Nico de Boer Teksten

Nico de Boer Teksten

Beweeg over de plank met de pijltjes op het toetsenbord, of zoek direct op een titel of auteur:

Wilfried de Jong: ‘In New York laad ik me op’

Geen stad is zo vaak bezongen, beschreven en vastgelegd als New York. En Wilfried de Jong voegt daar met zijn muziektheatervoorstelling nu zijn eigen variant aan toe.

 

,,Of je nu uit een stad of dorp komt, New York zit in ieders hart misschien nog het meest omdat het de overtreffende stad van alle steden is”, zegt Wilfried de Jong die The Big Apple zijn liefde verklaart in ‘Non stop New York’. In deze theatervoorstelling weten hij en zijn voortreffelijke muzikanten van Ocobar in intieme en rauwe scènes, verhalen en veel muziek de stad in een collage van poëtische en sferige beelden treffend tot leven te roepen. ,,We hebben niet gekozen om het alleen jazzy te laten zijn, er zit van alles in. Deze stad is tenslotte heel veel van alles.”

New York is dé moderne metropool bij uitstek, wil hij maar zeggen, een stad die aantrekt, ontzag wekt en tegelijk angst inboezemt. Het is zo’n zeldzame stad die ook door mensen wordt omhelsd die grote steden normaal gesproken liever mijden. Of zoals Madonna zong: ‘I don’t like cities, but I like New York/ Other places make me feel like a dork.’

Ook voor veel Nederlanders heeft de stad mythische proporties aangenomen. ,,Mensen komen na een voorstelling met allerlei verhalen naar me toe”, vertelt Wilfried de Jong na de voorstelling ontspannen in de foyer van het Stadstheater Zoetermeer. ,,Mensen herkennen er veel in, hebben zin om er weer heen te gaan. Of hebben heimwee, zoals iemand me na afloop zei. Of dromen ervan. Dat is misschien de mythe van de stad. Er zijn zoveel films en tv-series over en in de stad gemaakt. Ook als je er voor het eerst komt, herken je van alles. Denk je, hé, dat ken ik ergens van. Dat zul je, als je in Lyon bent, toch minder hebben.”

In Leiden kreeg hij misschien wel zijn mooiste compliment. ,,Liep daar in de foyer gelijk een man op me af. Hij zei: ‘Ik werk al twee jaar bij de VN, woon er met mijn vrouw. Vanwege de sneeuwstormen kan ik niet terugvliegen. Ik heb jouw voorstelling bezocht en heb naar New York ge-sms’t, dat ik net anderhalf uur toch in de stad was, hier, in Leiden!”

Jongensdroom

De fascinatie voor de wereldstad zat er bij Wilfried de Jong al vroeg in. In de voorstelling zit een scène, waarin hij terugkeert naar zijn jeugd. Zijn vader staat zich met een krabbertje te scheren. De kleine Wilfried staat op zijn bed op ooghoogte met de cockpit van zijn modelvliegtuigje dat aan het plafond bungelt erover te fantaseren hoe hij de Atlantische Oceaan overvliegt. ,,Zo was het echt. Ik dacht: ik word ooit piloot om op New York te kunnen vliegen. Een jongensdroom.”

New York is een stad vol paradoxen en uitersten waar alles mogelijk lijkt. ‘In New York/ Concrete jungle where dreams are made of/ There’s nothing you can’t do’ (‘Empire state of mind’), zo vatte zangeres Alicia Keys dit mooi samen. De New Yorker Joe die Wilfried de Jong opvoert, raakt aan de kern als hij zegt: ‘Het is een klote stad.’ ,,Dat zei ie toen echt, maar hij voegde er meteen aan toe: als ik één dag niet in de stad ben, mis ik ‘r verschrikkelijk. Hij woonde en werkte er zijn hele leven. Hij haatte de files, schold de hele boel bij elkaar. ‘Ik ga hier weg!’ riep hij. Maar het jaar daarop zag je hem weer.”

In ‘Non stop New York’ bezoekt De Jong de stad op uiteenlopende leeftijden. ,,Als jongetje van tien. Als ik 21 ben (hij maakte zijn eerste reis naar New York als luchtkoerier, red.), als veertiger. En nu ben ik 55. Toen ik er vorig jaar augustus was, viel ik met mijn neus in de boter bij een moord.”

Hij zag de stad in die jaren steeds veranderen. ,,Eind jaren tachtig had je de peepshows op 42nd Street. Dat was toen een heel smoezelige, smerige nachtstraat met pooiers en hoeren. Ik had daar een hotel, dus moest ik er wel langs. Ik merk dat de stad nu netter is, aangeharkter, chiquer. Vijftien jaar geleden was het smeriger.”

Stadsjongen

Heeft zijn fascinatie voor The Big Apple ook iets te maken met Rotterdam? ,,Ik ben een echte stadsjongen, geboren en getogen in Rotterdam, dus ik heb altijd geleefd in een stad die niet af is, die nog steeds niet af is, die gebombardeerd is, die hoog is opgebouwd met nieuwbouw. De meest Amerikaanse stad van Nederland, zou je kunnen zeggen, ook wat de skyline aangaat. Het is een soort tic. Ik vind oude steden in Nederland ook geweldig. Amsterdam, Delft, Nijmegen, hoewel dat ook weer gebombardeerd is. Ik heb wat met dat soort steden, met de opbouw, de dynamiek, de onophoudelijke veranderingen.”

,,Als ik terugkom uit New York vind ik Rotterdam zo ontzettend klein. Een simpele stad waar het relatief rustig is. Voor veel Nederlanders is Rotterdam best een grote en ook wel onrustige stad. Daar staan inmiddels ook gebouwen van honderdzestig meter hoog. Het heeft af en toe wel die sfeer. Manhattan aan de Maas, zeggen ze hè? Ik zie in New York wel een klein beetje Rotterdam en andersom. Verder zijn het onvergelijkbare grootheden.”

‘Non stop’ heeft niet alleen oog voor de zonzijde, ook de schaduwkanten passeren. ,,De stad heeft twee gezichten. Een zwarte en een lichte kant. En het ligt er maar net aan waar je je bevindt. Ik heb wel eens een uur in een file gestaan in Rotterdam, dat ik dacht, wat ben je nu aan het doen, man? In New York kun je dat ook hebben. Valt de metro uit. Zit je een tijd onder de grond.”

Als Wilfried de Jong er een tijdje niet geweest is, begint het na verloop van tijd weer te kriebelen. ,,Zoals sommige mensen iedere zomer naar de zee moeten omdat ze anders niet gelukkig zijn geweest. Ik was er enkele jaren niet geweest. Toen ik terugkwam raakte ik geëmotioneerd. Het voelde als thuiskomen, zoals ik dat ook bij Rotterdam kan hebben. De stad legt een zekere druk op je. Ik hou daar wel van. Ik ben zelf iemand die energiek is. Je moet zin hebben om je energie kwijt te raken aan de stad. In New York voel ik me een batterij die leegraakt. Even opladen, eten, drinken, slapen, en dan gá je weer.”

Diepte

Theater is een van de vele bezigheden van Wilfried de Jong, die ooit met Martin van Waardenberg faam genoot met ‘fysiek theater’. Hoe verhoudt zich dat met zijn andere werk? ,,Ik combineer al sinds mijn twintigste journalistiek, muziek en theater. Daar is radio en tv bijgekomen. En ik doe al die dingen nog steeds door elkaar. Je moet alleen goed plannen. Je moet heel veel nee verkopen om te voorkomen dat je in allerlei dingetjes verzuipt. Daardoor ben ik veel vrij naar mijn gevoel.”

Hij wil de diepte in, zoals in zijn tv-marathoninterviews (’24 uur met…’). ,,Een week daarvoor leef ik er al naartoe. Ben ik met de voorbereidingen bezig. Als ik er na die vierentwintig uur uitkom, ben ik niet alleen moe maar heb ik ook geen zin om te praten, thuis met mijn vrouw of mijn kinderen. Ik heb zoveel gekletst, dat ik denk: laat mij nu maar even. Het vreet energie. Als ik iets doe, doe ik het vol overgave. Zoals met de documentaire die ik laatst maakte over de wielerklassieker Milaan-Sanremo. En nu met ‘Non stop New York’. Ik stort me er echt in.”

 

Voorstelling ‘Non stop New York’: met Wilfried de Jong (spel, teksten) en Ocobar (muziek). Regie: Antoine Uitdehaag. Ocobar is Cok van Vuuren en Bart en Rob Wijtman. Tournee t/m eind mei. www.bunkertheaterzaken.nl.

 

Februari, 2013

 

In een verkorte versie eerder gepubliceerd in de kranten van De Persdienst.

UA-37394075-1