Nico de Boer Teksten

Nico de Boer Teksten

Beweeg over de plank met de pijltjes op het toetsenbord, of zoek direct op een titel of auteur:

Raymond Queneau’s onweerstaanbare Sally

Zijn boeken inspireerden Remco Campert tot het schrijven van ’Het leven is vurrukkulluk’. Publicist Rudy Kousbroek introduceerde hem in Nederland: Raymond Queneau (1903-1976).

 

Hij wordt de grootste humoristische Franse schrijver van de vorige eeuw genoemd, gezegend met een grote taalvaardigheid. Net als zijn beroemde zestiende-eeuwse landgenoot François Rabelais met wie hij wel vergeleken wordt.

Het duurde even voordat Queneau bij ons dezelfde waardering ten deel viel als in zijn eigen land. Mondjesmaat werd zijn werk hier vertaald. Inmiddels is een groot aantal van zijn boeken hier verkrijgbaar en is hij een grote naam. Laat in gezelschap van iemand die wel eens iets van hem heeft gelezen zijn naam vallen en onmiddellijk breekt de zon door.

Bij de kleine uitgeverij IJzer verscheen nu ’Dagboek van Sally’ uit 1962, een ogenschijnlijk niemendalletje, waarvan Queneau superieur vermaak weet te maken.

 

Ga je zo naar buiten? vroeg moeder kalm. Ja, antwoordde vader rustig. Dat is het laatste woord dat ik hem heb horen uitspreken.’

 

Hoofdpersoon is de zeventienjarige Ierse tiener Sally Mara, wier leven wij aan de hand van haar dagboek in de jaren 1934 en 1935 volgen. Het zijn de laatste twee jaren van haar puberteit. Vanuit het perspectief van deze bedrieglijk onschuldige, bijdehante tante worden uiteenlopende figuren beschreven, die allen zo hun zwakheden, gebreken en complexen hebben. Het zijn dromers, dwazen en dronkaards, onder wie Sally’s eigen broer. Sally’s vader speelt een niet onbelangrijke rol, ook al verdwijnt hij een poosje spoorloos: hij was even in hemdsmouwen lucifers wezen halen. ’Ga je zo naar buiten? vroeg moeder kalm. Ja, antwoordde vader rustig. Dat is het laatste woord dat ik hem heb horen uitspreken. We hebben hem nooit meer gezien.’

 

Sally, het oudere zusje van Zazie

 

Sally doet zich onschuldiger voor dan ze is, ze windt vrijwel iedereen achteloos om haar vingers. In haar doen en laten gedraagt ze zich als het oudere zusje van Zazie, de onweerstaanbare tiener uit Queneaus beroemdste roman ’Zazie in de metro’. Bijna even brutaal is ze. Ze bakkeleit met verwanten en is onweerstaanbaar in haar (gespeelde) onschuld en naïeve gevatheid waarmee ze tegelijk buitengewoon vilein uit de hoek kan komen. Ze is aantrekkelijk én verleidelijk – vele jonge én oudere mannen azen op haar – al is ze zich daar niet echt van bewust, of beter, ze doet alsof al die aandacht aan haar voorbij gaat. Maar ondertussen.

Een ideaal zomerboek

Dagboek van Sally’ is speels en lichtvoetig, onderhoudend en licht verteerbaar. Een ideaal zomerboek. Het boek bevat talrijke kostelijke scènes, schalkse terzijdes, sprankelende dialogen: ’Hij deed een duik naar het papier, verfrommelde het en begroef het in zijn zak. Toen holde hij naar zijn vriend. – Niet dronken worden, jongen! riep moeder hem na. – Nee ma! Minder dan morgen.’

Opzichtig

Soms lijkt het toch even mis te gaan, wordt het te kolderiek, te ongeloofwaardig, gaat Queneau wel erg opzichtig voor zijn hoofdpersoon staan en laat hij haar uitspraken doen die je niet zo snel van een zeventienjarige zult horen, of die niet bij haar karakter passen. Maar doorgaans weet hij zich toch uitstekend te verplaatsen in de leefwereld van deze dwarse en koppige jongedame die de wereld van de zinnelijke liefde verkent en tenslotte rijp voor het huwelijksleven naar Parijs vertrekt. Zoals gewoonlijk speelt Queneau ook in dit boek weer een meesterlijk spel met de taal. Schitterend is bijvoorbeeld de scène waarin Sally zich in het plaatselijke museum vlijt tegen de immense antieke standbeelden met onderbroeken van gips om achter het mysterie van hun mannelijkheid te komen.

 

Raymond Queneau: ’Dagboek van Sally’ (‘Le journal intime de Sally Mara’), vertaald door Jan Pieter van der Sterre, 220 blz, uitgeverij IJzer, Utrecht.

 

Juli, 2003

UA-37394075-1