Nico de Boer Teksten

Nico de Boer Teksten

Beweeg over de plank met de pijltjes op het toetsenbord, of zoek direct op een titel of auteur:

Tijn Docter: ‘Ik speel liever de twijfelaar’

Niet zo lang geleden stond Tijn Docter als neef Vincent nog in de theaterhit ‘Eline Vere’. Bij hetzelfde gezelschap, Het Nationale Toneel, is hij in de Amerikaanse toneelklassieker ‘Long day’s journey into night’ van Eugene O’Neill te zien als de jongste zoon én het moederskindje in een gezin dat aan leugens en bedrog ten onder gaat.

 

,,Het is een soort oerversie van het gezinsdrama’’, licht Tijn Docter (1972) toe. ,,Het gaat over een gezin dat tot elkaar veroordeeld is, dat bereid is om elkaar alle liefde van de wereld te gunnen. Toch slagen de gezinsleden er niet in om de anderen de liefde te geven die ze verdienen. Het heeft soms iets van Albee’s ‘Who’s afraid of Virginia Woolf’. O’Neill moet ook goed naar Tsjechov hebben gekeken, want het stuk doet hier en daar denken aan ‘Een meeuw’. Dat is erg mooi gedaan.’’

 

‘DAT OUDE VROUWTJE WAS EEN VAN LEUKSTE DINGEN OM TE DOEN’

 

Tijn Docter heeft zich de afgelopen jaren ontwikkeld tot een veelzijdig acteur. Hij speelde met verve de meest uiteenlopende rollen, in films, op tv, maar vooral op het toneel, dat als acteur zijn natuurlijke biotoop lijkt. Enkele opvallende personages die hij vertolkte, waren het achterlijke broertje in ‘The Pillowman’ en – heel hilarisch – in ‘De samenzwering van idioten’ een kromgetrokken 106-jarig brekebeentje dat maar niet met pensioen wilde gaan. ,,Ja, dat oude vrouwtje was een van de leukste dingen die ik heb gedaan.’’

Recentelijk onderscheidde hij zich als het ongeleide projectiel Vincent, de opportunistische neef van Eline Vere, in de gelijknamige toneelbewerking van Couperus’ klassieke roman.

 

,,Het was erg prettig om in zo’n succesvolle voorstelling te zitten. Vooral omdat je in het theater steeds meer musical en cabaret ziet, en veel minder toneel. Het is onze taak om het tij te keren. Bij ‘Eline Vere’ zaten de schouwburgen vrijwel elke avond vol. Dat geeft toch wel een kick.’’

 

DE GROTE VIER

 

Long day’s journey into night’ is óók klassiek. Eugene O’Neill (1888-1953) vond in zijn eentje zo’n beetje het moderne Amerikaanse toneel uit. Hij ontving in 1936 de Nobelprijs voor de literatuur en is ook hier een nog altijd veelgespeelde toneelschrijver, die te boek staat als een van de grote vier van het Amerikaanse drama, naast Tennessee Williams, Arthur Miller en Edward Albee. Veel van zijn werk heeft autobiografische trekjes. Maar geen stuk leunt zo sterk op zijn eigen leven als ‘Long day’s journey into night’ of ‘Lange dagreis naar de nacht’. De wankele verhoudingen daarin tussen de gezinsleden worden op scherp gezet zodra bij de jongste zoon een levensbedreigende ziekte wordt vastgesteld. De verwijten vliegen over en weer. De vader stelt zijn oudste zoon verantwoordelijk:

 

Jij hebt hem voor zijn tijd oud gemaakt met die wereldse wijsheid van jou. En hij was te jong om te zien dat die wijsheid vergiftigd was door jouw mislukte bestaan. Jij wilde geloven dat iedere man een knecht is die zijn ziel verkoopt, en dat alle vrouwen die geen hoer zijn, stomme wijven zijn.’

 

Het stuk, dat speelt in 1912 en werd geschreven in 1940, is een biecht en afrekening ineen. Omdat O’Neill niet met de reacties daarop geconfronteerd wilde worden, mocht het pas na zijn dood opgevoerd worden. Dat gebeurde in 1956. Het jaar daarop won het de prestigieuze Amerikaanse Pulitzer Prize.

 

RAFFINEMENT EN TRUCJES

 

Het steekt volgens Tijn Docter uiterst geraffineerd in elkaar, zodat de toeschouwer een helder beeld krijgt van hoe de gezinsleden zich tot elkaar verhouden. Hijzelf speelt Edmund Tyrone, de jongste zoon van acteur James Tyrone. Deze Edmund en zijn oudere broer Jamie treden in de voetsporen van hun vader.

 

,,De oudste zoon is min of meer via het netwerk van zijn vader het toneel op gedwongen. Hij was zelf liever journalist geworden. De jongste, die ik dus speel, schrijft liever dan dat hij speelt. Dat is interessant voor de manier waarop ik dit personage invul. Ik sta mezelf geen toneelspeeltrucjes toe, juist omdat Edmund géén toneelspeler wil zijn.’’

 

De cast is klein: vijf spelers die elkaar volgens Docter goed liggen. ,,Er is echt een klik. Met Vincent Linthorst, die mijn broer speelt, zat ik op de toneelschool in Maastricht. Hij was ook mijn grote schaakvriend. Met Jaap Spijkers heb ik eerder gespeeld bij De Trust. En Ariane Schluter is een openbaring. Met haar had ik nooit eerder gewerkt, maar het is een feest om met haar op het toneel te staan.’’

 

DE VLOER OP

 

Op televisie onderscheidde hij zich in ‘De vloer op’, improvisatietoneel met bekende acteurs, en de serie ‘De negen dagen van de gier’. Hij speelde in ‘06/05’, ‘Zus & Zo’ en naast Carice van Houten in ‘Ik omhels je met 1000 armen’. Toch beleeft Docter aan toneelspelen meer genoegen.

 

,,Films maken is erg leuk vanwege de afwisseling, maar toneel geeft me meer voldoening omdat je er meer in duikt, omdat je met elkaar verantwoordelijk bent voor de hele avond. Bij film hangt het er vanaf hoe de scènes gesneden worden. Dat gebeurt pas nadat jij hebt gedaan waarvoor je was ingehuurd. Het lijkt alsof er aan spelen in film en op tv meer eer te behalen valt omdat het meer kijkers trekt, maar voor mijn eigenwaarde is het beter als ik met toneel bezig ben.’’

 

En daarin geeft hij de voorkeur aan een suggestieve acteerstijl. ,,Ik vind het interessanter om iets te raden over te laten. Ik speel liever de twijfelaar dan iemand met een duidelijk doel voor ogen.’’

 

Voor een acteur is het vaak hollen of stilstaan, zeker voor iemand met een jong gezin.

 

,,Ja, je moet goed plannen. Dat is vroeg uit de veren en laat in de koffer. Maar zo’n rol als deze zou ik niet snel laten schieten. Dus doe ik mijn uiterste best om het allemaal voor elkaar te boksen. Mijn vrouw heeft ook een drukke baan. Straks, na de repetitieperiode, als ik ’s avonds speel, kunnen we elkaar een tijdje aflossen. Dat is wat ongezellig in het samenzijn, maar dan is het allemaal wel te doen.’’

 

Voorstelling ‘Long day’s journey into night’ (‘Lange dagreis naar de nacht’) van Eugene O’Neill. Regie Maaike van Langen. Vertaling Tom Kleijn. Met Ariane Schluter, Tijn Docter, Jaap Spijkers, Vincent Linthorst en Rosa Mee. www.hetnationaletoneel.nl

 

Mei, 2010

UA-37394075-1