Nico de Boer Teksten

Nico de Boer Teksten

Beweeg over de plank met de pijltjes op het toetsenbord, of zoek direct op een titel of auteur:

Johan Cruijff, een jongensboek

Ter ere van Johan Cruijffs vijfenzestigste verjaardag kijkt Studio Sport in een filmportret terug op de gloriejaren van een fenomeen, volgens velen ’s lands beste voetballer ooit. Bekende gezichten van toen en nu van het sportprogramma halen aan de hand van oogstrelende archiefbeelden herinneringen op aan het straatschoffie, de publiekslieveling, het enfant terrible, ‘de verlosser’ en de levende legende.

Iedereen kent Johan Cruijff, maar het aantal generaties groeit dat hem als voetballer voornamelijk kent van horen zeggen of incidenteel wel eens wat flitsen van vroeger heeft gezien. Zij kennen hem als de man op leeftijd die zich als het gaat over Ajax of het Nederlands elftal overal tegenaan bemoeit. Een voetbalorakel, zoals de een hem liefdevol en de ander hem smalend noemt.

Tongval

De een roemt hem om zijn onovertroffen cruijffiaanse uitspraken met de Amsterdamse tongval (want hij blijft een volksjongen uit Betondorp) als ‘Ieder nadeel heb zijn voordeel’ en ‘Je gaat het pas zien als je het doorhebt’. Voor de ander is hij een voetbalbobo, die in zijn uitspraken niet zozeer onnavolgbaar als wel soms volstrekt onbegrijpelijk of ondoorgrondelijk is.

 

De legendarische nummer 14 had de bal aan een touwtje.

 

Maar pas echt onnavolgbaar en onovertroffen, en dan louter in positieve zin, was hij als speler, een voorbeeld voor menig jonge voetballer of liefhebber die ademloos naar zijn verrichtingen op het veld keek. De legendarische nummer 14 kon alles aan de bal, hij had de bal aan een touwtje, speelde met adembenemende flair en gave techniek, bediende zijn medespelers op maat en scoorde aan de lopende band. Hij beschikte over een groot spelinzicht en demonstreerde binnen de krijtlijnen hoe je de bal het werk moest laten doen. Hij had bovendien de gave om zijn medespelers boven zichzelf uit te laten stijgen.

Lionel Messi

Onder Cruijff werd Ajax een topploeg, bereikte het Nederlands elftal de wereldtop en werd er vaak oogstrelend hogeschoolvoetbal gespeeld, waaraan onder meer het FC Barcelona van Lionel Messi schatplichtig is. Bij de Spaanse (en Catalaanse) ploeg beleefde Cruijff zelf eerst als spelbepaler, bijgenaamd de Verlosser (El Salvador), en nadien als coach gloriejaren.

 

Altijd haantje de voorste

 

Het filmportret laat dit allemaal zien. Het volgt Cruijffs indrukwekkende voetballoopbaan aan de hand van de getuigenissen van de (oud-)medewerkers van Studio Sport – Theo Reitsma, Jack van Gelder, Evert ten Napel, Kees Jansma, Hans Kraay sr, Mart Smeets.

Dat gebeurt in min of meer chronologische volgorde, te beginnen met Cruijffs jeugd in Betondorp, waarvan prachtige oude amateurfilmpjes getuigen. Cruijff als het straatschoffie en een scharminkel, dat op straat een balletje hooghoudt en een buurjongen door de benen speelt. Hij was toen al ‘haantje de voorste’. Het filmportret staat stil bij zijn adembenemende beginjaren bij Ajax, de Europese successen, de conflicten, FC Barcelona en Oranje.

 

,,Een fantastische voetballer. Niet dat hij altijd zo aardig was, hoor, hij kon in het veld soms heel vervelend zijn.”

 

Het profiel heeft ook oog voor de schaduwkanten, want op het veld (zonder bal blijft hij druk gebaren) kon hij zich nogal eens autoritair gedragen. Een kwalificatie die hij op zijn cruijffiaans tegensprak: ,,Dat is gewoon je spelers helpen.”

Hans Kraay sr stond als Feyenoordverdediger in 1964 in De Kuip tegenover de toen al volmaakt zelfverzekerde Ajax-aanvaller. ,,Een fantastische voetballer. Niet dat hij altijd zo aardig was, hoor, hij kon in het veld soms heel vervelend zijn.”

‘Doodziek’

Jack van Gelder bekent zijn haat-liefdeverhouding met Cruijff. ,,Het ene moment zijn we heel close, het andere praten we helemaal niet. Maar er is eigenlijk geen dag dat ik niet aan Johan denk.” Marco van Basten werd volgens Van Gelder wel eens ‘doodziek’ van Nummer 14: ,,Hij wil altijd gelijk hebben. En uiteindelijk blijkt hij ook altijd gelijk te hebben.”

De uitzending is vooral een ode aan een weergaloze voetballer. Of zoals Kees Jansma, die als jongetje naast zijn vader in het stadion zijn ogen uitkeek, dat treffend uitdrukt: ,,Hij vlinderde het hele veld over. Het was een jongensboek.”

 

April, 2012 

UA-37394075-1