Nico de Boer Teksten

Nico de Boer Teksten

Beweeg over de plank met de pijltjes op het toetsenbord, of zoek direct op een titel of auteur:

Ion Barladeanu, van dakloze zuiplap tot genie

Van zwerver tot succesvol kunstenaar. Het overkwam de Roemeen Ion Barladeanu. Regisseur Alexander Nanau legde diens wonderbaarlijke metamorfose vast in ‘The world according to Ion B.’, die op het ene na het andere filmfestival in de prijzen viel.

 

Als het oog van een oplettende passant drie jaar geleden niet op diens collages was gevallen, zou Ion Barladeanu nog steeds tussen het vuilnis, de wilde katten en zwerfhonden op straat leven in een troosteloze buurt in de Roemeense hoofdstad Boekarest. Met de fles binnen handbereik, peuk tussen de lippen, hoed diep over het kale hoofd getrokken.

 

IK HEB NU TOCH IETS GENIAALS GEZIEN’

Galeriehouder Dan Popescu ‘ontdekte’ hem, al was het een van zijn kunstenaars die hem op Barladeanu attendeerde: ,,Hij zei enthousiast: je moet komen, ik heb nu toch iets geniaals gezien.” Ze stuitten in de koffers van de zestigjarige dakloze op een verzameling van zo’n negenhonderd collages uit de periode van de jaren zeventig tot rond 1995. Min of meer zijn levenswerk en ‘de heilige graal’ voor een galeriehouder.

 

VOOR GRAFDELVER HEB JE GEEN TITEL NODIG

Op dat moment begint de film en zien we Barladeanu in zijn buurt rondscharrelen. Eens werkte hij als grafdelver, een beroep waarop hij zegt altijd weer terug te kunnen vallen, want ,,daar heb je geen titel voor nodig.”

Popescu neemt hem onder zijn hoede en onderwijl krijgen we een indruk van Barladeanu’s kunst uit afval en oud papier. In het begin tekende hij expressionistische stripverhalen in de stijl van de Duitse schilder en graficus Otto Dix. Gaandeweg combineerde hij dat met collages, van plaatjes van onbekenden en beroemdheden uit tijdschriften, waarbij hij onder meer de ogen uitknipte en op andere figuren plakte. Een soort surrealistische popart, die deels onder invloed van drank tot stand kwam.

 

PIONIER VAN DE POPART

Als de Roemeense kranten lucht van het genie krijgen, gaat het snel met de roem van Ion Barladeanu. ‘Pionier van de pop-art’, wordt hij genoemd. Het zegt hem niets, popart, zo min als de naam Andy Warhol. Al wil niet iedereen eraan dat in deze gesjochten figuur, in deze magere schaduw in het zwart met zijn tandeloze mond, een begaafd kunstenaar schuilt.

 

,,Wat moet je met een zuiplap die zijn naam steeds vergeet?” roept een buurvrouw naar galeriehouder Popescu. Barladeanu schikt zich in zijn nieuwe rol. Hij krijgt een atelierruimte, wordt in het net gestoken en krijgt nieuwe tanden. Kunstkenners en -liefhebbers omarmen hun nieuwe held, eerst in eigen land, dan daarbuiten. Maar zelf voelt de autodidact zich in die wereld zichtbaar ongemakkelijk.

 

DE LEUGENS EN DE POEHA VAN DE POLITIEK

Wat Barladeanu met zijn werk wil zeggen, is voor de experts duidelijk: de leugens en poeha van politieke machthebbers aan de kaak stellen. Zelf vertelt de kunstenaar dat Nicolae Ceauşescu – de dictator die Roemenië en zijn burgers twintig jaar lang, tot zijn val in 1989, zo’n beetje als zijn eigendom beschouwde – lange tijd zijn grootste angst was.

 

,,Zie je niet hoe ik hem liefheb?” verwijst hij ironisch naar de collages, waarin hij de tiran weinig flatteus heeft afgebeeld. Op een van die collages heft de dictator zijn met bloed besmeurde handen als kolenschoppen op. Barladeanu’s sarcasme druipt ervan af. Indertijd zou dit de maker tot staatsvijand hebben bestempeld. Inmiddels wordt in het internationale kunstcircuit grof geld betaald voor zijn werk, al zeggen rijkdom en succes Barladeanu niets. ,,Ik heb aan weinig genoeg. Ik wil alleen graag een gewone fiets.”

 

EEN SCHUWE EN AANDOENLIJKE MAN

In dit warme portret van een wat schuwe en aandoenlijke man zien we hoe hij te werk gaat en hoe hij langzaam zijn draai hervindt: ,,Ik zou opnieuw geboren moeten worden om alles te doen wat ik nog wil doen.”

 

Barladeanu heeft inmiddels meer dan honderdzestig nieuwe collages gemaakt. In 2009 was zijn werk in Londen naast dat van Warhol en Marcel Duchamp te zien. Begin 2010 had hij zijn eerste solo-expositie in Parijs. Aan het slot zien we hem kromgebogen over het stuur van zijn nieuwe fiets het beeld uitrijden.

 

December, 2010

 

 

UA-37394075-1