Nico de Boer Teksten

Nico de Boer Teksten

Beweeg over de plank met de pijltjes op het toetsenbord, of zoek direct op een titel of auteur:

Hoop voor verslaafden

Er is nieuwe hoop voor probleemdrinkers en andere verslaafden. VPRO’s wetenschapsrubriek Labyrint doet in de aflevering ‘Diep in het verslaafde brein’ verslag van nieuwe behandelmethoden voor verslaving en ongezond gedrag. De resultaten zijn verbluffend. Zeker als je bedenkt dat in de verslavingszorg meer dan de helft vroeg of laat terugvalt in zijn oude gedrag, alle therapieën ten spijt.

 

Of zoals een directeur van een ontwenningskliniek in de uitzending zegt:

 

,,Drankverslaafden die wij hier behandelen zeggen: ‘Ik walg van de geur van alcohol. Ik denk dan meteen weer aan de kwalijke dingen die ik deed onder invloed van drank.’ Ze zeggen ook dat ze absoluut nooit meer zullen drinken. Drie dagen later zijn ze dronken. Zowel voor hen als de therapeut is het moeilijk om dat te begrijpen.’’

 

Hoewel er nog veel vragen zijn, blijkt uit wetenschappelijk onderzoek dat er bij verslaving veranderingen in de hersenen optreden. De spin in het web daarbij is het beloningssysteem, ook wel het geluksplekje genoemd dat diep in het brein verscholen zit. Bij drankverslaafden is de aandacht dan zo gefocust op alcohol dat al het andere erbij in het niet valt. ,,De honger naar het middel is bij de verslaafde man sterker dan zijn belangstelling voor een vrouw of seks’’, zegt psycholoog Reinout Wiers.

 

COMPUTERPLAATJES VAN BIER EN WIJN

Wiers ontwikkelde een behandelingsmethode die leidt tot tien procent minder terugval. Om het resultaat met eigen ogen te zien nam Labyrint een kijkje in een verslavingskliniek bij Berlijn. De methode is even simpel als doeltreffend. De verslaafde moet computerplaatjes van bier en wijn met een joystick letterlijk van zich wegduwen. Daarmee worden onbewuste hersenprocessen opnieuw getraind.

 

,,De resultaten zijn spectaculair. Voor de eerste keer is er een training voorhanden die aantoonbaar werkt’’, aldus Wiers. Onderzoeker Janna Cousijn deed iets dergelijks bij jonge cannabisgebruikers die nog niet lang hasj rookten. Ze ontdekte bij hen in een specifiek gebied in het brein tijdelijk meer hersenactiviteit. Die kan mogelijk voorspellen of mensen verslaafd kunnen raken.

 

HERSENSTIMULATIE

Een andere, zwaardere methode, de zogeheten diepe hersenstimulatie (dbs: deep brain stimulation), werd in het Duitse Maagdenburg toegepast op alcoholverslaafden die er lichamelijk slecht aan toe waren. Bij deze operatie, die tot dusver alleen bij mensen met de ziekte van Parkinson werd uitgevoerd, worden twee elektroden in het brein geplaatst. Een stroomkabeltje loopt onder de huid naar een generator en accu. De onderzoekers stonden versteld: de klachten worden voor negentig tot honderd procent weggenomen.

 

Dat deze methode ook bij verslaafden kan werken, werd bij toeval ontdekt door psychiater Damiaan Denys. Met de dbs-techniek behandelt hij psychiatrische patiënten, onder wie mensen met dwangneuroses. Onder hen was een vrouw die zestien uur per dag poetste. ,,De behandeling had een geweldig goed effect’’, vertelt hij in Labyrint. ,,De klachten namen tot negentig procent af.’’ De vrouw poest nu een uur per dag. Zij was ook een stevige roker. Denys: ,,Toen we haar vroegen te stoppen met roken, deed ze dat binnen een dag.’’ Kort daarna stopte ze ook met overmatig eten. ,,Ze viel veertig kilo af, begon te sporten. We zagen een heel ander persoon.’’

 

AFKICKEN

Vervolgens paste Denys de dbs-methode met succes toe op een heroïneverslaafde die al twintig jaar probeerde af te kicken. De zenuwarts waarschuwt wel voor de risico’s:

 

,,Je moet op een ethische manier kijken naar wat gerechtvaardigd is en wat niet. Vooralsnog willen we de techniek beperken tot mensen die echt ziek zijn.’’

 

Labyrint: ‘Diep in het verslaafde brein’, VPRO.

 

November, 2011

UA-37394075-1