Nico de Boer Teksten

Nico de Boer Teksten

Beweeg over de plank met de pijltjes op het toetsenbord, of zoek direct op een titel of auteur:

‘Laurel & Hardy hadden altijd lol met elkaar’

De fans rollen nog altijd schaterend van hun stoel. En fans hebben de filmkomieken Laurel & Hardy nog overal. Rik Hoogendoorn en Bruun Kuijt kruipen in de huid van de Dikke en de Dunne. ‘Laurel & Hardy, de laatste take’ is tevens hun comeback als het theaterduo Echte Mannen waarmee ze memorabele voorstellingen maakten.

 

Echte Mannen blonk uit in cabaretesk toneel, vaak tragikomische voorstellingen in puntig gemonteerde scènetjes met snel afgewisselde rollen. Hun laatste voorstelling samen was in 2002. Het bloed kruipt waar het niet gaan kan? Rik Hoogendoorn:

 

,,We hebben steeds contact gehouden. Indertijd zeiden we tegen elkaar: als een van ons een goed idee heeft, laten we dan de koppen bij elkaar steken. En zo is het gegaan. We liepen tegen Laurel en Hardy aan. In een van de boeken over hen lazen we dat Oliver Hardy een beroerte had gekregen in het laatste jaar van zijn leven. Dat hij ook afasie had, net als mijn vader, en Stan Laurel een van de weinigen was met wie hij nog kon communiceren. Dat vonden wij een mooi dramatisch gegeven.”

 

De filmkomieken Laurel en Hardy zijn allebei al zo’n halve eeuw dood. Maar nog steeds niet vergeten, net als Charlie Chaplin en Buster Keaton, die andere slapstickvirtuozen uit hun tijd. Wereldwijd heeft het duo fanclubs. André van Duin is een groot bewonderaar. Hun producent en ontdekker Hal Roach verklaarde het blijvende succes van het duo eens als volgt: elke grap of leuke gag leverde drie keer een lach op. Eerst als hij werd gelanceerd, dan door de reactie van Ollie en tenslotte ook nog door de reactie van Stan. Drie keer lachen om één grap.

 

WEERGALOZE SLAPSTICK, DROOGKOMISCHE HUMOR

 

Wat is er zo goed aan Laurel & Hardy?

Bruun Kuijt: ,,Die mannen waren weergaloos in slapstick en in droogkomische humor. Zij incasseren als geen ander. Dat spreekt ons heel erg aan. Zij hebben een basis gelegd voor heel wat duo’s die na hen bekend zijn geworden. In de jaren vijftig werden ze even voorbijgestreefd door Abbott & Costello, maar zij komen toch altijd weer bovendrijven. Van Abbott & Costello hoor je nooit meer iets, terwijl er van Laurel & Hardy nog altijd grote dvd-boxen worden uitgegeven. Het verkoopt nog steeds, tv-zenders zenden ze nog regelmatig uit. Wat ongelooflijk is. Het is al zo lang geleden, sommige films zijn al tachtig jaar oud.”

 

Voor Rik Hoogendoorn is de rol van de Dikke niet nieuw. ,,Toen Kees Prins in het begin van de jaren negentig de presentatie van de VPRO-jeugd op tv deed, heb ik een paar filmpjes met hem gemaakt als de Dikke. Mensen vonden ook wel dat ik een beetje op hem leek. Ik ben de laatste jaren heel erg afgevallen (dertig kilo). Dat is jammer, zou je kunnen zeggen, want dan zou ik de Dikke niet meer kunnen spelen. Maar wij spelen hem in zijn laatste levensuren. Hij was toen ontzettend afgevallen. Eigenlijk lijk ik nu meer op hem dan toen we allebei zo dik waren.”

 

Er zijn volgens Hoogendoorn verschillende parallellen tussen beide duo’s aan te wijzen.

 

,,Bij veel komische duo’s heb je een grappig iemand en een aangever. Laurel & Hardy hadden dat eigenlijk niet, die waren afwisselend aangever en afmaker. Dat is een stijl die wijzelf ook hanteren. Het ging er bij ons nooit om dat Bruun grappig is of ik. Het perspectief verschuift steeds. Wij zijn allebei aanpakker en aangepakte, zoals theatermaker Helmert Woudenberg eens over ons zei.”

 

EEN SCHRIJNEND BEELD

 

Oliver Hardy overleed op 7 augustus 1957, bijna een jaar nadat hij een beroerte kreeg. Die tastte hem zodanig aan, dat hij bijna niemand meer herkende en niet meer in staat was tot een gesprek. Alleen met Stan Laurel kon hij nog communiceren. Het uitgangspunt van ‘De laatste take’ is dan ook een schrijnend beeld van Oliver Hardy vlak voor zijn dood, sterk vermagerd, nog slechts een schaduw van zijn populaire personage.

 

Rik Hoogendoorn: ,,Dat hij alleen Stan nog herkende komt, denk ik, omdat ze aan een half woord genoeg hadden, in die zin lijken wij ook op hen. Ze hadden heel snel lol met elkaar, zagen overal gauw de humor van in. Ze hadden zo lang met elkaar gewerkt dat ze aan heel weinig genoeg hadden om te begrijpen waar de ander naartoe wilde. Het blijft koffiedik kijken hoe de laatste ontmoeting tussen die twee is verlopen, maar dat is het mooie aan theater, je kunt er als makers je eigen draai aan geven.”

 

Afscheid en vergankelijkheid, daar gaat de voorstelling over, licht Kuijt toe. ,,Wat blijft er van je over?” Hoogendoorn: ,,We proberen in Hardy’s hoofd te kijken om erachter te komen wat zijn angsten waren. Ze hebben het ook wel behoorlijk voor hun kiezen gekregen. Ze waren heel populair, tot de televisie kwam. Daarna was het zo’n beetje afgelopen. Na de Tweede Wereldoorlog maakten ze nog theatertournees. Toen werd de Dikke ziek. Ze werden vergeten, niemand zat nog op ze te wachten. Totdat de televisie eind jaren vijftig hun filmpjes weer begon te vertonen, maar dat heeft Hardy niet meer meegemaakt.”

 

 

Cabaretesk toneel van Echte Mannen

 

De Noord-Hollanders Rik Hoogendoorn (woonachtig in Broek in Waterland) en Bruun Kuijt (Zaandam) zaten gelijktijdig op de Kleinkunstacademie, maar niet in dezelfde klas. De theatermakers werken sinds 1986 samen en weten als het duo Echte Mannen het beste in elkaar naar boven te halen.

Gedenkwaardig is de voorstelling ‘Het rookkwartier’ over ouders met ongeneeslijk zieke kinderen. Kuijt: ,,Dat is een heftig onderwerp, waarbij wij er volgens mij in slaagden om er humor in te brengen. Humor en tragiek bestaan naast elkaar en versterken elkaar.”

Kuijt, die inmiddels meer dan tachtig voorstellingen heeft geregisseerd (waaronder de theaterhit ‘Zadelpijn’ en de kindermusical ‘Nijntje’), bleef sinds de laatste productie van Echte Mannen ook zelf spelen. Hoogendoorn deed in die tussentijd tv-werk (Sesamstraat, tv-serie ‘Kees & Co’) en stond veel op het toneel.

 

Rik Hoogendoorn: ,,Ik heb andere duovoorstellingen gespeeld. Niets ten nadele van de anderen, want dat was ook leuk, maar het gevoel dat ik met Bruun had, heb ik nooit bij anderen teruggevonden. Bruun brengt mij tot grotere hoogten. In mijn ogen zijn we vrienden/collega’s terwijl we ooit zijn begonnen als collega’s/vrienden. Het is niet zo dat wij elkaar elke week bellen en heel vaak zien. Zien heeft vaak te maken met het werk. Maar als ik in de problemen kom, kan ik Bruun bellen.”

 

Voorstelling: ‘Laurel en Hardy, de laatste take’ door Echte Mannen Bruun Kuijt en Rik Hoogendoorn. Regie: Servaes Nelissen.

 

Februari, 2012

UA-37394075-1