Nico de Boer Teksten

Nico de Boer Teksten

Beweeg over de plank met de pijltjes op het toetsenbord, of zoek direct op een titel of auteur:

‘Last train home’: China op drift met nieuwjaar

Jaarlijks vindt in China ’s werelds grootste volksverhuizing plaats. Meer dan anderhalf keer de bevolking van Duitsland trekt dan van de grote steden naar het platteland om met familie het Chinese nieuwjaar te vieren.

 

In het indrukwekkende ‘Last train home’, enkele keren uitgezonden door de VPRO, is te zien hoe een groot deel van het land dan op drift is. En wat voor gevolgen dit heeft voor de gewone hardwerkende Chinees.

De film begint kalm met surrealistische beelden van een menigte met gekleurde paraplu’s op het stationsplein van Guangzhou, het oude Kanton. Maar weldra is het een chaotisch getrek en geduw van jewelste op de perrons als de reizigers een plekje in de overvolle treinen proberen te veroveren. Met hartverscheurende taferelen van flauwgevallen en vertrapte mensen tot gevolg.

De film van de Canadees-Chinese cameraman-regisseur Lixin Fan, die na zijn première op het International Documentary Filmfestival Amsterdam een zegetocht langs andere filmfestivals maakte, geeft een beeld van die ontstellende massa’s die zich in korte tijd een weg banen. Maar het is de makers vooral te doen om de gevolgen die de immense binnenlandse immigratie heeft op de psyche van de Chinese samenleving.

 

,,Je moet hard leren, anders word je net als wij.”

 

Daartoe zoomt Lixin in op een kleine familie die ernstig verscheurd raakt. De kinderen blijven achter bij de grootouders op het platteland, terwijl de ouders duizenden kilometers verderop spijkerbroeken stikken in een van de snel uitdijende metropolen van het volkrijkste land ter wereld. De familie komt alleen met het Chinees nieuwjaar bijeen, net als de meer dan honderddertig miljoen andere arbeidsmigranten.

Het is gissen in hoeverre deze familie illustratief is. Duidelijk is wel dat de economische bloei ingrijpende gevolgen heeft voor een tot voor kort vooral agrarische bevolking met sterke familiebanden. In het gezin vervreemden de kinderen van hun ouders, die ze immers vrijwel nooit zien omdat ze duizenden kilometers verderop geld moeten verdienen.

 

,,Mijn ouders zie ik nooit. Ik ben door mijn opa opgevoed. Hoe kan ik dan ooit iets voor ze voelen?”

 

Alleen telefonisch hebben ze nu en dan contact dat uiterst moeizaam verloopt. Daarin wordt de kinderen voorgehouden op school goed hun best te doen. ,,Je moet hard leren, anders word je net als wij”, zegt de moeder. Maar de puberende, opstandige dochter luistert niet. Tegen een vriendin zegt ze: ,,Mijn ouders zie ik nooit. Ik ben door mijn opa opgevoed. Hoe kan ik dan ooit iets voor ze voelen?”

Als ook de dochter haar heil beproeft in de grote stad en zij haar ouders treft op het station, volgt een eerste aanvaring. Het gezag van haar ouders erkent ze niet. ,,Naar wie luister je dan wel?” vraagt de moeder. ,,Naar niemand”, zegt de dochter.

Aangrijpend zijn de scènes waarin het onbegrip tussen de gefrustreerde vader en de dochter ontaardt in scheldpartijen en slaande ruzie. Helaas is de documentaire, die ook op dvd is verschenen, voor het televisiepubliek sterk ingekort, waardoor de overgangen nogal abrupt zijn en het verhaal enigszins aan kracht inboet.

 

December, 2012

UA-37394075-1