Nico de Boer Teksten

Nico de Boer Teksten

Beweeg over de plank met de pijltjes op het toetsenbord, of zoek direct op een titel of auteur:

Vlaamse absurdist Kamagurka toert met ‘Sprook’

‘IEDEREEN ZIET WAT ANDERS’

Een speelse en tegendraadse geest. Dat is de veelzijdige absurdist Kamagurka, die vooral bekend is als cartoonist en schilder. Maar de Vlaamse kunstenaar maakt al bijna net zo lang tv-shows, performances en theater. Met de theatervoorstelling ‘Sprook’ toert hij door Nederland. ,,Zoals ik elke dag mijn tanden moet poetsen, moet ik elke dag een tekening maken.” 

In zijn nieuwe voorstelling ‘Sprook’ vertelt Kamagurka, die in 1956 in het Belgische Nieuwpoort werd geboren als Luc Zeebroek, zwarte sprookjes en parabels. Dat doet hij deels volgens script en deels al improviserend. Hij imiteert dieren en wijst op de onvolkomenheid van de natuur. Zijn voorstelling speelt in een bos waarin, heel kamagurkesk, twee bomen staan. ,,Ik ben verdwaald in dat bos. Op de scène is er absoluut niets te zien, maar ik zie van alles en laat de mensen roepen wat ze zien. En iedereen ziet dan ook wat anders. Ik doe ook dieren na. Niet dat ik dat goed kan, maar ik doe alsóf ik dat goed kan”, zegt Kamagurka die zijn pseudoniem als tiener bedacht. ,,Toen ik veertien/vijftien was heb ik dat verzonnen. Mijn vader zei: als je cartoonist wilt worden moet je een pseudoniem hebben, want anders weten de mensen waar je woont.”

‘Sprook’ staat niet in de Van Dale. Waar staat het woord precies voor? ,,Ik heb het laatst nog gegoogeld en het bleek een verzinsel te betekenen. Maar het komt van sprookje. Ik wilde eens geen sprookje vertellen, maar een sprook. Geen klein sprookje, maar een grote sprook. Niet voor kinderen, maar voor volwassenen.”

Kamagurka heeft een aparte kijk op mens en werkelijkheid. Hij vertaalt die blik in tekeningen, schilderijen en theater en doet dat zodanig dat anderen erom kunnen lachen of zich erin kunnen verplaatsen. ,,Ik weet ook niet hoe het werkt bij mij”, zegt hij al hardop denkend, op zijn karakteristieke, associatieve manier. ,,Het zal mijn natuur wel zijn. Ik zie dat ook bij kinderen, maar naarmate ze ouder worden doen ze daar niet meer aan. Ik ben dat blijven doen, met diezelfde onbevangen blik blijven kijken, terwijl ik me toch gewoon verder ben blijven ontwikkelen. Ik maak als volwassene gebruik van die manier van kijken. Die kun je dan loslaten op de actualiteit of het theater, in een tekening of tekst, en dat noemen mensen dan creativiteit. Maar eigenlijk is het iets heel persoonlijks. Of je als volwassene nu iets met de blik van een kind kan bekijken of dat je als een gek de dingen bekijkt en dat je dan terug vertaalt – het gaat erom dat de mensen die geen kind meer zijn of niet gek daarin meegaan of er om kunnen lachen. Het is een soort transformatie.”

Kamagurka staat alleen op het toneel. ,,En dat is voor mij een luxe, een luxe om daar alleen te zijn. Ik haal wel wat mensen uit de zaal, dus dan sta ik niet meer alleen. Maar dat doe ik niet te veel. Ik beperk mij, want het moet niet te gek worden. Ik speel gemiddeld toch wel twee keer per week. Als je tekent werk je voor een krant of tijdschrift. Als je tekent heb je te maken met redacteuren. Op het podium is er niemand die tegen mij zegt wat ik wel of niet mag doen. Het is voor mij een plek van ultieme vrijheid.”

Kamagurka, die sinds enkele jaren in Brugge woont, heeft zijn atelier nabij Gent. Op tournee wordt hij vergezeld door Kathy Van de Geuchte, zijn tweede echtgenote. ,,Mijn vrouw rijdt en zij zorgt dat ik op tijd eet en dat soort dingen. De technieker van de voorstelling rijdt apart in zijn eigen wagen.” Zijn eerste vrouw kwam vier jaar geleden om bij een verkeersongeval.

Hij is een artistieke duizendpoot en buitengewoon productief – als cartoonist, tekenaar, schilder, performer en theatermaker. Tekenen beschouwt hij niet als werk, het is voor hem als ademhalen. Een vorm van verslaving, die hem vrolijk stemt. ,,Ik moet elke dag mijn tanden poetsen. Ik moet elke dag twee keer eten, ik moet elke dag een beetje sporten en ik moet elke dag een tekening maken voor de krant. Daar ga ik elke dag even voor zitten en dan maak ik mijn tekening.”

,,Een tekening maken duurt eigenlijk niet zo lang. Je bent in een kwartiertje of een half uurtje klaar. Een tekening kun je overal maken, in de auto, in een hotel, ik maak tekeningen in het bos, als ik op bezoek ben en natuurlijk in mijn atelier. Met de iPhone kun je dat tegenwoordig van elke plek ter wereld versturen. Dat is het mooie van de technische vooruitgang. Dat maakt het voor mij een stuk gemakkelijker. Ik maak een tekening voor de krant van morgen, geënt op het nieuws, waardoor ik toch op de hoogte blijf van de actualiteit. Terwijl ik tegelijk met mijn theater bezig ben. Je kunt die twee dingen zo mooi combineren.”

Wat is het verschil tussen Kamagurka de tekenaar en Kamagurka de theatermaker? Hij valt even stil, zegt dan: ,,Als ik aan het tekenen ben, spreek ik niets. Zit ik stil, ik frutsel wat in mijn haar. Als ik speel, ben ik iemand die voortdurend beweegt en met zijn publiek bezig is. Tekenen is eenzaam werk. Als je tekent weet je nooit meteen hoe het overkomt. Het leuke aan spelen is dat je applaus krijgt. Als het goed is merk je dat meteen. Als het niet goed is ook.”

Ook als (surrealistisch) schilder is hij productief, zij het iets minder door zijn andere drukke bezigheden. ,,Als schilder moet je echt in je atelier zitten. Daar moet je echt voor gaan zitten. Ik heb een jaar lang elke dag geschilderd, heb ik niet opgetreden, maar geschilderd en geschilderd. Ik zat toen in een vibe. Na een maand begin je dan te denken in dat schilderen. Ook als je slaapt ben je nog aan het schilderen. Nu staat mijn leven in het teken van tekenen en spelen in de theaters. Dat is leuke aan wat ik doe, dat ik steeds van beroep kan veranderen. Daar dromen we toch allemaal van, van af en toe van beroep veranderen?”

Kamagurka bracht deze zomer een ode aan Lucebert in het Cobramuseum Amsterdam. Als jonge tekenaar ‘ontsnapte’ hij dankzij de grote dichter en schilder aan het keurslijf van de cartoons die hij in zijn beginjaren maakte. ,,Toen ik voor het eerst iets van Lucebert zag, greep me dat zo aan dat ik er helemaal wild van werd. Dat totale, dat directe, dat rechtstreekse, dat sprak me geweldig aan.” Hij heeft ook een zwak voor Luceberts poëzie en taal is voor Kamagurka net zo belangrijk als beeld. ,,Ik zie weinig onderscheid tussen woorden en beelden. Voor mij is een woord ook een beeld. En een beeld een woord.”

Kamagurka kan het, zoals het goede kunstenaars betaamt, niet iedereen naar de zin maken. De een zweert bij zijn absurdistische humor en bij zijn vileine, venijnige en speelse strips en cartoons, de ander vindt ze zouteloos of soms onnozel en choquerend. Grijpt kritiek hem aan? ,,Ach”, reageert hij laconiek, ,,die uitersten zijn er altijd. Dat is altijd zo geweest. Je bent nooit goed voor iedereen.”

Voorstelling ‘Sprook’ van en door Kamagurka. 

www.bunkertheaterzaken.nl

 

The holy Karma

Luc Zeebroek alias Kamagurka begon als tiener met tekenen voor de krant De Zeewacht in Oostende. ,,Toen ik vijftien was ben ik in een regionaal weekblad begonnen. Toen ik in de eerste klas van de academie zat ben ik gestopt omdat ik al zoveel werk had. De praktijk bleek al boeiend genoeg.” Want weldra volgden grotere tijdschriften en kranten, zoals in België Humo, in Frankrijk Harakiri, in Nederland Haagse Post en NRC Handelsblad. Nu tekent hij ook voor het Franse Charlie Hebdo, de Duitse satirische magazines Titanic en Eulenspiegel en de Oostenrijkse krant Die Presse. Vorig jaar verscheen ‘The Holy Kama’, met een keuze uit zijn tekeningen van de afgelopen tien jaar.

 

Oktober, 2012

UA-37394075-1