Nico de Boer Teksten

Nico de Boer Teksten

Beweeg over de plank met de pijltjes op het toetsenbord, of zoek direct op een titel of auteur:

Stefan de Walle: ‘Ik kan het avontuur niet meer missen’

Stefan de Walle (1965) is bekend van tv (Flodder) en toneel (Cyrano). Hij staat bij het Nationale Toneel in ‘Kopenhagen’ en herneemt tussen de bedrijven door ‘Glenn Gould’, waarin hij in de huid kruipt van de zonderlinge Canadese meesterpianist. Die theaterproductie was een van de verrassingen van het vorige seizoen.

 

Lange rijen stonden voor de kassa. Mensen kwamen van heinde en verre om Stefan de Walle te zien schitteren als Glenn Gould (1932-1982), de excentrieke sterpianist, die de vier goudvissen in zijn kom Mozart, Haydn, Chopin en Bach had gedoopt. ,,Het was een overdonderend succes,’’ blikt de acteur terug in de foyer van het NT Gebouw in Den Haag. ,,Het begon volgens mij al na de eerste try-out. Het was haast een hype, en los van het gewone publiek dat enthousiast werd gemaakt, trok de voorstelling muziekliefhebbers, mensen die je anders niet zo gauw ziet. Er kwamen zelfs bezoekers uit het buitenland. Het is heel apart om dat mee te maken.’’

 

Gould was absoluut een briljante pianist. En een zonderling.’

 

Goulds uitvoeringen van Bachs Goldbergvariaties zijn legendarisch. ,,Ja, hij was absoluut een briljante pianist. En een zonderling. Hij was ook een van de eerste westerlingen die naar het Oostblok ging en daar een soort culturele revolutie veroorzaakte met muziek van Bach, die was daar tot dan toe verboden. Het is maar een van de facetten die aangeven hoe ongelooflijk veelzijdig zijn leven moet zijn geweest, naast al die treurige eigenschappen en fobieën die hij had.’’

 

Stefan de Walle kreeg juichende kritieken voor de authentieke wijze, waarop hij de geniale en prettig geschifte Gould vertolkte, zonder zich daarbij in potsierlijke maniertjes te verliezen. Bovendien speelt De Walle zelf uitstekend piano, wat de voorstelling nog meer cachet gaf. Hoe was het om de grillige Gould te spelen? ,,Een feest. Het is zo’n rijk personage, zo’n tot de verbeelding sprekend persoon. Het grenst aan heel veel dingen waar we als acteurs, als kunstenaars, ook tegenaan lopen.’’

Roodgloeiend

Ook na de voorstellingenreeks bleef de telefoon roodgloeiend staan. Vandaar dat het Nationale Toneel besloot om deze bijzondere voorstelling te hernemen. Tot genoegen van de acteur, die tezelfdertijd een andere zware rol voor zijn rekening neemt, die van de Duitse geleerde Werner Heisenberg in ‘Kopenhagen’ van Michael Frayn. Dat is de herneming van een voorstelling, die tien jaar geleden uitbundig werd geprezen, maar slechts door weinigen kon worden gezien. Bram van der Vlugt ontving voor zijn rol van de Deense joodse fysicus Niels Bohr toen de Louis d’Or, de prijs voor de beste acteur.

Heeft De Walle die uitvoering indertijd gezien? ,,Nee. Evert (de Jager, algemeen directeur van het Nationale Toneel) polste me toen er plannen waren om het stuk te hernemen ter ere van de 75ste verjaardag van Bram van der Vlugt. Het is zijn lievelingsvoorstelling en hij speelt opnieuw die rol. Ik heb het stuk gelezen en vond het een prachtige tekst, een uitdaging voor een acteur.’’

Atoombom

Het speelt in de Tweede Wereldoorlog, in Kopenhagen, waar de nucleaire wetenschappers Bohr en Heisenberg elkaar ontmoeten. Het draait om de vraag of Heisenberg, na overleg met Bohr, heeft voorkomen dat de nazi’s de oorlog zouden beslechten met een atoombom, nog voordat de Amerikanen deze inzetten op Japan. ,,Het heeft me niet verbaasd dat dit gegeven Frayn fascineerde. Twee jaar geleden heb ik van Frayn ‘Democraten’ gespeeld, ook zo’n briljante tekst. Bohr en Heiselberg waren twee groten op hun vakgebied. Ze hadden een soort vader-zoonrelatie, leraar-leerling. Ze werden vrienden en hebben samen grote ontdekkingen gedaan. Totdat de oorlog ertussen kwam. Toen de Duitsers Denemarken bezetten heeft Heiselberg pogingen gedaan om weer in contact te komen met Bohr, maar niemand weet wat er tijdens dat gesprek is gebeurd. Er is een breuk tussen die mannen ontstaan, al weet niemand er het fijne van.’’

,,Frayn heeft zijn verbeelding aan het werk gezet. Hoe zal dat toen allemaal gegaan zijn? Dat is heel interessant, want wat daar ter sprake kwam heeft de toekomst van de wereld beïnvloed. Wat was de rol van Bohr, wat die van Heiselberg? Was hij fout? Was hij goed?’’

 

Lou Landré zei me: weet je Stefan, het zijn altijd weer dezelfde woordjes, maar steeds in een andere volgorde.’

 

Stefan de Walle begon, na de Arnhemse Toneelschool, in 1989 bij het RO Theater, waar hij opviel in producties als ‘Nachtasiel’ en ‘Angels in America’, die hem een nominatie voor de Louis d’Or opleverde. Sinds 2001 is hij vast verbonden aan het Nationale Toneel, met als zijn grootste wapenfeit de rol van Cyrano de Bergerac, waarvoor hij ook een Louis d’Or- nominatie kreeg. In de afgelopen twintig jaar speelde hij gemiddeld drie stukken per seizoen, ruim zestig toneelrollen.

,,Als je al die woordjes die ik in mijn hoofd heb moeten stampen achter elkaar zet kom je aardig vooruit. De Dikke Van Dale wordt daar heel verlegen van, denk ik. Lou Landré zei me: weet je Stefan, het zijn altijd weer dezelfde woordjes, maar steeds in een andere volgorde. Dat geeft dan een soort van troost.’’

 

Ze hebben mij bij televisie een tijdje in de Flodderhoek gehouden. Daardoor dachten mensen uit de filmwereld dat ik echt zo was.’

 

De Walle, getrouwd met actrice Esther Scheldwacht met wie hij twee zoons heeft, speelt vaak gekwelde personages. ,,Ja, het is toneel, drama. Er móet met die personages wel iets aan de hand zijn. Dat is het mooie van een gezelschap als het Nationale Toneel, dat je zulke uiteenlopende rollen aangeboden krijgt. Als freelancer loop je de kans om steeds voor dezelfde soort rollen te worden gevraagd. Ze willen je toch altijd graag in een hokje stoppen. Ze hebben mij bij televisie een tijdje in de Flodderhoek gehouden omdat ik daaraan (als zoon Kees, red.) meegewerkt had. Dat was hartstikke leuk, naast m’n serieuze toneelwerk. Het gevolg was wel dat mensen uit de filmwereld een poos dachten dat ik echt zo was.’’

 

Hij heeft het als toneelspeler zo druk dat hij zich voor tv en film moet beperken tot de wat kleinere (gast)rollen. Wel is hij op tv te zien in ‘De vloer op’, waarin acteurs improviseren op een thema. ,,Er zijn acteurs die weigeren daaraan mee te doen. Die worden er zenuwachtig van. Ik vind het leuk om te doen. Het is een razend creatief proces, waarbij je elkaar uitdaagt in een gezond vitaal duel.’’

 

Ik stak in een prachtig pak en had een degen om te schermen. Ja, dat is een soort jongensdroom die dan werkelijkheid wordt.’

 

Ze gaan in die improvisatie veel verder dan wat bijvoorbeeld de populaire Lama’s doen. ,,Met wat zij doen heb ik niets. De bereidheid van het publiek om alles maar leuk te vinden is enorm. Die mensen zijn zo tevreden met zo weinig. Daar word ik wel wat treurig van.’’

,,Op het toneel gebeurt het wel eens dat je een open doekje krijgt, maar dan heb je daar al behoorlijk hard aan gewerkt. Het overkwam me met ‘Cyrano’. Dan is er blijkbaar iets wat de mensen zo raakt, dat de handen vanzelf op elkaar gaan. Met Cyrano hadden we ook zoveel plezier. Ik stak in een prachtig pak en had een degen om te schermen. Ja, dat is een soort jongensdroom die dan werkelijkheid wordt. Je staat wel de grootste mannelijke hoofdrol te vertolken.’’

De grootste mannelijke hoofdrol? ,,Wijlen Gees Linnebank, van wie ik les had op de toneelschool en die de rol zelf ook gespeeld had, zei: ‘Stefan, nu je Cyrano hebt gespeeld is de rest een makkie. Groter dan dat kan er niet zijn’.’’

 

www.nationaletoneel.nl

 

Januari, 2009

UA-37394075-1