetjes aan:

 

Je hoofd is een prullenbak die nooit geleegd wordt. Alles ligt er kriskras door elkaar.’

 

Sep verbaast zich over het bedrog en de leugenachtigheid om zich heen. Het verwart hem en brengt hem aan het twijfelen. Wat is schijn, wat werkelijkheid? Hij krijgt het flink voor zijn kiezen voordat de huwelijkscrisis van zijn ouders kan worden bezworen. Hij kan zich ook domweg niet voorstellen dat zijn ouders er op een dag niet meer (voor hem) zullen zijn.

 

EEN DENKER, EEN DROMER

Sep Paffen heeft iets van de eerdergenoemde bekende romanpersonages. Hij is een denker, een dromer. Hij heeft veel verborgen talenten en neemt de wereld om zich heen steeds scherper waar. Hij ontpopt zich bovendien als een soort redder in nood en doet daarin wel denken aan Kees Bakels uit Theo Thijssens ’Kees de jongen’ (1923), de braafste en misschien wel meest aandoenlijke romanheld uit de Nederlandse literatuur. Net als Thijssen beschrijft Geelen de ellendige én vrolijke wederwaardigheden van zijn hoofdpersoon met veel warmte.

 

ILLUSTRATOR, SCHRIJVER, GOUDEN KALVEREN

En schrijven kán Harrie Geelen, die vooral bekendheid geniet als illustrator en schrijver van jeugdboeken. Zijn prijzenlijst – van griffels en penselen tot een Gouden Kalf – is schier eindeloos. Hij schreef onder andere de televisieprogramma’s ’Oebele’ en ’Kunt u mij de weg naar Hamelen vertellen, mijnheer’, en illustreerde veel werk van zijn vrouw, de schrijfster Imme Dros.

 

Het nijlpaard Ellende’ is Geelens ’eerste boek voor volwassenen’. Daarvoor heeft hij ongetwijfeld royaal kunnen putten uit zijn eigen jeugd. Hij groeide net als zijn hoofdpersoon op in Limburg, kort voor de Tweede Wereldoorlog. Veel doet dit er niet toe. Met ’Het nijlpaard Ellende’ bewijst Geelen dat hij ook dit genre beheerst. Zijn boek munt weliswaar niet uit in originaliteit, maar dankzij dit tragikomische boek zijn we wel een kleine romanheld rijker.

 

Harrie Geelen: ’Het nijlpaard Ellende’. Uitgeverij G.A.van Oorschot, 112 bladzijden.

 

Janauri, 2005

UA-37394075-1