Nico de Boer Teksten

Nico de Boer Teksten

Beweeg over de plank met de pijltjes op het toetsenbord, of zoek direct op een titel of auteur:

‘Om Freddie Mercury kun je niet heen’

Lesley-Ann Jones maakte Freddie Mercury jarenlang van nabij mee. In ‘Freddy Mercury, de definitieve biografie’ portretteert de voormalige popjournaliste de artiest en de mens achter het fenomeen. Hoe een dromerige jongen uit Zanzibar het gezicht van Queen werd en uitgroeide tot een excentrieke rocklegende.

 

Freddie Mercury (1946-1991) maakte in de jaren zeventig en tachtig met zijn band Queen een hele trits popklassiekers. Zijn biografe Lesley-Ann Jones ontmoette hem regelmatig toen ze als popjournaliste de rocksterren van die tijd volgde. ,,Ik heb hem goed gekend,” zegt de Engelse. ,,Vanaf het begin dat Queen nog een onbekend bandje was. Ik heb het popwereldje in die tijd ook van binnenuit meegemaakt. Toen kon je nog gewoon met de grote artiesten meereizen. Tegenwoordig zou dat niet meer kunnen. Worden zeker de sterren veel meer afgeschermd van de media. De cultuur van de rockindustrie is nu zó anders.”

Lesley-Ann Jones, in Amsterdam om de verschijning van de Nederlandse vertaling van haar boek op te luisteren, heeft Mercury leren kennen als een ‘rustige man’. ,,Intelligent, bescheiden, beschaafd, geestig. Niet arrogant. Echt een aardig persoon.” Volkomen anders dan de showfiguur op het podium. ,,Als hij opkwam explodeerde hij bij wijze van spreken. Hij werd een ander persoon. Een podiumbeest. Het was een performance, hij kroop in dat karakter. Heel bijzonder om dat van dichtbij mee te maken.”

Hij was dan de extravagante zanger zoals die ook optrad in vaak buitenissige clips. Op het podium kwam Mercury de ene keer op in een hermelijnen mantel en een diamanten kroon, de andere keer in een bespottelijk zwembroekje met bretels. Toen hij eenmaal rijk en beroemd was, smeet hij met geld en gaf hij wilde feesten. Maar dat was vooral buitenkant, een façade.

 

Mercury, een trotse pauw en een twijfelaar

 

Achter de schermen was er een andere Freddie Mercury, aldus zijn biografe, die met veel warmte over de rockster praat. Hij had een kwetsbare maar ook een harde kant, hoewel Jones die in haar boek terloops aanstipt. Mercury was een vat vol tegenstrijdigheden. Hij was grootmoedig en egocentrisch. Hij was een trotse pauw en een twijfelaar, die zich schaamde voor zijn konijnentanden. Een zoeker die zichzelf steeds opnieuw wilde uitvinden. Dat begon toen hij tot verbijstering van zijn vrienden zijn naam veranderde van Farrokh Bulsara in Freddie Mercury. Alsof hij daarmee zijn oude leven als een mantel wilde afwerpen.

Zo excentriek als Mercury op het hoogtepunt van zijn roem was, was hij niet altijd. Hij werd geboren op Zanzibar als telg van een welgestelde Brits-Perzische ambtenaarsfamilie. Hij was een onopvallende, creatieve jongen. Zijn ouders zonden hem op zijn achtste naar een kostschool in India. Nadat het gezin naar Engeland verhuisde, volgde hij de kunstacademie. In de kunsten lag zijn toekomst, maar zijn vriendschap met gitarist Brian May en drummer Roger Taylor (en daarna bassist John Deacon) zorgde ervoor dat zijn carrière een geheel andere wending nam.

Wat was er zo speciaal aan hem als artiest? ,,Op de dag dat ik hier in Amsterdam arriveerde, heb ik het Van Gogh Museum bezocht. Ik ontdekte dat Vincent van Gogh zich in Parijs had verdiept in het werk van vernieuwende schilders uit die tijd. Gauguin, Toulouse-Lautrec, Bernard. Schilders in hun impressionistische periode. Van Gogh bestudeerde hun werk en creëerde zijn eigen stijl. Freddie deed precies hetzelfde. Hij bewonderde en bestudeerde de grote sterren, die uit de rock-‘n-roll, Liza Minelli, Jimi Hendrix. Daar maakte hij iets nieuws, iets eigens van.”

In de loop van zijn zes jaar lange relatie met de fragiele Mary Austin, met wie hij een haast idyllische verhouding had, ontdekte hij zijn homoseksuele geaardheid. Jones besteedt veel aandacht aan zijn worsteling daarmee. Minder duidelijk blijft de invloed die Austin op hem had. ,,Die was er niet,” zegt de schrijfster met klem. ,,Ik twijfel er niet aan dat ze van elkaar hielden. Ze was een erg jong, lief en onschuldig meisje. Maar veel vrouwen zouden als ze erachter kwamen dat hun man of vriend homo was, vertrokken zijn en verder zijn gegaan met hun leven.”

 

Ze maakten ‘ruzie over alles – zelfs over de lucht die we inademen’.

 

 

De muziek van Queen noemt ze ‘volstrekt uniek’, met niets en niemand te vergelijken. Een hechte groep muzikanten waarin de een niet onderdeed voor de ander. Ze maakten ‘ruzie over alles – zelfs over de lucht die we inademen’, zoals Mercury zei, maar hadden een onverwoestbare band. Jones: ,,Het was een echte band. Ze schreven alle vier nummers. Van welke andere groep kun je dat zeggen? Freddie zag zichzelf ook beslist niet als de leider. Tijdens een tournee door Zuid-Amerika, waar de groep grenzeloos populair was, zei een fan iets over zijn ‘backing band’. Nee, liefje, zei hij, ik ben niet de leider. Wie denk je dat ik ben, Gary Glitter?”

Het artistieke hoogtepunt van Queen is Mercury’s baanbrekende ‘Bohemian rhapsody’ (1975). Een extatische explosie van creativiteit en muzikale veelzijdigheid. Over de betekenis ervan doen allerhande theorieën de ronde zonder iets van het mysterie af te doen. Mercury zelf liet alle interpretaties toe zonder het achterste van zijn tong te laten zien. ,,Het verveelt sommigen omdat ze het nummer al zo vaak hebben gehoord. Veel anderen, en daar behoor ik zelf toe,” zegt Jones, ,,horen steeds weer iets nieuws. Het blijft verrassen.

Het boek is ‘Freddie Mercury, de definitieve biografie’ gedoopt. Is dat niet al te kras geformuleerd? ,,Het is beslist níet het laatste woord dat over Freddie zal worden geschreven,” zegt Jones die voor haar boek een lange stoet mensen heeft gesproken. ,,Het was een idee van mijn Engelse uitgever. Je kunt het ook anders opvatten. Er zijn veel boeken over Queen van mensen die er niet bij waren. Ik was erbij. Ik ben geen auteur die denkt, hé, Freddie Mercury is twintig jaar dood. Laat ik eens een boek over hem schrijven.”

 

‘Je kunt je Freddie toch niet voorstellen als een oude man?’

 

Mercury stierf aan aids, een ziekte die destijds relatief onbekend en een taboe was, en die de zanger tot vlak voor zijn dood geheim hield om zijn familie te beschermen en te voorkomen dat de mythe bezoedeld raakte. ,,Freddie was verknocht aan het leven,” zegt Jones. ,,Muziek was zijn leven. Tot vlak voor zijn dood bleef hij muziek maken. En je kunt je Freddie toch eigenlijk niet voorstellen als een oude man?” Ze laat even een stilte vallen, zegt dan: ,,Kijk naar de andere bandleden. Dat zijn nu oude mannen.”

De Queen-gekte is na de dood van Freddie Mercury niet geluwd, integendeel. En dat Brian May en Roger Taylor geen afscheid van de band kunnen nemen (John Deacon leeft teruggetrokken), verbaast haar niet. ,,Ze rouwen nog steeds. Ze dachten na zijn dood dat ze er vanzelf overheen zouden komen. Maar ze leven nog elke dag met hem. En ach,” besluit ze, niet zonder een vleugje melancholie ,,Het is niet droevig dat hij er niet meer is, want hij is er nog. Nog steeds. Je kunt niet om hem heen. Je hoort hem nog dagelijks op de radio, waar ook ter wereld.”

 

Lesley-Ann Jones: ‘Freddie Mercury, de definitieve biografie’, 365 blz, uitgeverij De Boekerij.

 

November, 2011

UA-37394075-1