Nico de Boer Teksten

Nico de Boer Teksten

Beweeg over de plank met de pijltjes op het toetsenbord, of zoek direct op een titel of auteur:

Nicolas Evans: ‘De mens is niets in de grootse natuur’

Zijn romandebuut ‘De paardenfluisteraar’ (‘The horse whisperer’, 1995) maakte van de berooide Engelse journalist Nicholas Evans (1950) in één klap een wereldberoemd schrijver. Zijn vierde boek ‘Het keerpunt’ gaat over fatale liefdes en verwoeste levens: een jonge studente raakt in de ban van ecoterroristen en komt gruwelijk aan haar einde.

 

Nicholas Evans was afgelopen weekeinde voor een bliksembezoek in Nederland om zijn boek te promoten. Evans, opgegroeid in het Engelse Stratford-on-Avon waar William Shakespeare is geboren, zit er tijdens het gesprek in een Amsterdams hotel ontspannen bij. De suggestie dat hij evenals zijn wereldberoemde landgenoot nu ook naam en faam geniet, wimpelt hij minzaam weg. ,,Mijn roman ‘De paardenfluisteraar’, díe is wereldberoemd”, corrigeert hij fijntjes. ,,Heel veel mensen kennen het boek. Of de film die ernaar gemaakt is (uit 1998, van en met Robert Redford, red.). Mijn naam is heel wat minder bekend”, zegt Evans die dan ook tamelijk anoniem over straat kan, wat hem uitstekend bevalt. ,,Ik heb vier boeken geschreven, maar ik blijf voor veel mensen de schrijver van dat ene boek.”

 

,,Ik heb geluk gehad, want er zijn veel andere schrijvers en kunstenaars die prachtig werk maken maar er financieel niet wijzer van worden.”

 

Niet dat Evans daaronder lijdt, integendeel. In de tijd dat hij aan ‘De paardenfluisteraar’ werkte, was hij blut en was zijn carrière als journalist en tv-documentairemaker in het slop geraakt. Hij zocht afleiding in het schrijven. Zijn boek was nog niet eens af toen een uitgever er lucht van kreeg en er grote bedragen voor neertelde. Het werd eind jaren negentig een wereldwijde bestseller (15 miljoen verkochte exemplaren). Dat was blijkbaar het juiste moment voor een epos over de magische uitstraling van een paardenfluisteraar, over de vervreemding van de moderne mens en de louterende werking van het eenvoudige landleven onder het mom van ‘terug naar de natuur’.

Evans was dankzij zijn boek in één klap uit de rode cijfers. Hij telt nu zijn zegeningen: ,,Ik heb financieel geen klagen. Ik ben onafhankelijk en dat is een buitengewoon rijk gevoel. Ik heb geluk gehad, want er zijn zoveel andere schrijvers en kunstenaars die prachtig werk maken maar daar financieel niet of nauwelijks wijzer van worden.”

Westerns

In ‘Het keerpunt’ vinden twee skiërs in de bergen van Montana, een staat in het noordwesten van de Verenigde Staten, onder een ruit van ijs het lichaam van een jonge vrouw. Het blijkt Abbie Cooper te zijn, die door de FBI gezocht wordt voor moord en ecoterrorisme. Zij was ooit een veelbelovende studente die door de scheiding van haar ouders op drift raakte. Het decor wordt opnieuw gevormd door de majestueuze Rocky Mountains, die Evans in knappe, lyrische bewoordingen beschrijft. Wie indertijd van ‘De paardenfluisteraar’ heeft genoten, zal zich aan ‘Het keerpunt’, dat na een week al hoog in de boekentop 10 prijkt, niet bekocht voelen.

 

,,We speelden altijd cowboytje en indiaantje. De eerste

tien jaar van mijn leven wás ik een indiaan.”

 

Waarom koos hij als achtergrond opnieuw voor het ruige wilde westen? ,,Ik werd er als kind al door gegrepen dankzij westerns en boeken. We speelden altijd cowboytje en indiaantje. De eerste tien jaar van mijn leven wás ik een indiaan. Ik heb daardoor altijd een grote fascinatie voor de Rocky Mountains gehad, een van de meest ongerepte en mooiste plaatsen ter wereld. Je vindt daar een 150 kilometer lange muur van kalksteen die honderd miljoen jaar oud is. Er wonen grizzlyberen, bergleeuwen en wolven. Ik ken de plek goed en hij komt tot nu toe in al mijn boeken voor. Je beseft daar de grootsheid van de natuur en je eigen nietigheid daarin.”

Evans – een verwoed skiër – kreeg het idee voor zijn boek terwijl hij in het gebied skiede. ,,Ik skiede alleen, idioot natuurlijk, om in dat desolate en onherbergzame gebied in je eentje te gaan skiën. Maar goed, ik kwam ten val en op een bevroren riviertje terecht, min of meer op dezelfde wijze als Abbie Cooper in het boek, al raakte ik godzijdank niet gewond. Maar ineens had ik wel dat beeld van een vrouw die onder dat ijs bedekt lag en nog volkomen intact was. Toen begon mijn verbeelding te werken en stelde ik mijzelf allerlei vragen. Wie zou zij kunnen zijn? Hoe en wanneer was ze overleden? Misschien werd ze gezocht op verdenking van moord. Als dat zo was, welke tragische reeks van gebeurtenissen had dan geleid tot haar ijselijke dood in deze afgelegen bergrivier?”

Gasboringen

Evans besloot om haar dood in verband te brengen met ecoterrorisme. ,,Vrienden van mij wonen in Wyoming, dat grenst aan Montana. Ik hoorde daar van George Bush’ plan om Amerika wat brandstofvoorziening aangaat onafhankelijker te maken. Een van de onderdelen van dit plan was om gasboringen te doen bij de Front Range van de Rocky Mountains. Dus ook op het grondgebied van mijn vrienden. Ze zouden eenvoudig worden uitgekocht. De manier waarop men daar te werk is gegaan, is echt ten hemel schreiend. Veel natuur is daarbij vernietigd. Zo legde ik de link naar het ecoterrorisme, naar idealistische natuurbeschermers die de gewelddadige strijd niet schuwen.”

 

,,Hoe kan het dat mensen die zo aan elkaar verknocht waren zo uit elkaar groeien? In ‘Het keerpunt’ heb ik die drie ideeën – de gasboringen, het lichaam in het ijs, de pijnlijke beëindiging van mijn huwelijk – bij elkaar gebracht.”

 

Beetje bij beetje wordt duidelijk dat Abbie Cooper aan een klassiek geval van verliefdheid lijdt dat bekend staat als het Patti Hearst-syndroom: een meisje uit een rijke familie raakt in de ban van een charismatische man. Hij weet haar ervan te overtuigen dat ze uit een decadent en normloos nest komt en dat misdaad voor het bereiken van zijn idealen een opwindend en legitiem alternatief vormt. Voor wie de andere boeken van Evans kent, is de thematiek in ‘Het keerpunt’ vertrouwd: de drang van de mens om de natuur aan zich te onderwerpen en het belang van familiewaarden. De titel is veelzeggend en heeft verschillende betekenissen. Hij verwijst onder andere naar de kloof tussen mensen die de natuur willen sparen en degenen die er aan willen verdienen, en naar de scheiding van Abbie Coopers ouders. ,,Net als veel van mijn vrienden heb ik zo’n scheiding zelf meegemaakt”, zegt Evans die vader is van vier kinderen (van wie drie in de twintig). ,,Niet dat ik over mijn eigen ervaring schrijf. Het is fictie, maar ik weet natuurlijk wél wat zo’n ingrijpende gebeurtenis met een mens doet. Hoe kan het dat mensen die zo aan elkaar verknocht waren zo uit elkaar groeien? In ‘Het keerpunt’ heb ik die drie ideeën – de gasboringen, het lichaam in het ijs, de pijnlijke beëindiging van mijn huwelijk – bij elkaar gebracht.”

Averechts

Evans concentreert zich in zijn boek weliswaar op het ecoterrorisme. Maar de link naar moslimterrorisme is snel gemaakt, al komt ’11 september’ in zijn boek slechts terloops ter sprake. Evenals de Irak-expeditie van Bush en Blair, die daarmee in de ogen van Evans een heilloze weg zijn ingeslagen. ,,Iedereen kan vaststellen dat die oorlog in alles averechts heeft gewerkt. In de eerste plaats heb je het over een groot land dat zogenaamd democratie wil importeren terwijl het zelf die democratische regels met voeten treedt. Kijk maar hoe ze gevangenen behandelen. Ze voeren oorlog en schuwen geen enkel middel terwijl de Bushregering religieus geïnspireerd zegt te zijn. Maar van christelijke naastenliefde en geweldloosheid is weinig te bespeuren. Daarnaast is het terrorisme dat men wilde bestrijden sinds ‘Irak’ overal ter wereld alleen maar toegenomen.”

 

,,Paarden zijn fascinerende dieren die veel kracht

uitstralen. Het kleinste paard wint het nog van een mens.”

 

In ‘Het keerpunt’ laat Evans opnieuw paarden draven. Wat heeft hij toch met die dieren? ,,Komen ze in mijn nieuwe boek voor?” reageert hij aanvankelijk verbaasd. Voor het eerst tijdens het gesprek is er sprake van lichte wrevel bij de schrijver, zij het dat die – in alles een gentleman, nietwaar – meteen weer verdwijnt. ,,O ja, je hebt gelijk, maar het is slechts zijdelings. Hoe het zij, het zijn fascinerende dieren die veel kracht uitstralen. Het kleinste paard wint het nog van een mens. Mensen vragen me trouwens voortdurend over welk dier mijn volgende roman gaat.” Ironisch, aanstekelijk lachend, zegt hij: ,,Misschien moet ik in een volgend boek maar helemaal geen dier meer laten voorkomen!”

 

Nicholas Evans: ‘Het keerpunt’ (The divide). Vertaald uit het Engels door Hans Kooijman. Uitgeverij De Boekerij, 384 blz.

 

November, 2005

UA-37394075-1