Nico de Boer Teksten

Nico de Boer Teksten

Beweeg over de plank met de pijltjes op het toetsenbord, of zoek direct op een titel of auteur:

Trudy de Jong speelt na Wilhelmina modevorstin Coco Chanel

De artistieke duizendpoot Jean Cocteau zei eens over haar: ‘Ze kijkt je zacht aan, knikt, en je bent ter dood veroordeeld.’ Stijlicoon Coco Chanel spreekt nog altijd tot de verbeelding. En actrice Trudy de Jong kruipt in haar huid. In de huid van de vrouw die de wereld veroverde met haar fameuze modehuis. ,,Iedereen wil Chanel. Nog steeds.”

Kort geleden speelde actrice Trudy de Jong koningin Elisabeth in Shakespeares ‘Richard III’. Onlangs vertolkte ze koningin Wilhelmina in de musicalhit ‘Soldaat van Oranje’, en nu doet ze bij haar eigen toneelgroep Dorst nóg zo’n vorstelijke figuur: Coco Chanel, de controversiële koningin van de mode die bij leven al een legende was.

Ontwerpster en zakenvrouw Coco Chanel (1883-1971) schiep als een godin een eigen wereld en een eigen stijl met kleding, accessoires, make-up en parfums. Jacqueline Kennedy droeg een roze Chanel-pakje op de dag dat haar man vermoord werd. Marilyn Monroe droeg, zei ze, in bed alleen Chanel no. 5. Dat was een halve eeuw geleden.

Maar Coco Chanel is nog steeds hot, zegt Trudy de Jong. ,,Iedereen wil Chanel. Fascinerend is dat de kleding die ze vijftig jaar geleden maakte iedereen nog steeds wil dragen. Waarom? Het is goed gemaakt, zeker, maar het is de naam. Het roept bij mensen iets magisch, iets mythisch op. En waarom dat zo is, daar kom je nooit precies achter. Zoveel verschillende boeken als er over haar geschreven zijn, zoveel verschillende interpretaties zijn er over haar leven. Je weet nooit wie nu de echte Coco is. Omdat ze zichzelf zo gemystificeerd heeft.”

Gabrielle Bonheur ‘Coco’ Chanel had een moeizame, armoedige jeugd, maar wist zich door uitstraling, talent, ambities en discipline op te werken, verkeerde zowel artistiek als sociaal in de hoogste kringen. Ze was even flamboyant als wispelturig. ,,Ze heeft zo’n beetje haar leven bij elkaar gefantaseerd. Ze heeft haar hele familie weg gemystificeerd. Haar twee zusjes hebben allebei zelfmoord gepleegd. Een van hen had een jongetje dat ze als een eigen kind heeft opgevoed. Dat jongetje kreeg later een vrouw en hun kind werd haar achternicht, die haar steun en toeverlaat werd. Het is een vrouw met vele gezichten. Ze leidde een rijk en tegendraads leven”, zegt de actrice voor wie de keuze om Chanel op het toneel tot leven te wekken niet vreemd is. ,,Ik ben altijd zelf erg in mode geïnteresseerd geweest en het fenomeen Coco Chanel fascineert me al heel lang mateloos.”

De Franse modevorstin was in de dertig toen ze al vierduizend vrouwen in dienst had. ,,Ze bouwde een heel imperium op. Rond 1900 hadden mannen alle macht, vrouwen hadden niets te vertellen. Vrouwen waren totaal afhankelijk. Uit die wereld kwam zij, een kind met niks, en ze heeft zich, via mannen, omhooggewerkt. Zij had nooit afhankelijkheid gewild. Ze heeft mannen gebruikt of mannen gebruikten haar, maar ze heeft altijd een eigen zelfstandig leven opgebouwd. Dat was haar geluk. Een feministe avant la lettre.”

Legendarisch waren haar stormachtige verhoudingen met publieke figuren en kunstenaars. ,,Al haar geliefden waren ook bijzondere mannen. Ze had negen jaar een relatie met de rijkste man van Engeland, de hertog van Westminster. Maar ze gingen ook allemaal weer. De een verongelukte, de ander trouwde dan toch weer met een dame van stand. Dat was haar tragiek.”

Ze blies op haar achtentachtigste haar laatste adem uit, in alle eenzaamheid. ,,Omdat al die mannen met wie ze was geweest, waren weggegaan of doodgegaan. Al haar vrienden waren dood. Ze zei op het eind van haar leven tegen haar achternicht: ik heb het fout gedaan, jij hebt het goed gedaan, jij hebt een man, ik heb helemaal niemand’.”

De solovoorstelling, ‘Coco Chanel revisited’ gedoopt, is geproduceerd door toneelgroep Dorst, haar eigen toneelensemble, dat verder bestaat uit Elsje de Wijn en Theo de Groot (haar man en de schrijver van het stuk), aangevuld met enkele jonge gastacteurs. ,,Het is ons vaste clubje. We doen eens in de twee jaar een nieuwe productie, nieuw Nederlands theater waarvoor we tot nu toe steeds subsidie ontvingen.”

Het stuk begint als Coco Chanel, kort na de oorlog, naar Lausanne in Zwitserland is gevlucht. De geruchten over haar collaboratie zorgden voor een smet op haar glanzende blazoen. ,,Vanuit dat punt ga ik haar hele leven af, van haar geboorte tot, na de oorlog, haar comeback in Parijs. Ze ligt begraven in Lausanne. Niet in Parijs. Ik denk omdat zij in de ogen van de Fransen fout was geweest. Andere mensen zijn opgepakt en veroordeeld, zij niet. Vermoedelijk omdat zij bevriend was met Churchill. Toen ze aangehouden werd, was één telefoontje genoeg.”

Het stuk schetst Chanels leven aan de hand van de mannen die belangrijk in haar leven zijn geweest. ,,We kunnen uiteraard lang niet alles benoemen. Dan zou je een stuk van vier uur krijgen, dat kan niet. Je moet keuzes maken.” Is ze dichterbij gekomen? ,,Steeds meer en meer. In het begin dacht ik: wat een nare vrouw, wat een bitch. Gaandeweg begin je te begrijpen waarom iemand is zoals hij is. Kun je compassie krijgen, het karakter inkleuren, valt het personage steeds meer met je samen. Dat is bij Coco Chanel ook zo. Ze begint een stukje van mezelf te worden. Je kunt ook niet iemand spelen als je iemand veroordeelt. Al speel je een moordenares, je moet proberen greep te krijgen op iemands motieven.”

Voorstelling: ‘Coco Chanel revisited’ door toneelgroep Dorst. Tekst: Theo de Groot en Tjeerd Bisschof. Spel: Trudy de Jong. Regie: Ria Marks. www.toneelgroepdorst.nl

Van De Appel naar ‘Divorce’

Trudy de Jong (1948) heeft als actrice een grote staat van dienst. Ze staat al meer dan veertig jaar op het toneel, speelde grote rollen bij onder meer De Appel, toneelgroep Baal en Art & Pro. Ze won grote prijzen, waaronder de Theo d’Or als beste actrice voor haar rol in ‘Kaspar’. Ze speelde mee in tv-series als ‘Keyzer & De Boer Advocaten’ en ‘Voetbalvrouwen’. Ze was vier maanden achtereen koningin Wilhelmina in de musicalhit ‘Soldaat van Oranje’. Het tv-programma Opium liet onlangs zien hoe ze zich transformeerde van Trudy de Jong in koningin Wilhelmina. Op tv speelt ze in ‘Divorce’ van regisseuse Wil Koopman. ,,Het is een soort tegenhanger van ‘Gooische vrouwen’.” De RTL4-serie heeft Koopman geschreven met Linda de Mol en gaat over drie stellen die uit elkaar gaan.

 

November, 2012

 

 

UA-37394075-1