Nico de Boer Teksten

Nico de Boer Teksten

Beweeg over de plank met de pijltjes op het toetsenbord, of zoek direct op een titel of auteur:

Victor Löw en een louterend gevecht met woorden

Op de affiches van ’Requiem voor een zwaargewicht’ hangt hij beursgeslagen, met akelig bebloed gezicht, in de touwen: Victor Löw in zijn rol van de uitgerangeerde topbokser Mountain die aan lager wal raakt, maar er door de kracht van de liefde weer bovenop komt. Löw treedt met zijn rol in deze moderne klassieker in de voetsporen van de legendarische Ko van Dijk, die in 1959 dezelfde rol vervulde.

 

,,Het stuk gaat niet zozeer over boksen, maar over het gevecht om zelfrespect. Dat je pas liefde kan geven en ontvangen als je van jezelf leert houden’’, zegt Löw (40), die net als zijn illustere voorganger bokslessen nam om zich terdege op zijn rol voor te bereiden. ,,Die bokstraining heb ik gevolgd om een zekere onrust bij mezelf weg te halen. Om mezelf zekerder te voelen.’’

 

Löw puft uit van de repetitie in de foyer van het Amsterdamse Compagnietheater, waar het stuk drie maanden achtereen wordt gespeeld. Daarna volgt een tournee. ,,De repetitietijd is zwaarder dan de uiteindelijke voorstelling’’, zegt hij. ,,Het is fysiek een zware rol. Er zijn vrij veel korte scènes, veel overgangen, maar dit is een fantastische ruimte om in te spelen, een voormalige kerk. Je zit hier niet in een theaterdoos, maar in een open ruimte, vandaar ook de microfoontjes. Die ruimte moet je echt veroveren. Maar ik ben ervan overtuigd dat als we het project eenmaal meester zijn, de lichtheid ontstaat die we nastreven.’’

 

Requiem voor een zwaargewicht’ (uit 1956) van de Amerikaan Rod Serling vertelt het verhaal van de bokser Mountain die van zijn arts niet langer de ring in mag. Zijn manager zet hem vervolgens in als een soort clown in het duistere circuit van fake worstelwedstrijden. Op zoek naar een baan komt een meisje op zijn pad. Zij helpt hem zijn zelfrespect terug te vinden om zo alsnog de overwinning te behalen.

 

Löw: ,,Ieder mens heeft zo zijn eigen plek. Maar als die plek je ontnomen wordt, blijft de kale mens over. Zoals in het geval van Mountain. Vergeet niet, hij was als zwaargewicht ooit vijfde van de wereld. Daarna stelt hij maatschappelijk niets meer voor, in kapitalistische zin is hij een loser. En daar wordt iemand dan verliefd op. Dat is op zich bijzonder, want in deze maatschappij wil men boter bij de vis. Ik bedoel, er wordt niet gekeken naar wie je bent, maar naar wat je bent. Wat doe je? In materiële zin. Want om materiële zaken, daar draait het om in deze maatschappij. Ga je zelf maar na. Als je op vakantie, op de camping bijvoorbeeld, contact maakt met andere vakantiegangers, komt uiteindelijk toch altijd weer diezelfde vraag: wat doe je eigenlijk voor de kost? In die context word je beoordeeld.’’

 

JEROMMEKE-TAAL VAN EEN STAMELENDE STAKKER

 

Een aantal jaar geleden speelde Löw op grootse wijze de rol van Soekarno bij Het Nationale Toneel (waarvoor hij de Louis d’or ontving). Hierin speelde hij virtuoos met woorden. Het contrast met de rol van de stamelende stakker die hij nu speelt, kan nauwelijks groter zijn:

 

,,Mountain is een onbeholpen man die eigenlijk niet kan praten. Hij levert ook vooral een gevecht met zichzelf, om zich uit te drukken. Om vooruit te komen heb je nu eenmaal woorden nodig. De kromme taal die de man spreekt, heb ik me eigen proberen te maken. Het is niet zozeer een dialect, het is eerder Jerommeke-taal. Kort en krachtig. En daartegenover staat dan de manager van de bokser, gespeeld door Jappe Claes, die verbaal juist heel sterk is. Het gevecht met de handen wordt later dus voortgezet met woorden. Wat toneel ook is: een gevecht met woorden’’, zegt Löw die in uiteenlopende films en toneelstukken speelde, onder andere in de film (en Oscarwinnaar) ’Karakter’, de succesvolle tv-serie ’Tijd van leven’ en stukken als ’Soekarno’ (waarvoor hij de Louis d’Or ontving), ’Bedrog’ van Pinter en ’A Clockwork Orange’ naar het boek van Anthony Burgess.

 

,,’Requiem voor een zwaargewicht’ past naadloos in deze tijd’’, zegt hij. ,,Onze samenleving wordt steeds Amerikaanser. Dat merk ik zelf aan de manier waarop er wordt omgegaan met uitkeringen. Als je altijd belasting betaald hebt, heb je daar recht op als je even zonder werk zit. Maar je merkt dat er de laatste jaren echt gezocht wordt naar fouten op je formulier, om maar te voorkomen dat ze je moeten uitbetalen. Het wordt steeds ingewikkelder gemaakt, steeds bureaucratischer. Die harde aspecten van de samenleving zitten ook in dit stuk.’’

 

COMPETITIEDRANG IN DE BOKSWERELD

 

De voorstelling ’Requiem voor een zwaargewicht’, die wordt begeleid door filmfragmenten om de sfeer van het bokswereldje op te roepen, wordt geproduceerd door Joop van den Ende Theaterproducties. Deze vrije productie is het eerste stuk in een samenwerking tussen De Theatercompagnie en Joop van den Ende Producties. Van den Ende stelde Löw en regisseur Mark Rietman zelf voor om ’Requiem’ te spelen.

 

Löw: ,,Joop van den Ende bleek, net als Mark Rietman en ik, op zoek naar eenzelfde combinatie: de grote verhalen voor een zo breed mogelijk publiek. We moeten af van de hokjesgeest. Onder acteurs bestaat namelijk als vanouds een zekere competitiedrang. Rond je veertigste verandert dat. Ga je je vragen stellen. Wat kunnen we nu eigenlijk? Waarom zouden we elkaar steeds met scheve ogen blijven aankijken? Waarom blijven we zo druk in dat eigen kringetje ronddraaien? Waarom werken we niet samen? Mét gebruikmaking van onze ervaring, van wat we in de afgelopen zeventien jaar hebben geleerd?’’

 

,,Cultuur moet je op zo’n manier kunnen brengen dat het interessant is voor een breed publiek zonder dat het commercieel wordt. In wezen deden de oude Grieken, waarover soms zo zwaar wordt gedaan, precies hetzelfde met hun stukken. Kunst combineren met entertainment om een breed publiek te bereiken. Ook toen hadden ze het al over licht en zwaar, over het menselijk onvermogen. Op technologisch gebied mag er veel veranderd zijn in de loop der eeuwen, de mens zelf is dat nauwelijks. De wetenschap kan veel verklaren, de grote levensvragen zijn daarmee nog altijd niet beantwoord. Dat is het domein van de kunst.’’

 

Voorstelling: ’Requiem voor een zwaargewicht’ van Rod Serling. Regie: Mark Rietman, Spel: Victor Löw, Jappe Claes, Harry van Rijthoven, Hugo Metsers, Lieneke Le Roux, Johan Ooms, Susan Visser, Kenneth Herdigein, Mike Reus en Dennis de Getrouwe.

 

Oktober, 2002

UA-37394075-1